Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
АқОртиз-Болелли кометасы (ресми белгілемелері: C/1970 K1, 1970 VI және 1970f) – 1970 жылы пайда болған айқын комета. Ол Кройц Күнге жақын ұшатын кометалар тобының мүшесі болып табылады, бұл топ бірнеше ғасыр бұрын үлкен аналық кометаның бөлінуінен пайда болған. Комета алғаш ашылғанда-ақ жалаң көзбен оңай көрінетін, ал ең жоғары шағылысу шамасы +1-ге жеткен (шамамен Сатурн планетасы сияқты жарқын).
Comet White–Ortiz–Bolelli (formal designations: C/1970 K1, 1970 VI, and 1970f) was a bright comet which appeared in 1970. It was a member of the Kreutz Sungrazers, a family of comets which resulted from the break up of a large parent comet several centuries ago. It was already easily visible to the naked eye when first discovered, and reached a maximum apparent magnitude of +1 (about as bright as planet Saturn).
Ашылу
Уайт–Ортиз–Болелли кометасы алғаш рет 16 мамырда Альберт және Рональд Снельгарлар Батыс Австралиядағы Холлс Крик қаласында, содан кейін бірнеше түн қатарынан Солтүстік территорияда байқады. Олар осы жайлы Холлс Крик полициясына хабарлаған, бірақ полиция бұл ақпаратты қабылдамады. Комета 18 мамырда Австралияның Волонгонг қаласындағы әуесқой астроном Грейм Уайт тарапынан ресми түрде ашылды. Ол кометаны күн батқаннан кейін жақын арада бинокль арқылы көріп, оны 12 шамасындағы жұлдыз сияқты басы және 1 градусқа жуық қысқа құйрығы бар деп сипаттады. 20 мамырда ол кометаны қалың көзбен де, бинокль арқылы да қайта байқады, сонда құйрығы 10 градусқа дейін ұзарған еді. Екінші тәуелсіз ашылу 21 мамырда Air France ұшқышы Эмилио Ортиз Мадагаскардан шамамен 400 км шығысқа қарай тапты. Ортиз кометаны ұшақ кабинасынан көріп, оның шамасын 0.5-1.0, ал құйрығының ұзындығын 5-8 градусқа тең деп хабарлады. Бірнеше сағаттан кейін Чилидегі Серро-Тололо Америкааралық обсерваториясының техникалық қызметкері Карлос Болелли кометаны үшінші рет өздігінен ашты, бірақ ол тек құйрығын ғана көрді, себебі кометаның басы горизонттың астында болды.
Comet White–Ortiz–Bolelli was first spotted on May 16 by Albert and Ronald Snelgar on May 16 in Halls Creek, Western Australia, and then into the Northern Territory on successive nights. They advised the discovery to Halls Creek police who disregarded the discovery. It was then officially discovered on May 18 by Graeme White, an Australian amateur astronomer in Wollongong, New South Wales. He sighted the comet in binoculars shortly after sunset, and described it as having a star like head at apparent magnitude 1 2, and a short tail about 1 degree long. He spotted it again on May 20 by naked eye as well as binoculars, and by this time the tail had grown to 10° in length. The second independent discovery was made on May 21 by Air France pilot Emilio Ortiz, from a location about 400 km east of Madagascar. Ortiz saw the comet from his cockpit, and reported a magnitude of 0.5 to 1.0 and a tail about 5–8° long. A few hours later, Carlos Bolelli, a technician at the Cerro Tololo Inter American Observatory in Chile became the third independent discoverer of the comet, although he saw only the tail, as the head was beneath the horizon.
Кейінгі ескертулер
Комета ашылғаннан кейін көптеген тәуелсіз жаңалықтар жасалды, бірақ астрономиялық номенклатура кометаға тек бірінші үш ашушының есімін беруге рұқсат берді. Кометаның барлық байқаулары оның орбитасының Жерге қатысты бағытына байланысты оңтүстік жарты шардан жасалды. Кометаның қысқа мерзімді көрінуі кезінде оны күн батқаннан кейін небары қысқа ғана уақыт бойы көруге болады, бірақ оны 24 мамырда ең жақсы көруге мүмкіндік болды. Содан кейін ол тез әлсіреп, 1 маусымға қарай бұл комета қанаумен көруге келмейтіндей болып кетті. Кометаның соңғы нақты байқауы 7 маусымда жасалды, ол әлсіз, дұрыс емес тұмандық түрінде көрінді. Айдың күшеюі және кометаның жарықтығының азаюы одан әрі визуалды байқауларға кедеріс келтірді.
Numerous independent discoveries were made in the days immediately following the comet's discovery, but astronomical naming conventions only allowed the comet to be given the names of the first three. All sightings of the comet were made from the southern hemisphere, due to the orientation of its orbit with respect to the Earth. Throughout the comet's brief appearance, it could only be seen low in the sky for a short time after sunset, but it was most easily visible on May 24. After that it faded rapidly, and by 1 June it had already faded to below naked eye visibility. The last definite detection of the comet was made on June 7, when it appeared as a faint, ill defined nebulosity. Increasing moonlight and the comet's decreasing brightness prevented any further visual sightings of the comet.
Орбиталық
Кометаның Күнге өте жақын пайда болуы және одан кейін шапшаң түрде жарқырауының төмендеуі, оның Күнді жалайтын комета екенін көрсетеді, ал Брайан Г. Марсденнің орбитасын есептеуі бұл пікірді растады. Марсден кометаның 14 мамырда перигелийге (Күнге ең жақын нүктеге) жеткенін және оның қашықтығы шамамен 2 күн радиусын құрағанын көрсетті.
The comet's sudden appearance very close to the Sun and rapid subsequent decline in brightness both pointed to it being a sungrazing comet, and calculations of its orbit by Brian G. Marsden backed this suggestion. Marsden showed that the comet had reached perihelion (closest approach to the Sun) on May 14, at a distance of just , or 2 solar radii.