Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вианден (немесе (жергілікті) Вейнен) – 2023 жылғы мәліметтер бойынша 2 203 тұрғыны бар, Люксембургтің солтүстік-шығысындағы Эйслек аймағындағы қала мәртебесіне ие коммуна. Бұл сол аттас кантонның құрамына кіреді. Вианден Люксембург пен Германия шекарасына жақын, Our өзенінің жағасында орналасқан. Вианден қамалымен әйгілі.
Vianden ( or (locally) Veinen ) is a commune with town status in the Éislek, north eastern Luxembourg, with a population of 2,203 as of 2023. It is part of the canton of the same name. Vianden lies on the Our river, near the border between Luxembourg and Germany. It is known for the Vianden Castle.
Тарих
Вианденнің тарихы Галло-рим дәуіріне дейін барып жетеді, сол кезде қазіргі қамалдың орнында кастильум болған. Вианденнің бастапқы атауы – Viennensis. Рим дәуірінде бұл аймақ жүзімдіктерге толы болған, ал Вианден туралы алғашқы тарихи дерек 698 жылы жазылған, онда Әулие Ирмина Монте-Вьенненседегі жүзімдікті Эхтернах аббаттығына сыйлағаны айтылады. Вианденде 1308 жылы Вианден графы Филипп II берген Еуропадағы ең көне жарғылардың бірі сақталған, осы жарғы арқылы Нассау-Вианден әулеті пайда болды, және сол әулеттен Оранье Вильгельмнің тегі басталады. Орта ғасырларда Вианденнің шеберлері тері өңдеушілер, мата сатушылар, тоқымашылар, шелек жасаушылар, тас қалаушылар, құлыпшылар және зергерлер ретінде танымал болды. 1490 жылы олар өз кәсіптері бойынша цехтар құрды. Соңғы жылдары шошқа шаруашылығы мен тері өңдеу өнеркәсібінің басты саласына айналды, 19-шы ғасырдың соңында екі тері өңдеу зауыты салынды, бірақ олар 1950-ші жылдардың ортасында жабылды. Қаланың қамалы 11-14-шы ғасырлар аралығында салынды және Вианден графтарының резиденциясы болды. Ол 18-шы ғасырға дейін кеңейтіліп, жаңартылды, бірақ Люксембург графтарының Нидерландыға көшіп кетуімен, сондай-ақ өрт пен жер сілкінісі салдарынан қамал уақыт өте келе құлдырап, тозығы жетті. 1820 жылы Нидерландының Вильгельм I қамалды жергілікті саудагерге сатты, ол өз кезегінде оның ішіндегі заттар мен қабырғаларын бөліп сатты, нәтижесінде қамал қираған күйге жетті. Оны қайта жаңартуға бірнеше әрекеттер жасалды, бірақ меншік құқығына байланысты қиындықтар туды. Дегенмен, оның бір бөлігін құрайтын капелла 1849 жылы Нидерландының ханзадасы Генрихтің күшімен қайта жаңартылды, ал 1871 жылы қалаға келген Виктор Гюго үш ай бойы қамалда тұрды. Тек 1977 жылы Ұлы Герцог Жан қамалды мемлекетке өткізгеннен кейін, ірі масштабты жұмыстар жүргізуге мүмкіндік болды, олардың көп бөлігі қазір аяқталды. Вианден Екінші дүниежүзілік соғыстағы бірнеше шайқастардың ортасы болғандығымен де есте қалады. 1944 жылдың қараша айында Люксембург қарсыластары мен неміс әскерлері арасында қызыл қанды шайқас болды. 1945 жылдың ақпан айында американдықтар Люксембургті толық азат еткен кезде, Вианден немістерден соңғы болып азат етілді. Қаланың батысында, қамалға қарап тұрған ескерткіш осы соңғы шайқасты мәңгі есте сақтайды. Алғашқы Boeing 747 8F ұшағы, RC501, "Вианден қаласы" деп аталды және оны Cargolux Airlines компаниясы пайдаланады.
The origins of Vianden date back to the Gallo Roman age when there was a castellum on the site of the present castle. The original name of Vianden was Viennensis. The valley was covered in vineyards in Roman times, the first historical reference to Vianden was in 698 when there is a record of a gift in the form of a vineyard in Monte Viennense made by Saint Irmina to the Abbey of Echternach. Vianden possesses one of the oldest charters in Europe, granted in 1308 by Philip II, count of Vianden, from whom the family of Nassau Vianden sprang, and who was consequently the ancestor of William of Orange. In the Middle Ages, Vianden's craftsmen were recognised for their skills as tanners, drapers, weavers, barrelmakers, masons, locksmiths and goldsmiths. In 1490, they created guilds for their various trades. Over the years pig farming and leathermaking became the major industry with the establishment of two tanneries at the end of the 19th century which finally closed in the mid 1950s. The castle was built between the 11th and 14th centuries and became the seat of the counts of Vianden. It was further developed until the 18th century but with the departure of the Counts of Luxembourg to the Netherlands combined with the effects of fire and an earthquake, it slowly deteriorated. The final blow came in 1820 when William I of the Netherlands sold it to a local merchant who in turn sold off its contents and masonry piecemeal, reducing it to a ruin. There were several attempts at restoration but these were hampered by problems of ownership. Still, the chapel which forms part of it was restored in 1849 by Prince Henry of the Netherlands, and during one of his visits to the town Victor Hugo lived in the castle for three months in 1871. Not until 1977, when Grand Duke Jean ceded the castle to the State, was it possible to undertake large scale work, most of which has now been completed. Vianden is also remembered as the site of multiple battles in World War II. In November 1944 it saw fierce combat between the Luxembourg Resistance and German forces. It was the last place in Luxembourg to be freed from the Germans in February 1945 when the Americans completed Luxembourg's liberation. A memorial to the west of the town, overlooking the castle, commemorates this final battle. The first Boeing 747 8F built, RC501, is named "City of Vianden" and is operated by Cargolux Airlines.
География
Вианден Люксембург қаласынан көлікпен саяхаттауға мүмкіндік береді. Сондай-ақ, Люксембург қаласымен теміржол байланысы бар Дикирх, Эттельбрук немесе Клерво қалаларынан автобуспен де жетуге болады. Германиядағы Битбургке де автобус қатынайды. Көптеген келушілер Оңтүстіктен Our өзенінің аңғары бойымен белгіленген велосипед жолдары арқылы велосипедпен келеді.
Vianden is a drive from Luxembourg town. It can also be reached by bus from Diekirch, Ettelbruck, or Clervaux which have rail connections to the city of Luxembourg. There are also buses to Bitburg in Germany. Many visitors arrive by bicycle taking the signposted cycle tracks from the south along the Our valley.
Климат
Люксембург қаласы сияқты, Вианден (биіктігі шамамен 200 м) қоңыржай климатқа ие, жылы жазда (күндізгі орташа температура шамамен 24°C, кейде 35°C-қа дейін) және суық қыста (күндізгі орташа 5°C, бірақ кейде түнінде -15°C-қа дейін төмендейді). Жауын-шашын мөлшері орташа, айына орташа есеппен 10 күннен аз жауады. Басым жел батыс-оңтүстіктен соғады. Жазғы кештер әсіресе жағымды, көбінесе сағат 23:00-ге дейін температура шамамен 25°C болады. Сирек жағдайларда қысқа мерзімді құрғақшылықтар болады, бірақ өсімдіктер ұзаққа соқпай, көгалдылығын сақтайды. Маусым айында күн сәулесі шамамен сағат 5:00-ден 22:30-ға дейін, ал желтоқсан айында сағат 8:00-ден 16:30-ға дейін созылады. Жазда температура жоғарылайды, ал егер алдыңғы қыс жұмсақ болса, жәндіктердің саны артуы мүмкін. Осы кезеңде жеміс шыбыны мен масалардың саны күрт өсіп, тұрғындар мен туристерге ыңғайсыздық тудырады.
Like the city of Luxembourg, Vianden (altitude ca. 200 m) has a temperate climate with warm summers (average day temperature around 24°C, on occasion as high as 35 °C) and chilly winters (daytime average 5 °C but sometimes as low as −15 °C at night). Rainfall is moderate, but on average it rains less than 10 days per month. The prevailing wind is south westerly. The summer evenings are particularly pleasant, often with temperatures of around 25 °C until 11 pm. Very occasionally there are short periods of drought but the vegetation seldom loses its rich green for very long. Daylight extends from about 5 am to 10.30 pm in June and from 8 am to 4.30 pm in December. In the summer, temperatures can be quite warm and in the case that the preceding winter is particularly mild, there is a higher chance that insect populations will over reproduce. During these summers, fruit fly and mosquito populations increase significantly becoming a nuisance for residents and tourists.
Экономика
Вианденнің табиғаты мен жергілікті көрікті жерлері оны Люксембургтегі танымал туристік орынға айналдырды, жыл сайын ондаған мыңдаған келушілер болады, әсіресе Нидерланды, Бельгия және Германиядан. Мұнда 14 қонақ үй, төрт кемпинг және жастар үйі бар. Сонымен қатар, Вианден көптеген күндізгі туристерді тартады, олар оның мейрамханаларына, кафелеріне, сувенирлік дүкендеріне және спорттық жабық кешендеріне барады. Дегенмен, экономикада да мәселелер бар. Су электрлік сорғы станциясы жергілікті тұрғындарды тікелей және жанама түрде жұмыспен қамтамасыз етуді жалғастырып келеді, бірақ бірнеше жыл бұрын Electrolux зауытының жабылуы жұмыс орындарының айтарлықтай қысқаруына әкелді. Қазіргі уақытта коммуна аймақта шеберлік кәсіпорындарын құруға қолдау көрсетуді жоспарлап отыр, осы мақсатта жерді дамытуға беруге дайын.
The scenery and local attractions have made Vianden a tourist destination in Luxembourg with many tens of thousands of visitors every year, especially from the Netherlands, Belgium and Germany. It has 14 hotels, four campsites and a youth hostel. In addition, Vianden attracts large numbers of day trippers who visit its restaurants, cafés, souvenir shops and sports facilities. The economy is however not without problems. While the hydro electric pumping plant continues directly and indirectly to provide employment for the local population, the closure of the Electrolux plant a couple of years ago has resulted in a considerable loss of jobs. The commune is now planning to encourage the establishment of skilled craft industries in the area by making land available for development.
Көрікті жерлер
Вианден – Люксембургтің маңызды туристік орталықтарының бірі, онда жыл бойы көптеген демалыс шегушілер мен жергілікті тұрғындар келеді. Әсіресе, қаланың үстіндегі жартастарға орналасқан, жақында қайта жаңартылған қамал, тарихын және Еуропаның патшалық отбасыларымен байланысын орта ғасырларға дейін көрсететін мұражайға айналды. Сондай-ақ, 1862 және 1865 жылдары Люксембургке сапар шеккен, ал 1871 жылы Вианденде ұзақ уақыт болған Виктор Гюгомен байланыстары бар. Оның суреттері мен хаттарын Our өзені үстіндегі көпірдің жанындағы үйінде орналасқан мұражайда көруге болады. Бұдан өзге, халықтық өнер және қолөнер мұражайы (Musée d'Art rustique) мен қуыршақ және ойыншық мұражайы (Musée de la Poupée et du Jouet) да бар. Бірақ көптеген адамдар Вианденге таулы, тарихи көшелерімен серуендеу үшін немесе Люксембургтің солтүстігінде жаяу жүру, кемпинг немесе велосипедпен жүруге арналған орталық ретінде келеді. Sauer және Our аңғарлары арқылы Вианденге дейін ыңғайлы велосипед жолы салынған, сондай-ақ аймақта көптеген белгіленген жаяу жолдары бар. Жаз айларында қаланың төменгі бөлігіндегі өзен жағалауынан қамалдың үстіне көтерілетін және айналасына керемет көрініс ашатын креслолифт жұмыс істейді. Вианденде жыл сайын түрлі шаралар мен мерекелер өтеді. Олардың ең танымалсы – қазан айында өткізілетін жаңғақ базары, онда жергілікті жаңғақтармен бірге жаңғақ торттары, жаңғақтан жасалған тәттілер, жаңғақ брендісі және жаңғақ ликерлері сатылады. Сонымен қатар, Вианденнің солтүстігіне қарай бірнеше шақырым жерде орналасқан Вианденнің сорғылы-жинақтағыш электр стансасы да қызықты тарту орталығы болып табылады. Бұл станса түнде артық электр қуатын пайдаланып, гидроэлектр энергиясын сақтау және шығару жүйесі арқылы қуаттылық сағаттарында қосымша энергиямен қамтамасыз етеді.
Vianden is one of Luxembourg's main tourist centres with large numbers of holidaymakers and local visitors at all times of the year. In particular, the recently restored castle set spectacularly on the rocks above the town has become a museum which traces its history and its links with the royal families of Europe back to the Middle Ages. Then there are links with Victor Hugo who visited Luxembourg in 1862 and 1865 and spent a longer period in Vianden in 1871. His sketches and letters can be seen in the museum located in the house where he stayed next to the bridge over the Our. There is also a museum of arts and crafts (Musée d'Art rustique) and a doll and toy museum (Musée de la Poupée et du Jouet). But many people just visit Vianden to wander through its hilly, historic streets or as a centre for walking, camping or cycling in the north of Luxembourg. There is a pleasant cycle route up the Sauer and Our valleys to Vianden and there are many signposted walks in the area. During the summer months, a chairlift operates from the banks of the river in the lower part of the town taking you high above the castle with magnificent views over the landscape. Vianden also has a number of annual events and celebrations. The most famous of these is the nut market in October when the local walnuts are on sale together with walnut cakes, walnut confectionery, walnut brandy and walnut liqueurs. Finally, there is an interesting attraction a few kilometers to the north of Vianden, the Vianden Pumped Storage Plant, which provides pumped storage hydroelectricity storage and generation systems to benefit from the surplus electric power at night, and provide extra energy during peak hours.
Тарихи ескерткіштер
Вианденде қамалдан басқа көптеген қызықты тарихи ескерткіштер бар. Қамалға жақын жартастағы Хокельштур немесе қоңырау мұнарасы (1603) бастапқыда бекіністің бір бөлігі болған. Қоршау қабырғаларының бір бөлігі қалпына келтірілген. Троица шіркеуі (1248) готика стилінде екі параллель нефпен және жанындағы монастырьмен салынған. Оны граф Генрих I, крест жорығы кезінде тұтқынға алынған әкесі граф Фредерик II-ні босатуды ұйымдастырған Троица орденіне алғыс айту үшін салдырған. 1308 жылы Филипп II-нің Вианденге қала құқығын бергенін еске түсіретін Әділет айқышы Троица шіркеуіне жақын орналасқан. Қалалық әкімдік (1579) және қазіргі дәріхана орналасқан үй (1475) сияқты, аристократия үшін салынған мұнаралы үйлер де бар. Қасиетті Николай шіркеуі (13 ғасыр) 1723 жылы өртенген, жартылай қираған және келесі жылы қайта салынған.
In addition to the castle, Vianden has a number of interesting historic monuments. The Hockelstur or belltower (1603) on a rock close to the castle was originally part of the fortifications. The ramparts which have been partly restored. The Church of the Trinitarians (1248) built in the Gothic style with two parallel naves and the adjacent cloister. It was built by Count Henry I in thanks to the Trinitarians who arranged for the release of his father, Count Frederic II, who had been captured during a crusade. The Cross of Justice close to the Church of the Trinitarians recalling the chartering of Vianden by Philip II in 1308. The towered castle houses built for the nobility including the City Hall (1579) and the house where the pharmacy is now situated (1475). The Church of St Nicholas (13th century) partly destroyed by fire in 1723 and rebuilt the following year.
Елтаңба
Вианден қаласының гербі (жоғары оң жақ тіктөртбұрышты қараңыз) 1288 жылдан бері өзгерген жоқ, сол кезде Годфройд I Лувен-Первез гербін қабылдаған. Қалаға осы гербті пайдалану құқығы 14 ғасырдың бірінші жартысында берілді. Герб 1696 жылы Франция королінің бұйрығымен Францияның жалпы гербтер тізіліміне енгізілді.
The arms of Vianden (see top right hand box) have not changed since 1288 when Godefroid I adopted the arms of Louvain Perwez. The city was granted the right to use the same arms sometime during the 14th century. The arms were registered in the armorial général de France in 1696 by order of the King of France.