Кіріспе

Эксперименталды тік көтеріліп-қонуға арналған және қанаттары бұрылатын төрт роторлы ұшақ

Curtiss Wright X 19, компаниялық белгілемесі 200 модель, 1960 жылдардың басындағы американдық эксперименталды tilt-rotor ұшағы еді. Ол Curtiss Wright компаниясы жасаған соңғы ұшақ ретінде танымал болды.

Жобалау және әзірлеу

1960 жылғы наурыз айында Curtiss Wright Corporation компаниясы X 100 ұшағын жасады, ол жаңа вертикальді ұшып көтерілетін көлік ұшағының прототипі болды. X 100 бір турбошахталы қозғалтқышпен жабдықталған, ол екі бұрылатын винтті итермелейді, ал құйрық бөлігіндегі айналмалы соплолар қозғалтқыштан шығатын газдарды пайдаланып, тоқтау немесе баяу ұшу кезінде қосымша басқаруды қамтамасыз етеді. Бұл ұшақ кейде бұрылмалы винтті ұшақ ретінде жіктеліп, бірақ оның конструкциясы Bell VTOL XV бұрылмалы винтті ұшақтарынан ерекшеленеді. X 19 тік ұшып көтерілу үшін арнайы жасалған радиалды көтергіш винттерді қолданды, вертолеттердегідей роторлардың орнына, сондай-ақ қанат конструкциясымен қамтамасыз етілген көтеру күшін арттырды. X 100 негізінде Curtiss Wright үлкен X 200 ұшағын жасады, оның екі прототипі АҚШ Әуе күштерінің тапсырысымен X 19A деп аталды. X 19 алдыңғы және артқы бөліктерінде жоғары орналасқан тандемді қанаттарға ие болды. Әрбір қанатқа 4 метрлік екі винт орнатылған, оларды 90 градусқа бұруға болады, бұл ұшақты вертолеттей ұшырып көтеруге және қонуға мүмкіндік береді. Винттер фюзеляжда орналасқан екі Avco Lycoming T55 L 5 турбошахталы қозғалтқыштарымен қозғалды.

Пайдалану тарихы

X 19 ұшағының алғашқы ұшуы 1963 жылдың қараша айында (басқа деректерде 1964 жылдың 26 маусымы) өтті. X 19 ұшағын VTOL көлік ұшағы ретінде дамыту жоспарланған. Алайда, алғашқы X 19 1965 жылдың 25 тамызындағы апатта қирады, бірақ адам шығыны болмады, және бағдарлама кейіннен тоқтатылды; екінші прототип аяқталған жоқ. Екінші X 19 прототипі қазіргі уақытта Огайо штатының Дейтон қаласындағы АҚШ Әуе күштерінің Ұлттық мұражайындағы қалпына келтіру орталығында сақталуда. Қуат беру жүйесі, қуат пен салмақ арақатынасы, ұшу режимін өзгерту және көп осьті басқару VTOL ұшақтарының дизайнын дәстүрлі қанатты ұшақтардан және тікұшақтардан әлдеқайда күрделі етеді. Көптеген жаңартпалы көлбеу ұшақтар сияқты, X 19 дизайнын, әсіресе тік ұшып көтерілуден көлденең ұшуға өту кезінде, питчинг, руль және қисайтудың аэродинамикалық күрделілігі және соқтығысуы өте қиын етті. Соңында, қуат беру жәшіктерінің нашарлығы салдарынан бұзылуларға әкелді. Дизайнның күрделілігіне байланысты, tilt-роторлы VTOL ұшақтары 2007 жылы Bell Boeing V 22 Osprey пайдалануға енгізілгенге дейін пайдалануға кірмеді.