Кіріспе

Дрейссена ростриформис (Dreissena rostriformis, сондай-ақ Dreissena bugensis немесе Dreissena rostriformis bugensis деп те аталады) – екі қабықтылы моллюскалар отбасының Dreissenidae құрамына кіретін, тұщы суда тіршілік ететін бір түр (немесе түрше). Оның орташа өмір сүру ұзақтығы 3-тен 5 жылға дейін. Бұл түр Украинаның Днепр өзені бассейніне тән және квагга деп аталатын африкалық зебраның жойылған түршесінің атымен аталған, мүмкін, оның жолақтары квагга сияқты, құрсақ жағына қарай азайғандықтан. Инвазивті квагга мидиясы қазіргі уақытта Еуропа өзендері мен көлдерінде, сондай-ақ Солтүстік Американың Ұлы көлдерінде таралып, үлкен алаңдаушылық туғызуда, оны Сент-Лоуренс теңіз жолы арқылы жүк тасымалдаушылар әкелген.

Сыртқы келбеті

Квагга мидиясының қабығы көбінесе қара, сары және/немесе зигзаг тәрізді болады. Дегенмен, қабық морфологиясының кең ауқымы кездеседі, соның ішінде Эри көліне тән, ақшыл немесе толығымен ақ түсті морф та бар. Қабық дөңгелек қабырғалы және ішкі жағы дөңгелек. Квагга мидиясы зебра мидиясына өте ұқсас, тіпті оның аты (квагга) да зебраға ұқсайды. Квагга мидиясының қабығын зебра мидиясының қабығынан оның біріктіру сызығының ұшына қарай ақшыл түсімен ажыратуға болады. Бұл мидия зебра мидиясынан сәл ірілеу, ені шамамен, ересек адамның бармақ ұшының мөлшерімен тең.

Диета

Квагга мидиясы сүзгіш организм; ол кірпіктерін пайдаланып суды қабықша қуысына кіретін сифон арқылы сорып алады, онда пайдалы бөлшектер бөлініп алынады. Әрбір ересек мидия күніне бір литр немесе одан да көп суды сүзгілей алады, осы арқылы фитопланктон, зоопланктон, балдырлар және тіпті өздерінің личинкаларын (велигерлерді) тазартады. Қолданыссыз бөлшектер шырышпен біріктіріліп, псевдофекалия деп аталады және кіретін сифон арқылы шығарылады. Бөлшектерінен тазарған су шығатын сифон арқылы босатылады.

Көбею

Квагга мидиясы өте шапшаң көбейеді, бұл оның таралуына және көптеп кездесуіне себеп болуы мүмкін. Dreissena spp. екі жынысты (еркек немесе әйел) және сыртқы ұрықтандыру арқылы көбейеді. Толық жетілген аналық мидия жылына бір миллионға дейін жұмыртқа туа алады. Ұрықтанғаннан кейін бірнеше күнде пелагикалық микроскопиялық дернәсілдер немесе велигерлер дамиды, олар жақын арада ұсақ екі жаққа бөлінетін қабықшаға ие болады. Бос жүзіп жүретін велигерлер 3-4 апта бойы ағыспен қозғалып, кірпікшелері арқылы қоректенеді және биссальді жіптермен бекінуге қолайлы субстраттарды іздейді. Планктондық велигерден тұрақты жасөспірімге айналу кезеңінде өлім-жітім 99%-дан асып кетуі мүмкін. 2019 жылы Австриядағы Дунай өзенінен алынған квагга мидиясының геномы секвенцияланды, нәтижесінде дернәсілдердің клеткааралық "жарық қуыстары" жүйесі және олардың дамуының бастапқы кезеңдерінде төмен тұздылығы бар тұщы су ортасында осморегуляция үшін аквапорин трансмембраналық су каналдарының кеңейтілген жиынтығын қалай пайдаланатыны анықталды.

Еуропа

Квагга мидиясы Қара теңіздің украин бөлігінде пайда болған деп есептеледі және шамамен 1940 жылдары Шығыс Еуропаға тарала бастаған болуы мүмкін. Бүгінде олар Батыс Еуропаның барлық аймақтарында кездесетін инвазивті түр. Румынияда квагга мидиясы алғаш рет 2004 жылы Дунай өзенінде табылды. Германияда квагга мидиясы алғаш рет 2005 жылы анықталды, қазір Рейн-Майн-Дунай каналы, Майн және Рейн сияқты көптеген ішкі суларда қоныстанған. Олар алғаш рет 2015 жылы Швейцарияда, ал 2016 жылы Констанс көлінде анықталды, содан бері кеңінен таралып, әсіресе су тазарту қондырғыларының жабдықтарына елеулі мәселелер тудырды. 2014 жылы бұл түр Лондонның Хитроу әуежайынан алыс емес, Темза өзенінің аңғарында орналасқан Врейсбери су қоймасында тіркелгені хабарланды. Ирландияда бұл мидия алғаш рет 2021 жылы Шаннон өзеніндегі екі көлде – Лох Дерг және Лох Риде табылды. Бұл мидиялар қазіргі зебра мидияларымен және жергілікті түрлермен бәсекелеседі деп күтілуде, себебі олардың экологиялық төзімділігі және Ирландияның климаттық жағдайларына бейімделуі олардың кеңінен таралуына мүмкіндік береді.