Кіріспе

Ағылшын футболшысы және комментатор

Ли Майкл Диксон (17 наурыз 1964 жылы туған) – ағылшын кәсіпқой футболшысы және сарапшы, оң қапталда ойнаған. Диксон Англия құрамасы сапында 22 рет ойнаған. Оның әкесі Рой «Манчестер Сити» клубының қақпашысы болған, ал Диксонның көптеген жылдары «Мейн Роудта» жанкүйерлер қатарында өткен. Бірақ ол «Бёрнли» клубына жасөспен кірді, ал Джон Бонд оны «Честер Ситиге» жібергенге дейін бірнеше ойынға негізгі құрамға ілікті. Бір жарым маусымнан кейін ол «Бьюри» клубымен келісімшарт жасады, содан кейін «Сток Ситиге» қосылды, онда ол бірден көзге түсіп, Стив Боулдпен мықты қорғаныс жұбын құрды. Екеуінің перспективасы мен ойын деңгейі Джордж Грэмнің назарын аударды, ол 1987 жылғы қарашада Лига кубогының төртінші турында «Сток Ситиді» 3:0 есебімен жеңген кезде, екі айдан кейін «Арсенал» бас жаттықтырышы Диксонмен келісімшартқа отырды. Боулд бес айдан кейін қосылды. Келесі маусымда Диксон командадағы орнын нығайтып, «Арсенал» 18 жылдан кейін алғашқы лига титулын жеңіп алды. 2002 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін «Арсенал» командасының қорғаныс тірегі болған Диксон «Арсеналда» төрт лига чемпиондығы, үш ФА кубогының жеңімпазы және УЕФА кубок иелері кубогының медалін жеңіп алды. Ол 1989–90 және 1990–91 маусымдарында екі рет PFA жыл командасының құрамына енді. Ол 2001–02 маусымында «Арсеналдың» жеңіске жеткеннен кейін зейнеткерлікке шықты. Ол зейнеткерлікке шыққан кезде Футбол лигасының 92 стадионның 91-інде ойнады – тек «Фулхэмнің» «Крэйвен Коттедж» стадионында ойнамады. Ойыншылық карьерасын аяқтағаннан бері Диксон футбол сарапшысы және жазушы болып жұмыс істеп келеді. Ол теледидарлық мансабын BBC арнасында, негізінен «Match of the Day» және «Football Focus» бағдарламаларында бастады, содан кейін 2012 жылдың шілдесінде ITV Sport арнасына көшті. 2013 жылдан бастап ол АҚШ-тағы NBC арнасының Премьер-лигасын комментировать үшін Арло Уайтпен бірге жұмыс істейді. Ол сондай-ақ Дерек Реймен бірге «FIFA 20» видео ойынына түсініктеме берді. Ол қайырымдылық шараларына да қатысты, Лоуренс Даллаглиомен бірге Sport Relief қайырымдылық қоры үшін велосипедпен саяхат жасады, осы арқылы қайырымдылық қорына 986 000 фунт стерлингтан астам қаржы жинады.

Ерте мансап

Манчестерде туған ол кәсіби карьерасын төменгі лигаларда бастады. 1980 жылы мектепті бітіргеннен кейін, 1980 жылы «Бёрнли» клубына шәкірт ретінде қосылды, 1982 жылы кәсіпқойға айналды, сосын «Честер Сити» (1983–84 маусымдарында Футбол Лигасының соңғы орынында қалған), «Бьюри» және кейін «Сток Сити» клубтарына өтті. «Виктория Граундта» Диксон оң жақ қорғаушы ретінде жақсы әсер қалдырды, 1986–87 маусымдарында 50 матч өткізіп, үш гол соқты. 1987–88 маусымдарында Диксон 38 ойында екі голдың авторы атанды. 1988 жылғы қаңтарда 375,000 фунт стерлинг сомасында «Арсенал» клубына қосылды, ал кейін «Хайбериде» оның бұрынғы командаласы Стив Боулдпен бірге ойнады. Диксонға «Хайбериде» негізгі құрамда орын алуға біраз уақыт кетті. Англия құрамасының сол жақ қорғаушысы Кенни Сансом болғандықтан, сол жақтағы Найджел Винтерберн бұрынғыдан бейтаныс оң жақ қорғаушы рөлінде сәтті өнер көрсетті, алайда Диксон 1988 жылғы 13 ақпанда «Лутон Таунға» қарсы дебют жасады. Бұл Диксонның Бірінші дивизиондағы алғашқы ойыны болды. Маусым аяқталғанға дейін ол барлығы алты рет алаңға шықты. Диксон алғашқы маусымында кубокқа қатысқандықтан, оның ойынға қатысу мүмкіндігі шектелді, сонымен қатар ол 1988 жылғы Лига кубогының финалына қатыса алмады. Жаңа маусымда Винтерберн сол жаққа ауысып, Диксонға №2 футболкасын алуға мүмкіндік берді, ол осы жейдемен он жылдан астам уақыт бойы ойнады. Сансом келесі қыста «Арсеналдан» кетіп қалды. Кейін Диксон «The Independent» газетінде «Арсеналда» ойнаған қорғанысы туралы былай деп жазды: «Мен өзін жақсы қорғаныс деп танытқан «Арсеналдың» артқы қатарында ойнаған бақыттымын. Бұл туралы айтқанда тым кішіпейілді болуға тырыспаймын, өйткені жеке тұлға ретінде біз әлемдегі ең жақсы ойыншылар емеспіз. Бірақ әлсіз жақтарымды Тони Адамс, Найджел Винтерберн, Мартин Киоун және Стив Боулд толықтырып, керісінше, олардың кемшіліктерін мен жабатынмын. Біреуміз жақсы ойнамаса, қалғандары оның орнын толтыратынбыз». Арсен Венгер «Хайбериге» келіп, «Арсенал» командасына өмір салтын енгізе бастады, олардың көзқарасын, өзіне сенуін және диетасын өзгертті. Венгер кейіннен ол мұрагерлік алған әр қорғаушыны тез арада алмастыруды күткенін мойындады, бірақ оған мұның қажеті жоқ екенін тез түсінді. Диксон және оның қорғаныс әріптестері Венгерге оларға ойынның жетекші орындарында қосымша жылдар сыйлағаны үшін ризашылық білдірді. «Арсенал» 1998 жылы клуб тарихындағы екінші «дубльді» жеңіп алды, ал Диксон келесі жылы «Арсеналда» он жылдық толық маусымға кіргенде құрметке ие болды. Диксон 2000 жылы УЕФА кубогының финалына қатысты, ол алты жыл бұрын Кубок иелерінің кубогын жеңген Копенгаген стадионында өтті. Бұл жолы олар Түркияның «Галатасарай» клубынан пенальтилер сериясында жеңілді. Осы маусымның басында ол «Арсеналдың» 1999/2000 жылғы ФА кубогынан «Лестер Ситиге» қарсы өткен ойында пенальти соққысын мүлтәттетіп, құлдырауына себепкер болды. Келесі жылы «Арсенал» ФА кубогының финалына жетті, бірақ Кардиффтегі «Миллениум» стадионында «Ливерпульге» 2:1 есебімен ұтылып қалды. 37 жастағы Диксонды 21 жастағы Майкл Оуэн жеңіс голы үшін озып кетті. Диксон тағы бір маусым ойнап, «Арсеналға» клуб тарихындағы үшінші және менеджер Арсен Венгердің басқаруындағы екінші тарихи «дубльді» жеңіп алуға көмектесті, бәсекелес «Манчестер Юнайтед» командасына қарсы лига титулын жеңіп алды. Бұл оны үш түрлі онжылдықта (1980-ші, 1990-шы және 2000-шы жылдар) лига титулдарын жеңген санаулы ойыншылардың біріне айналдырды. Диксон 2002 жылы 38 жасында осы «дубльді» жеңгеннен кейін ойыннан зейнеткерлікке шықты, Адамс та сол уақытта зейнеткерлікке шықты. О'Лири 1993 жылы «Лидс Юнайтедке» кеткеннен кейін, Семан мен Киоун ғана Диксонның «Арсеналмен» байланысқан қорғаныс тобынан клубта қалды. Боулд 1999 жылы кетті, содан кейін Винтерберн бір жылдан кейін «Хайбериден» кетіп қалды. Диксон Лигада 458 матч өткізіп, 25 гол соқты.

Халықаралық мансап

Диксон Англия құрамасы сапында 1990 жылғы сәуір айында Чехословакияға қарсы өткен әлем чемпионатына дайындық матчында дебют жасады. Ол жақсы ойнады, бірақ Гари Стивенс пен Пол Паркерден кейінгі үшінші нөмірде болғандықтан турнирге ілігуге үміті аз болды. Егер осы екеуінің біреуі жарақат алғанда ғана Диксон Италияға барар еді, алайда екеуі де турнир бойы толықтай денсаулықта болды. Әлем чемпионатыннан кейін жаңа бас тренер Грэм Тейлор бірден Стивенс пен Паркерді Диксонмен алмастырды. Диксон Уэмблиде өткен маңызды Еуро-92 іріктеу ойынында Ирландия Республикасына қарсы гол соқты, бұл оның халықаралық аренадағы алтыншы ойыны болды. Кездесу 1:1 есебімен аяқталды. 1991 жылдың соңына қарай Диксон он бір халықаралық ойында, оның ішінде барлық Еуро-92 іріктеу кезеңдерінде ойнады, нәтижесінде Англия Швециядағы финалдық турнирге жолдама алды. Финалға жақындаған кезде Диксон жарақат алып, Стивенске құрамаға қайта оралуға мүмкіндік берді, себебі құраманы жариялау мерзімі таяп қалды. Тейлор Стивенс орнына Диксонды қосымша тізімге енгізді, бірақ ақырында екеуі де турнирге қатыспады. Диксон үйде болған оқиғада алған жарақатынан кейін құрамнан шықты, сондықтан Стивенс қайта шақырылды. Бірақ Рейнджерстің бұрынғы ойыншысы да жарақат алғандықтан құрамнан шығып қалды. Нәтижесінде Англия құрамасында оң қанат қорғаушы болмады және топтық кезеңнен шыға алмады. 1993 жыл халықаралық аренада сәтті болмады, Англия 1994 жылғы АҚШ-та өткен әлем чемпионатына ілікпеді. Диксонның 21-ші ойыны, соңғы іріктеу матчында Сан-Мариноға қарсы 7:1 есебімен жеңіліп (бұл нәтиже маңызды болған жоқ) оның соңғы ойыны болды, өйткені Тейлордың ізбасарлары Терри Венаблз және Гленн Ходдл Диксонды құрамаға шақырмады. 1999 жылғы қаңтар айының соңында Англия құрамасының уақытша бас бапкері Говард Уилкинсон Диксонды соңғы ойынынан кейін бес жылдан астам уақыт өткен соң Англия құрамасына қайта шақырды. Оның халықаралық мансабы барлығы 22 ойынмен аяқталды, бірақ ол ең маңызды турнирлерде ойнаған жоқ.

Медиа мансабы

Ол сондай-ақ BBC-дің "Күннің 2-ші матчы" бағдарламасында тұрақты сарапшы болып жұмыс істеді, "Скор" және "Футбол Фокус" бағдарламаларында да пайда болды. 2012 жылдың шілдесінде BBC-ден кетіп, ITV Sport телеарнасына қосылды. ITV-де ол сарапшы және бұрынғы футболшы Рой Кинмен жұптасты. 2013 жылдан бастап NBC Sports телеарнасында Премьер-лига матчтарын Грэм Ле Сокспен бірге бас комментатор ретінде түсіндірді, Арло Уайтпен (2022 жылдың жазына дейін) және Питер Дрюримен (2022 жылдың жазынан бастап) бірге жұмыс істеді. Ол сондай-ақ телеарнаның Премьер-лига жүктеу бағдарламасына да үлес қосты. 2018 жылы ол Дерек Реймен бірге EA Sports компаниясының FIFA 19 видео ойынында УЕФА Чемпиондар Лигасы матчтарын түсіндірді. Бұл серіктестік 2019 жылғы FIFA 20 ойынында жалғасты, сондай-ақ Дерек Реймен бірге FIFA 21-де де кейбір "стандартты" ойындарға (тез ойын, турнир, мансап және Ultimate Team режимдері) түсініктеме берді. Бірақ, FIFA 22-де оны Стюарт Робсон ауыстырды.

Жеке өмір

Зейнеткерлікке шыққаннан кейін Диксон бірнеше бизнес-мүдделеріне, соның ішінде Брейдегі Риверсайд брассериіне, Беркширде, бастапқыда досы Хестон Блюменталмен бірге назар аударды. 2010 жылы ол велосипед спортына "толыққанды әуес" болды және сол жылдың ақпан айында Алты Ұлттар Чемпионаты кезінде Лоренс Даллаглио оны "Даллаглио цикл слэміне" қатысуға көндіргеннен кейін аптасына екі-үш рет велосипед тепеді, бұл Sport Relief қайырымдылық қорына ақша жинауға бағытталған шара болды. Олар қайырымдылық ұйымына 986 мың фунттан астам ақша жинады.