Германия тарихындағы Ламберт Герсфельдтің өмірі мен еңбектері
Lambert of Hersfeld
Ламберт Герсфельд – ортағасырлық шежіреші, Генрих IV патшалығы және 11 ғасырдағы билік дауы туралы маңызды деректерді ұсынады. Өмірі мен шығармалары туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ламберт Херсфельдтік (кейде Ламперт деп аталған; шамамен 1028 – 1082/85) – орта ғасырлық жылнамашы. Оның еңбегі XI ғасырдағы Генрих IV басқарған Германия корольдігінің тарихы және Инвеститура дауының басталуы туралы маңызды мәліметтердің негізгі көзі болып табылады.
Lambert of Hersfeld (also called Lampert; c. 1028 – 1082/85) was a medieval chronicler. His work represents a major source for the history of the German kingdom of Henry IV and the incipient Investiture Controversy in the eleventh century.
Өмір
Оның өмірі туралы белгілі мәліметтер оның тарихи жазбаларында шашыраңқы түрде кездеседі. Вероятно, Франконияда туған, жақсы отбасынан шыққан ол Бамберг соборындағы мектепте діни мансапқа дайындалды, онда оны кейін Кельн архиепискобы болған Анно фон Штуслинген оқытты. 1058 жылдың 15 наурызында Ламберт Херсфельд бенедиктин аббаттығына монах ретінде қабылданды. 16 қыркүйекте ол Ашафенбургте дін қызметкеріне бекітілді, сондықтан оны кейде Ашафенбургтық Ламперт деп атайды. Дін қызметкері болып тағайындалғаннан кейін ол Иерусалимге қажылық сапар жасады. 1059 жылдың қазан айында Херсфельдке оралған Ламберт монастырь кітапханасында жұмыс істеді және монастырь мектебінде сабақ берді. 1071 жылы ол Кельн архиепискобы Анно II қолдаған Клюни реформаларын зерттеу үшін Зигбург және Саальфельд бенедиктин аббаттықтарына сапар шекті. Алайда Ламберт дәстүрлі бенедиктин ережелерін сақтап, монастырлық реформаларға қатысты сақтық танытты. Ламберт Германия королі Генрих IV-тің бекем қарсыласы болды. 1077 жылы папа Григорий VII-мен қақтығыс күшейген кезде, Генрихтің жауы Майнц архиепискобы Зигфрид I-нің ықпалымен ол Херсфельдтен Хазунген канондық монастырына көшті. Ол Хазунгенді Хирзаудан келген монахтармен қоныстандырылған бенедиктин аббаттығына айналдырды. Әртүрлі мәліметтерге сәйкес, 1081 жылдан бастап Ламберт алғашқы аббат қызметін де атқарған. Ол одан көп ұзамай, 1085 жылға дейін қайтыс болды.
What little is known of his life is revealed in scattered details from his own historical writings. Probably a Franconian by birth, of good family, he prepared for an ecclesiastical career at the cathedral school in Bamberg, where he received tuition by Anno of Steusslingen, the later Archbishop of Cologne. On 15 March 1058 Lambert entered the Benedictine abbey of Hersfeld as a monk. On September 16, he was also ordained as a priest in Aschaffenburg and therefore sometimes called Lampert of Aschaffenburg. After his elevation to the priesthood, he made a pilgrimage to Jerusalem. Back in Hersfeld in October 1059, Lambert worked in the cloister library and taught at the monastery school. In 1071 he visited the Benedictine abbeys of Siegburg and Saalfeld to study the Cluniac Reforms, promoted by his mentor Archbishop Anno II of Cologne. However, Lambert adhered to traditional Benedictine rules and remained reserved towards monastic reforms. Lambert was a convinced opponent of the German king Henry IV. In 1077, during the rising conflict with Pope Gregory VII, he moved from Hersfeld to the canon monastery of Hasungen at the instigation of Henry's enemy Archbishop Siegfried I of Mainz. He turned Hasungen into a Benedictine abbey, settled with monks descending from Hirsau. A variety of circumstantial evidence suggests that from 1081, Lambert even served as the first abbot. He probably died shortly afterwards, no later than in 1085.
Тарихи еңбектер
Ламберт ең танымал – "Аннальдар" деп аталатын тарихи жылнаманың авторы, оны алғаш рет 1525 жылы Каспар Куррер Тюбингенде жариялады. Олар Ламперттің басқа белгілі еңбектерімен бірге Monumenta Germaniae Historica-да Освальд Холдер Эггер (MGH Scriptores rerum Germanicarum in usu scholarum, vol. 38) 1894 жылы жарияланды. Холдер Эггер Ламперттің еңбегін басып шығарған кезде, Ламперттің кем дегенде тағы екі маңызды еңбектің авторы болғанын көрсетті: Vita Lulli archiepiscopi Mogontiacensis, Герсфельд аббаттығының негізін қалаушы, Майнц архиепискобы (шамамен 710–786) Әулие Луллдың өмірбаяны және Герсфельд монастырының қысқа, poleмикалық тарихы (Libellus de institutione Herveldensis ecclesiae), ол кейінгі ортағасырлық неміс жазушылары жасаған үзінділерде ғана сақталған. Ламберттің "Немістердің істері" ("De rebus gestis Germanorum") Иоганн Писториус (Франкфурт, 1613) редакциялаған жылнамалар жинағында басылды. Жылнамалар дүние жаратылғаннан бастап шамамен 1040 жылға дейінгі дүниежүзілік тарихты баяндайды. Бұл бөлігі негізінен басқа, ертерек жылнамалық еңбектерден, әсіресе Әулие Бед, Севильялық Исидор және Кведлинбург пен Вайсенбург жылнамалары сияқты неміс дәстүрлерінен алынған. Алайда, 1042 жылдан бастап Ламперттің өзінің баяны басталады және ол тарихты сол жерден 1077 жылға дейін жеткізеді, онда шваб герцогы Рудольф Рейнфельденді наразы княздар анти-патша деп жариялады. Ламберттің жылнамалары король Генрих IV билігі, Инвеституралық дау және 1073–1075 жылдардағы саксондық көтеріліс туралы ең маңызды дереккөздердің бірі болып табылады. Ламперттің тарихындағы маңызды оқиғалардың арасында 1062 жылғы Кайзерсверт төңкерісі, Генрихтің атақты Каноссаға сапары, онда ол (уақытша болса да) папа Григорий VII-ге мойынсұнды, және 1075 жылғы Лангенсальца шайқасы, онда Генрихтің әскерлері саксондық және тюрингтік көтерілісшілерді жеңді. Ламперт өзінің жұмысын швабтың анти-патшасы Рудольфтың сайлануымен аяқтады, оның өзінің баяны тиісті қорытындыға келгенін және басқа жазушы неміс патшалығының осы жаңа дәуірін баяндау кезінде тоқтаған жерінен бастап алатынын айтты (Рудольф 1080 жылы Генрихтің әскерлеріне қарсы Эльстер шайқасында қаза тапты). Ламперт өзінің заманы үшін өте білімді болды және римдік авторларға, әсіресе Ливий, Саллюст және драматург Теренцийге сілтемелермен және аллюзиялармен толы көркем латын тілінде жазды. Өзінің құрметіне ие болған көптеген классикалық авторлар сияқты Ламперт өзін элиталық қоғамның сыншыл бақылаушысы деп санайды, өз заманындағы саяси мелодрамалар мен жанжалдарға сын көзбен қарап, билік пен мақтанкештің билеушілерді бұздырып, қоғамды деформациялағанын, лайық еместерді көтеріп, жақсылар мен адалдарды жазалағанын баяндайды. Ламперттің жылнамасын 2015 жылы I. S. Робинсон ағылшын тіліне "Герсфельдтің Лампертінің жылнамалары" деген атпен аударды.
Lambert is most famous as the author of an extensive historical chronicle known as the Annales, first published in 1525 by Kaspar Currer in Tübingen. They were edited in the Monumenta Germaniae Historica, along with Lampert's other known works, by Oswald Holder Egger (MGH Scriptores rerum Germanicarum in usu scholarum, vol. 38) in 1894. Holder Egger, in his edition of Lampert's work, also demonstrated that Lampert was the likely author of at least two other significant works: the Vita Lulli archiepiscopi Mogontiacensis, a hagiography of the founder of Hersfeld Abbey, Saint Lullus, Archbishop of Mainz (c. 710–786), and a shorter, polemic history of the Hersfeld monastery (Libellus de institutione Herveldensis ecclesiae), which survives only fragmentarily in excerpts made by later medieval German writers. Lambert's history of the Germans, De rebus gestis Germanorum was printed in the compilation of chronicles edited by Johann Pistorius (Frankfurt, 1613). The Annals begin with a universal history from the creation of the world until about 1040. This portion of the work is drawn largely from other, earlier annalistic works, particularly those of Saint Bede, Isidore of Seville, and from German traditions like the Annals of Quedlinburg and Weissenburg. From about the date of 1042 onwards, however, the account is Lampert's own and he carries the history from there up to the year 1077, when the Swabian duke Rudolf of Rheinfelden was crowned anti king by the dissident princes. Lambert's Annales are among the most important sources available for the reign of King Henry IV, the Investiture Controversy, and the Saxon revolt of 1073–1075. Among the significant events detailed in Lampert's history are the infamous Coup of Kaiserswerth in 1062, Henry's famous Walk to Canossa where he submitted (albeit temporarily) to Pope Gregory VII, and the 1075 Battle of Langensalza where Henry's forces defeated the Saxon and Thuringian rebels. Lambert ended his work with the election of anti king Rudolf of Swabia, stating that his own account had reached an appropriate conclusion and that another writer would be able to pick up from where he left off in chronicling this new era for the German kingdom (Rudolf was mortally wounded in the Battle on the Elster against Henry's forces in 1080). Lampert was superbly educated for his day and wrote in a fine, classicizing Latin peppered with references and allusions to Roman authors, particularly Livy, Sallust, and the playwright Terence. Like many of the classical authors he admired, Lampert fancied himself a cynical observer of elite society, casting a critical eye on the political melodramas and scandals of his day and chronicling the way in which power and pride corrupted rulers and perverted society, raising up the unworthy and punishing the good and decent. Lampert's chronicle was translated into English by I. S. Robsinson in 2015 as The Annals of Lampert of Hersfeld.
Тарихшы ретінде беделі
Ламберт «құдайсыз» король Генрих IV-ке және корольдік мүдделерге деген қарсылығын көрсетеді, бұл аймақтық аристократияның тәуелсіздігіне деген ықыласын ескерсек, таңқаларлық емес. Ол жалпы алғанда папа Григорий VII және шіркеу реформасы қозғалысына жақсы баға береді, бірақ Германиядағы кейбір заманауи монастырлық реформаларға күмәнмен қарайды. Ол сондай-ақ Герсфельд және басқа монастырлардың дәстүрлі құқықтары мен құқықтарын бұзған Майнц архиепискобы Зигфрид I сияқты тұлғаларға да кешірімсіз. Ламберттің бағалаулары, әсіресе Генрихтің Каноссаға саяхаты туралы, 19 ғасырдың Културкампф дәуіріне дейін неміс тарихи бейнесіне басымдық берді. Екінші жағынан, салыстырмалы деректерді сынаудың позитивистік әдістерінде оқыған неміс тарихшылары Ламперттің Генрих IV билігінің объективті есебіне сенуге болмайтын, күшті жақпаздыққа бой алған жазушы екенін үйретті. Освальд Холдер Эггер тіпті Ламбертті кейбір жағдайларда тікелей өтірікші деп атады. Сол кездегі ғалымдар тарихи дереккөздердегі сыншылдықты ең жоғары құндылық деп санады және Ламберт, көптеген ортағасырлық жазушылар сияқты, бұл стандартқа сай келмеді. Олар Ламберттің белгілі бір оқиғалар мен күндер туралы маңызды мәліметтер бергенін мойындаса да, оның тарихқа деген көзқарасы мен кейбір мәселелер бойынша пікірлерін қабылдау мүмкін емес еді. Бірақ бүгінде тарихшылар ортағасырлық тарихшылықты оның өзінің шарттарымен және контекстінде қарастыруға тырысады, ортағасырлық авторларға қазіргі заманғы объективтілік стандарттарын таңудың орнына. Қазіргі ғалымдар Ламбертті аймақтық аристократияның және элиталық монахтардың патшалық тарихындағы даулы кезеңдегі консервативті көзқарастарын білдіретін маңызды дауыс ретінде мойындайды.
Throughout, Lambert demonstrates his hostility to 'godless' King Henry IV and royal interests, which is not surprising given his sympathies for the independence of the regional aristocracy. He expresses a generally favorable opinion of Pope Gregory VII and the ecclesiastical reform movement, but also evinces skepticism towards some contemporary monastic reforms in Germany. He is also quite uncharitable towards figures like Archbishop Siegfried I of Mainz, who encroached on the traditional rights and prerogatives of Hersfeld and other monasteries. Lambert's assessments, especially of Henry's Walk to Canossa, dominated the German historical image up to the times of the Kulturkampf in the nineteenth century. On the other hand, German historians trained in the positivistic methods of comparative source criticism taught that Lampert was a strongly biased, partisan writer who could not be trusted for an objective account of the reign of Henry IV. Oswald Holder Egger himself called Lambert an outright fabulist in some instances. Scholars at this time held critical objectivity to be the highest value in a historical source and Lambert, along with many other medieval writers, failed to meet this standard. While they acknowledged Lambert provided important details for certain events and dates, his own view of history and opinions about some matters could not be accepted. Today, however, historians try to approach medieval historiography on its own terms and in its own contexts, rather than impose modern standards of objectivity on medieval authors. Modern scholars recognize Lambert as an important voice representing the conservative views of the regional aristocracy and elite monasticism in a turbulent period in the kingdom's history.