Жемішті қабықша ішінде пайда болатын қатаң дене

Кіріспе

Тірі қабықшалы моллюскіде пайда болатын қатты зат

Жүгеріспен тіршілік ететін моллюскінің немесе басқа жануардың, мысалы, шоқжұлдыздардың жұмсақ тіндерінде (оның ішінде қабықшасында) пайда болатын қатты, жылтыр зат – інжу. Инжу, моллюскінің қабығы сияқты, ұсақ кристалдық түрінде орналасқан кальций карбонатынан (негізінен арагонит немесе арагонит пен кальциттің қоспасынан) тұрады, ол концентрлі қабаттар түрінде жиналады. Идеалды інжу толық дөңгелек және тегіс болады, бірақ барокко деп аталатын көптеген басқа пішіндер де кездеседі. Табиғи інжудің ең жақсы сапасы ғасырлар бойы асыл тас және сұлулық нысаны ретінде жоғары бағаланып келді. Осы себепті, інжу сирек, әдемі, құнды және тамаша нәрсенің метафорасына айналды. Ең құнды інжулер табиғатта спонтанды түрде пайда болады, бірақ олар өте сирек. Осы жабайы інжулер табиғи інжулер деп аталады. Қазіргі таңда сатылатын інжулердің басым бөлігін інжу острицалары мен тұщы су мидияларынан өсірілген (фермаланған) інжулер құрайды. Арзан әшекей бұйымдары ретінде жалған інжулер де кеңінен сатылады. Инжулер негізінен зергерлік бұйымдар жасау үшін жиналады және өсіріледі, бірақ бұрын киімді безендіру үшін де қолданылған. Олар сондай-ақ ұнтақталған түрде косметика, дәрі-дәрмек және бояу құрамында қолданылады. Жабайы немесе фермаланған болсын, асыл тас сапалы інжулер әрқашан оларды өндіретін қабықтың ішкі беті сияқты жылтыр және опал болады. Дегенмен, қабықшалы моллюскалардың көптеген түрлері жарығы аз немесе шар тәрізді емес інжулерді (техникалық тұрғыдан алғанда, "кальцеостык конгрегациялар") өндіре алады. Бұл інжулерді гемологиялық зертханалар және АҚШ Федералды сауда комиссиясының ережелері бойынша "інжу" деп атауға болады, олардың көпшілігі тек қызығушылық тудырады және құндылығы жоқ.

Этимология

Ағылшын тіліндегі "pearl" сөзі француз тіліндегі "perle" сөзінен келген, ал оның түбі латын тіліндегі "Perna" (екі жақтаулы моллюск) – шошқа немесе қойдың аяғы тәрізді екі жақтаулы моллюск атауынан шыққан. Жеміршектер тудыратын маргаритиферидтер тұқымдасының ғылыми атауы "маргарит" сөзінің көне парсы тілінен алынған, және ол ағылшын тіліндегі "Margaret" есімінің бастауы болып табылады.

Анықтама

Барлық қабықты моллюскалар табиғи процестер арқылы қандай да бір "інжу-мұрт" түрін шығара алады, егер іріңдейтін микроскопиялық зат оның мантиясының қабаттарына түсіп қалса, бірақ осы "інжу-мұрттардың" көп бөлігі асыл тас ретінде бағаланбайды. Ең танымал және коммерциялық маңызы бар накрейлі інжу-маржандарды негізінен екі топқа жататын моллюскалар немесе екі жақтаулылар өндіреді. Накрейлі інжу-маржан қабықтың ішін қаптаған аналық перленін секрециялау үшін қолданылатын тірі процесспен бірдей, накрей қабаттарынан жасалады. Адамның араласуынсыз пайда болған табиғи (немесе жабайы) інжу-маржандар өте сирек кездеседі. Көптеген ғасырлар бойы, перлдерді алудың жалғыз жолы осы болғандықтан, бір-ақ жабайы інжу-маржанды табу үшін көптеген жүзделген перл устрицаларын немесе мидияларды жинап, ашуға, яғни өлтіруге тура келді, сондықтан бұрын перлдердің бағасы тым жоғары болған. Өрнектелген інжу-маржандар перл шаруашылықтарында адамның араласуымен қатар табиғи процестерді пайдалана отырып өндіріледі. Накрейлі інжу-маржанды екі жақтаулылардың бір отбасысы – перл устрицасы – теңізде, ал екіншісі – мүлдем басқа топқа жататын екі жақтаулылар – тұщы суда өмір сүреді; бұл өзендердегі мидиялар, мысалы, тұщы су перл мидиясы. Тұзды су інжу-маржандары Pteriidae тұқымдасына жататын теңіз перл устрицаларының бірнеше түрлерінде өседі. Тұщы су інжу-маржандары Unionida отрядының, Unionidae және Margaritiferidae тұқымдастарының тұщы су мидияларының белгілі бір түрлерінде (бірақ барлық түрлерінде емес) өседі.

Физикалық қасиеттері

Жүзімшіктердің ерекше жылтыры жарықтың шағылысуы, сынуы және дифракциясына байланысты. Жүзімшіктегі қабаттар неғұрлым жұқа және көп болса, жылтыры да соғұрлым жақсы болады. Жүзімшіктерде байқалатын ірідесценция (көліктік эффект) жарық бетке түскен кезде қабаттардың бірінен соң бірі жабысуынан туындайды, бұл жарықты бөліп жібереді. Сонымен қатар, жүзімшіктерді (әсіресе, мәдени егілген тұщы су жүзімшіктерін) сары, жасыл, көк, қоңыр, қызғылт, күлгін немесе қара түске бояуға болады. Ең құнды жүзімшіктер металл сияқты, жоғары жарық шағылысатын жылтырға ие. Жүзімшіктер негізінен кальций карбонатынан тұратындықтан, оларды сірке суында ерітуге болады. Кальций карбонаты тіпті әлсіз қышқыл ерітіндісіне де осал, себебі кристалдары сірке суындағы сірке қышқылымен реакцияласып, кальций ацетаты мен көмірқышқыл газын түзеті.

Тұщы су және тұщы су перлдері

Кейде тұщы және тұзды судың інжу-маржандары бір-біріне ұқсас көріне берсе де, олардың пайда болатын орындары әртүрлі. Тұщы судың інжу-маржандары көлдерде, өзендерде, тоғандарда және басқа да тұщы суларда тіршілік ететін Unionidae тұқымдасына жататын тұщы сулы моллюскалардың әртүрлі түрлерінде қалыптасады. Осындай тұщы сулы моллюскалар тек ыстық климатта ғана емес, Шотландия сияқты салқын, қоңыржай аймақтарда да кездеседі (олар заңмен қорғалады). Бүгінде сатылатын тұщы судың көптеген өргізілген інжу-маржандары Қытайдан келеді. Тұзды судың інжу-маржандары мұхиттарда тіршілік ететін Pteriidae тұқымдасына жататын жемшөптердің ішінде өседі. Тұзды судың жемшөптері көбінесе қорғалған лагуналарда немесе жанартаулық атолдарда өсіріледі.

Құрылу

Молюсктің мантиясы (қорғау мембранасы) кальций карбонатының (CaCO3) қабаттарын минералдық арагонит немесе арагонит пен кальциттің (бірдей химиялық формуласы бар, бірақ әртүрлі кристалдық құрылымдары бар полиморфтар) қоспасы түрінде, конхиолин деп аталатын органикалық мүйіз тәрізді зат арқылы байланыстырады. Арагонит пен конхиолиннің қосылысы накре деп аталады, ол перленің негізгі құрамы. Құм түйіршігі тітіркендіргіш ретінде әрекет етеді деген жалпы қабылданған пікір, шындығында, сирек кездеседі. Көбінесе тітіркендіргіштерге органикалық заттар, паразиттер, тіпті молюсктің денесінің басқа бөлігіне мантия тінін жылжытатын зақымдар жатады. Бұл кішкентай бөлшектер немесе организмдер қабық жапырақтары тамақтану немесе тыныс алу үшін ашылғанда ішке өтеді. Өсірілген інжу-маржандарда тітіркендіргіш әдетте мантия эпителийінің енгізілген бөлігі болып табылады, оның ішінде шар тәрізді бұршақ болуы немесе болмауы мүмкін (бұршақты немесе бұршақсыз өсірілген інжу-маржан).

Табиғи інжу-маржандар

Табиғи інжу-маржанның шамамен 100% кальций карбонаты мен конхиолиннен тұрады. Табиғи інжу-маржанның пайда болуы бірқатар кездейсоқ жағдайлардың жиынтығымен байланысты болады, қашан микроскопиялық бөгет немесе паразит екі жақтаулы моллюскіге еніп, қабығының ішінде орналасады. Молюскі бөгетке тітіркеніп, сыртқы мантия ұлпасының жасушаларынан інжу қапшығын қалыптастырады және бөгетті жабу үшін кальций карбонаты мен конхиолинді бөліп шығарады. Бұл секреция процесі көп рет қайталанып, нәтижесінде інжу-маржан пайда болады. Табиғи інжу-маржанның пішіндері алуан түрлі, мұндайда толық дөңгелектері салыстырмалы түрде сирек кездеседі. Әдетте, табиғи інжу-маржанның құрамында қоңыр орталық аймақ болады, ол бағаналы кальций карбонатынан (әдетте кальцит, кейде бағаналы арагонит) және сарыдан ақ түске дейінгі сыртқы аймақтан тұрады, ол нүсқа (кеспелі арагонит) құрайды. Инжу-маржанның қимасында, мысалы, диаграммада көрсетілгендей, осы екі түрлі материалды көруге болады. Органикалық заттарға бай бағаналы кальций карбонатының болуы – інжу-маржанның дамуының бастапқы кезеңінде пайда болған жас мантия тінінің белгісі. Нақты міндеті бар, орын ауыстырылған тірі жасушалар жаңа орналасқан жерінде өздерінің қызметін атқаруын жалғастыра алады, көбінесе бұл кистаға алып келеді. Мұндай орын ауыстыру жарақат салдарынан болуы мүмкін. Қабықтың нәзік шеті зақымдануға және жарақаттануға бейім. Шабақтар, басқа жыртқыштар және гельминт дербиліктері сияқты паразиттер жарақаттық шабуылдар жасап, жарақаттарға себеп болуы мүмкін, нәтижесінде мантия тінінің сыртқы жасушалары қабаттан ажырап қалады. Бұл жасушалар мантияның біріктіргіш тініне еніп, кішкентай қалта құрып, онда кальций карбонатын – олардың табиғи өнімін бөліп шығарады. Бұл қалта інжу қапшығы деп аталады және жасушалардың бөлінуі арқылы уақыт өте келе өседі. Жас мантия тіні жасушалары өсу сатысына қарай інжу қапшығының ішкі бетінен бағаналы кальций карбонатын бөліп шығарады. Уақыт өте келе, інжу қапшығының сыртқы мантия жасушалары кеспелі арагониттің қалыптасуына көшеді. Нүсқа секрециясына көшкен кезде, қоңыр тас нүсқалы қабатпен жабылады. Бұл процесте інжу қапшығы қабыққа енгендей көрінеді, бірақ шындығында қапшық мантия тінінде өзінің бастапқы орнында қалады, ал қабық өседі. Бірнеше жылдан кейін інжу-маржан пайда болады және қабығын сәтті балықшы табады.

Natural pearls are nearly 100% calcium carbonate and conchiolin. It is thought that natural pearls form under a set of accidental conditions when a microscopic intruder or parasite enters a bivalve mollusk and settles inside the shell. The mollusk, irritated by the intruder, forms a pearl sac of external mantle tissue cells and secretes the calcium carbonate and conchiolin to cover the irritant. This secretion process is repeated many times, thus producing a pearl. Natural pearls come in many shapes, with perfectly round ones being comparatively rare. Typically, the build up of a natural pearl consists of a brown central zone formed by columnar calcium carbonate (usually calcite, sometimes columnar aragonite) and a yellowish to white outer zone consisting of nacre (tabular aragonite). In a pearl cross section such as the diagram, these two different materials can be seen. The presence of columnar calcium carbonate rich in organic material indicates juvenile mantle tissue that formed during the early stage of pearl development. Displaced living cells with a well defined task may continue to perform their function in their new location, often resulting in a cyst. Such displacement may occur via an injury. The fragile rim of the shell is exposed and is prone to damage and injury. Crabs, other predators and parasites such as worm larvae may produce traumatic attacks and cause injuries in which some external mantle tissue cells are disconnected from their layer. Embedded in the conjunctive tissue of the mantle, these cells may survive and form a small pocket in which they continue to secrete calcium carbonate, their natural product. The pocket is called a pearl sac, and grows with time by cell division. The juvenile mantle tissue cells, according to their stage of growth, secrete columnar calcium carbonate from pearl sac's inner surface. In time, the pearl sac's external mantle cells proceed to the formation of tabular aragonite. When the transition to nacre secretion occurs, the brown pebble becomes covered with a nacreous coating. During this process, the pearl sac seems to travel into the shell; however, the sac actually stays in its original relative position the mantle tissue while the shell itself grows. After a couple of years, a pearl forms and the shell may be found by a lucky pearl fisher.

Өрнектелген інжу-маржан

Өрнектелген інжу-маржан – қабыршақтың тіндік имплантацияға жауабы. Донор қабыршақтан алынған майда тіндік бөлік (жақпа) қабылдаушы қабыршаққа трансплантацияланады, нәтижесінде інжу-маржан қапшығы пайда болады, онда тіндік кальций карбонатын шөкейтеді. Өрнектелген інжу-маржан өндірудің бірнеше әдісі бар: тұщы су немесе теңіз суы қабықтарын пайдалану, жақпаны мантияға немесе жыныс безіне трансплантациялау, сондай-ақ ядро ретінде сфералық бұршақ қосу. Көптеген тұз суында өсірілген інжу-маржандар бұршақпен өсіріледі. Өрнектелген інжу-маржанның тауарлық атаулары: Акоя (阿古屋), ақ немесе алтын түсті Оңтүстік теңіз және қара Таити. Көптеген бұршақсыз өсірілген інжу-маржандар Қытайда тұщы су қабықтарында өсіріледі және тұщы суда өсірілген інжу-маржан деп аталады. Өрнектелген інжу-маржанды табиғи інжу-маржаннан рентгендік зерттеу арқылы ажыратуға болады. Ядролы өрнектелген інжу-маржандар көбінесе «алдын ала пішінделген» болып келеді, себебі олар имплантацияланған қабық бұршағының пішінін сақтайды. Бұршақ устрицаға енгізілгеннен кейін, ол бұршақтың айналасына бірнеше қабат накре бөліп шығарады; нәтижесінде өсірілген інжу-маржанды он екі-он сегіз айдың ішінде жинауға болады. Бұршақты ядросы бар өрнектелген інжу-маржанды рентгенге түсіргенде, оның құрылымы табиғи інжу-маржаннан өзгеше болады. Бұршақты өрнектелген інжу-маржанның ортасы қатты болып келеді және концентрлі өсу сақиналары болмайды, ал табиғи інжу-маржанда концентрлі өсу сақиналары болады. Бұршақсыз өрнектелген інжу-маржан (тұзды немесе тұщы судан шыққан) өсу сақиналарын, сондай-ақ жас інжу-маржан қапшығының алғашқы шөгіндісінің куәсі – күрделі орталық қуысты көрсетуі мүмкін. Өрнектелген інжу-маржанның пайда болуы және таралуы інжу-маржан индустриясына ауыр соққы берді. Инжу-маржан сатушылары осы жаңа өсірілген өнімдердің нақтылығын ашық түрде жоққа шығарды, көптеген тұтынушыларды олардың айтарлықтай төмен бағалары туралы алаңдатты және шатастырды. Аталған дау табиғи және өрнектелген інжу-маржанның беделіне нұқсан келтірді. 1950 жылдарға қарай, дамыған елдерде көптеген әйелдер өрнектелген інжу-маржаннан жасалған әшекейлерді алуға мүмкіндік алғанда, табиғи інжу-маржандар інжу-маржан индустриясының тар, эксклюзивті саласына дейін азайтты.

Cultured pearls are the response of the shell to a tissue implant. A tiny piece of mantle tissue (called a graft) from a donor shell is transplanted into a recipient shell, causing a pearl sac to form into which the tissue precipitates calcium carbonate. There are a number of methods for producing cultured pearls: using freshwater or seawater shells, transplanting the graft into the mantle or into the gonad, and adding a spherical bead as a nucleus. Most saltwater cultured pearls are grown with beads. Trade names of cultured pearls are Akoya (阿古屋), white or golden South sea, and black Tahitian. Most beadless cultured pearls are mantle grown in freshwater shells in China, and are known as freshwater cultured pearls. Cultured pearls can be distinguished from natural pearls by X ray examination. Nucleated cultured pearls are often 'preformed' as they tend to follow the shape of the implanted shell bead nucleus. After a bead is inserted into the oyster, it secretes a few layers of nacre around the bead; the resulting cultured pearl can then be harvested in as few as twelve to eighteen months. When a cultured pearl with a bead nucleus is X rayed, it reveals a different structure to that of a natural pearl. A beaded cultured pearl shows a solid center with no concentric growth rings, whereas a natural pearl shows a series of concentric growth rings. A beadless cultured pearl (whether of freshwater or saltwater origin) may show growth rings, but also a complex central cavity, witness of the first precipitation of the young pearl sac. The introduction and advance of the cultured pearl hit the pearl industry hard. Pearl dealers publicly disputed the authenticity of these new cultured products, and left many consumers uneasy and confused about their much lower prices. Essentially, the controversy damaged the images of both natural and cultured pearls. By the 1950s, when a significant number of women in developed countries could afford their own cultured pearl necklace, natural pearls were reduced to a small, exclusive niche in the pearl industry.

Табиғи інжу-маржанның шығу тегі

Бұрын табиғи інжу-маржан әлемнің көптеген аймақтарында табылған. Бүгінгі таңда табиғи інжу-маржан өндірісі көбінесе Бахрейн жағалауындағы теңіздермен шектеледі. Австралияда да әлемдегі маржан теру кемелерінің соңғы флотының бірі сақталған. Австралиялық маржан терушілер Оңтүстік теңіз інжуін өндіру үшін Оңтүстік теңіздің інжу острицаларын теруге түседі. Инжу острицаларын ұстау көлемі табиғи інжу кезеңіндегі ұсталған острицалар санымен салыстырылады. Сондықтан Австралияның Үнді мұхиты суларында жабайы острицалардан алынған табиғи інжу-маржанның қырағы саны әлі де кездеседі. Бүгін табылған табиғи інжу-маржанның шынайы екенін анықтау үшін рентгендік тексеру қажет.

Өсімдікті інжу-маржан түрлері

Кеши – накреннен толыққан құралатын және мәдени өсіру процесіндегі қателіктерден туындайтын інжу. Көбісі өте кішкентай, диаметрі бірнеше миллиметрге жетеді және көбінесе дұрыс емес пішінге ие. Мәдени інжу өсіру кезінде құрбандыққа шалынған устрицаның мантия бұлшық етінің бөлігі, аналық устрицаның ішіне, бірыңғай перлі ядромен бірге салынады. Егер мантияның бөлігі ядродан сырғып кетсе, мантия бөлігінің айналасында барокко пішіндес кеши інжу қалыптасады. Сондықтан, кеши інжуын анасы бар мәдени інжудан артық деп санауға болады, бірақ мәдени інжу өнеркәсібінде барлық накреннен тұратын барокко пішіндес інжу жасауға жұмсалған устрицаның ресурстары жоспарланған дөңгелек мәдени інжу өндірісін төмендетіп жібереді. Сондықтан, інжу өндірушілер кеши інжудың пайда болуын болдырмау үшін өсіру техникасын жақсартуға үнемі күш жұмсап келеді. Бір күні барлық накреннен тұратын інжулер табиғи түрде табылған інжулермен шектелуі мүмкін. Бүгінде көптеген "кеши" інжулері қасақана жасалады, олар орақтан кейін қабықтар суға қайтарылып, жемшөп қапшығында жаңадан жемшөп өсіруге мүмкіндік береді. Таити інжулері, көбінесе қара інжулер деп аталады, сирек кездесетіндігі үшін жоғары бағаланады; оларды өсіру процесі кішігірім көлемде өндіріс беруді талап етеді және оларды жаппай өндіруге болмайды, себебі теңіз устрицалары сияқты, бір устрицаға бір мезгілде бір ғана ядро салынса, ал тұщы су мидияларына бірнеше ядро салуға болады. Мәдени інжулердің дамуына дейін қара інжулер сирек кездесетін және өте құнды болған, себебі ақ устрицалар табиғи түрде қара інжулерді сирек өндірсе, ал қара устрицалар табиғи түрде інжулерді мүлдем өндірмейтін. Инжу өсіру технологиясының дамуынан бері, Таитиде және көптеген Тынық мұхиты аралдарында, соның ішінде Кук аралдары мен Фиджиде кездесетін қара устрицалар (Pinctada margaritifera) мәдени інжулерді өндіру үшін кеңінен қолданылады. Қара мәдени інжулердің сирек кездесуі қазір "салыстырмалы" мәселе болып табылады. Қара мәдени інжулер қытайлық тұщы су мәдени інжулерімен, жапондық және қытайлық акоя мәдени інжулерімен салыстырғанда сирек кездеседі және олардан қымбат. Алайда, олар Оңтүстік теңізінің інжулерінен де көп, ал олардың құны қара мәдени інжулерден де жоғары. Бұл қара устрицаның (Pinctada margaritifera) Оңтүстік теңізінің устрицасынан (Pinctada maxima) гөрі көп кездесуіне байланысты, ол лагуналарда кездеспейді, ал оны терең теңіздерде немесе шатырларда өсіру қажет. Табиғи қара інжулер сирек кездеседі, олардың дене түсі күміс, күміс көк, алтын, қоңыр қара, жасыл қара немесе қара болып бағаланады. Қара мәдени інжулер, қара устрицадан алынған (Pinctada margaritifera), Оңтүстік теңізінің інжулері емес, бірақ оларды көбінесе қара Оңтүстік теңізінің інжулері деп қате сипаттайды. Қарадан қараға дейін ресми анықтамасы болмағандықтан, бұл інжулерді әдетте "қара інжулер" деп атайды. CIBJO және GIA сипаттаған Оңтүстік теңізінің інжулерінің дұрыс анықтамасы – Pinctada maxima устрицасынан өндірілген інжу. Оңтүстік теңізінің інжулері олардың иесі Pinctada maxima устрицасының түсіне ие және ақ, күміс, қызғылт, алтын, қаймақ және осы негізгі түстердің кез келген комбинациясы болуы мүмкін, соның ішінде інжудің қабығындағы накренде көрсетілген түрлі-түсті радуганың көлеңкелері де бар. Оңтүстік теңізінің інжулері – ең үлкен және сирек кездесетін мәдени інжулер, сондықтан олар ең құнды. Оңтүстік теңізінің ақ және күміс түсті інжулері Австралияның Брум аймағынан шығады, ал алтын түстілері Филиппинде және Индонезияда көбірек кездеседі. Мексиканың Калифорния шығанағындағы бір фермада Pinctada mazatlanica және Pteria sterna сияқты қара ерінді устрицалардан інжулер өсіріледі. Бұл жаңбырлы ерінді устрицалардан алынған інжулер (Concha Nácar деп те аталады) ультракүлгін сәулелерде қызыл түске жарықтандырылады.

A keshi pearl is a pearl composed entirely of nacre and results from mishaps in the culturing process. Most are quite small, typically only a few millimeters in diameter, and are often irregular in shape. In seeding a cultured pearl, a piece of mantle muscle from a sacrificed oyster is placed with a bead of mother of pearl within a host oyster. If the piece of mantle should slip off the bead, a keshi pearl forms of baroque shape about the mantle piece. Therefore, while a keshi pearl could be considered superior to cultured pearls with a mother of pearl bead center, in the cultured pearl industry the oyster's resources used to create a mistaken all nacre baroque pearl is a drain on the production of the intended round cultured pearl. Therefore, the pearl industry is making ongoing attempts to improve culturing technique so that keshi pearls do not occur. All nacre pearls may one day be limited to natural found pearls. Today many "keshi" pearls are actually intentional, with post harvest shells returned to the water to regenerate a pearl in the existing pearl sac. Tahitian pearls, frequently referred to as black pearls, are highly valued because of their rarity; the culturing process for them dictates a smaller volume output and they can never be mass produced because, in common with most sea pearls, the oyster can only be nucleated with one pearl at a time, while freshwater mussels are capable of multiple pearl implants. Before the days of cultured pearls, black pearls were rare and highly valued for the simple reason that white pearl oysters rarely produced naturally black pearls, and black pearl oysters rarely produced any natural pearls at all. Since the development of pearl culture technology, the black pearl oysters Pinctada margaritifera found in Tahiti and many other Pacific islands including the Cook Islands and Fiji are being extensively used for producing cultured pearls. The rarity of the black cultured pearl is now a "comparative" issue. The black cultured pearl is rare when compared to Chinese freshwater cultured pearls, and Japanese and Chinese akoya cultured pearls, and is more valuable than these pearls. However, it is more abundant than the South Sea pearl, which is more valuable than the black cultured pearl. This is simply because the black pearl oyster Pinctada margaritifera is far more abundant than the elusive, rare, and larger south sea pearl oyster Pinctada maxima, which cannot be found in lagoons, but which must be dived for in a rare number of deep ocean habitats or grown in hatcheries. Natural black pearls are rare, with black pearls having a body color that may be assessed as silver, silver blue, gold, brown black, green black, or black. Black cultured pearls from the black pearl oyster – Pinctada margaritifera – are not South Sea pearls, although they are often mistakenly described as black South Sea pearls. In the absence of an official definition for the pearl from the black all use to, these pearls are usually referred to as "black pearls". The correct definition of a South Sea pearl – as described by CIBJO and GIA – is a pearl produced by the Pinctada maxima pearl oyster. South Sea pearls are the color of their host Pinctada maxima oyster – and can be white, silver, pink, gold, cream, and any combination of these basic colors, including overtones of the various colors of the rainbow displayed in the pearl nacre of the oyster shell itself. South Sea pearls are the largest and rarest of the cultured pearls – making them the most valuable. White and silver colored South Sea pearls tend to come from the Broome area of Australia, while golden colored ones are more prevalent in the Philippines and Indonesia. A farm in the Gulf of California, Mexico, is culturing pearls from the black lipped Pinctada mazatlanica oysters and the rainbow lipped Pteria sterna oysters. Also called Concha Nácar, the pearls from these rainbow lipped oysters fluoresce red under ultraviolet light.

Басқа түрлерден

Биологиялық тұрғыдан алғанда, дұрыс жағдайлар болғанда, кез келген қабықты моллюскінің ішінде белгілі бір түрдегі інжу шығуы мүмкін. Дегенмен, осы моллюскілердің көпшілігінде жылтырлық немесе көкжиек болмайды. Көптеген моллюскі түрлері әдемі емес, тіпті нашар берік болатын інжулер шығарады. Мұндай інжулердің көбінесе ғалымға, коллекционерге немесе жай ғана қызығушылық тудырудан басқа ешқандай құндылығы жоқ. Кейбір гемологтар бұл заттарды "кальцийлі конгломераттар" деп атаса да, малакологтар оларды бәрібір інжу деп санайды. Осындай құндылығы жоқ інжулер жеуге жарамды моллюскілерде, устрицаларда, естіктерде және т.б. кездесуі мүмкін. GIA және CIBJO қазір мұндай заттарды қарастырғанда "інжу" (немесе қажет болған жағдайда, "нақылды қабатсыз інжу") терминін қолданады, ал Федералды сауда комиссиясының ережелеріне сәйкес, түрлі моллюскілердің інжулерін ешқандай шектеусіз "інжу" деп атауға болады.

Жұмбақ аулау

Ежелгі "Махавамса" хроникасында Шри-Ланкадағы Маннар шығанағындағы Орувелла портындағы дамыған інжу индустриясы туралы айтылған. Сондай-ақ, онда ханзада Виджаяның Пандия патшасына және патша Деванампия Тиссаның Ашока императорына жіберген елшілігімен бірге сегіз түрлі інжу әкелгені жазылған. Плиний Үлкен (23-79 ж.) Персия шығанағының інжу өндірісін әлемдегі ең өнімді деп мақтаған. Мыңдаған жылдар бойы Үнді мұхитындағы Персия шығанағы, Қызыл теңіз және Маннар шығанағы сияқты аймақтарда теңіз суынан інжу іздеушілер інжу жинаған. Бұл аймақтарда інжу терудің тарихқа дейінгі дәуірден бастау алғанын көрсететін дәлелдер де бар. XII ғасырдағы Қытайдағы танка інжу терушілері өздерін қауіпсіз түрде су бетіне көтеру үшін беліне арқан байлаған. Испан конкистадорлары Батыс жарты шарға келгенде, Венесуэла жағалауынан солтүстікке қарай 200 шақырымдай жердегі Кубагуа және Маргарита аралдарының маңында кең інжу қабаттарын (острицалардың көп шоғырланған жерін) тапқан. Бір кезде табылған және "Ла Перегрина" ("Саяхатшы") деп аталған інжу Испанияның Филипп II-ге сыйға тартылған. Ол бастапқыда оны қызының үйлену тойына сыйлық ретінде беруді жоспарлаған, бірақ патша оның сұлулығына настолько тәнті болғандықтан, оны өзіне қалдырған. Кейін ол оны Испания патшалықтарының қазынасының бір бөлігі етіп жариялаған. Содан бері 200 жылдан астам уақыт бойы бұл інжу патшалық мүліктердің тізімінде тіркелген. Гарсилассо де ла Веганың 1607 жылы Севильяда "Ла Перегринаны" көргенін айтуынша, ол 1560 жылы Панамада бір құл жұмысшы тауып алған, ол бостандықпен, ал оның иесі Панаманың әкімі лауазымымен марапатталған. Маргарита інжуін табу өте қиын, және оның ерекше сары түсімен танымал. 20 ғасырдың басына дейін інжу іздеу – інжу өндірудің ең көп таралған тәсілі болған. Инжу терушілер теңіз бен өзендердің түбінен острицаларды қолмен шығарып, олардың ішінде інжу бар ма, жоқ па деп тексерген. Барлық острицалар мен бақшалардан інжу шығады деп айтуға болмайды. Үш тонналық өнімнен тек үш-төртіншісі ғана мінсіз інжу береді.

The ancient chronicle Mahavamsa mentions the thriving pearl industry in the port of Oruwella in the Gulf of Mannar in Sri Lanka. It also records that eight varieties of pearls accompanied Prince Vijaya's embassy to the Pandyan king as well as king Devanampiya Tissa's embassy to Emperor Ashoka. Pliny the Elder (23–79 AD) praised the pearl fishery of the Gulf as most productive in the world. For thousands of years, seawater pearls were retrieved by divers in the Indian Ocean in areas such as the Persian Gulf, the Red Sea and the Gulf of Mannar. Evidence also suggest a prehistoric origin to pearl diving in these regions. Tanka pearl divers of twelfth century China attached ropes to their waists in order to be safely brought back up to the surface. When Spanish conquistadors arrived in the Western Hemisphere, they discovered that around the islands of Cubagua and Margarita, some 200 km north of the Venezuelan coast, was an extensive pearl bed (a bed of pearl oysters). One discovered and named pearl, La Peregrina pearl, was offered to Philip II of Spain who intended to give it as a gift for his daughter on the occasion of her marriage, but the King found it so beautiful that he kept it for himself. Later, he elevated it to be part of the Spanish Crown Jewel. From then on, the pearl was recorded in every royal inventory for more than 200 years. According to Garcilasso de la Vega, who says that he saw La Peregrina at Seville in 1607, this was found at Panama in 1560 by a slave worker who was rewarded with his liberty, and his owner with the office of alcalde of Panama. Margarita pearls are extremely difficult to find today and are known for their unique yellowish color. Before the beginning of the 20th century, pearl hunting was the most common way of harvesting pearls. Divers manually pulled oysters from ocean floors and river bottoms and checked them individually for pearls. Not all mussels and oysters produce pearls. In a haul of three tons, only three or four oysters will produce perfect pearls.

Британ аралдары

Жүгерілер Юлий Цезарьді Ұлыбританияға тартқан нәрселердің бірі болды. Олар көбінесе өзендегі мидиялардан алынған тұщы су жүгерілері. 1998 жылы Ұлыбританияда өзен мидияларының қорғауға алынуына байланысты жүгері іздеуге тыйым салынды. Тай өзеніндегі Абернети жүгерінің табылуы және оның қымбатқа сатылуы туралы хабарлар 1970-ші және 1980-ші жылдары демалыс күндері мидия колонияларын тым көп пайдалануға себеп болды. Рұқсат болған кезде, осы іспен негізінен шотланд саяхатшылары айналысты, олар әр өзенде жүгерілердің әртүрлі екенін анықтады, ал Таулы аймақтағы Ойкел өзені ең әдемі қызғылт жүгерілерімен танымал болды. Қазір Шотландияда 1998 жылға дейін алынған тұщы су жүгерілерін сатуға лицензиясы бар екі компания бар.

Жүгерт өсіру

Бүгінде нарықта сатылатын мәдени інжу-маржанды екі категорияға бөлуге болады. Бірінші категорияға ядролы мәдени інжу-маржандар жатады, оның ішінде акоя, Оңтүстік теңіз және Таити інжу-маржандары кіреді. Бұл інжу-маржандар жыныс бездерінде өсіріледі, әдетте бір ретте бір інжу өсіріледі. Бұл жиналған інжу-маржанның мөлшерін шектейді. Акоя үшін әдетте бір жылдан кейін, Таити және Оңтүстік теңіз үшін 2–4 жылдан кейін, ал тұщы су үшін 2–7 жылдан кейін жиналады. Бұл перликультура процесін алғаш рет британдық биолог Уильям Савилл Кент әзірледі және ақпаратты жапондық Тацухей Мисе мен Токичи Нишикаваға жеткізді. Екінші категорияға Бива немесе қытай інжу-маржандары сияқты ядросыз тұщы су мәдени інжу-маржандары кіреді. Олар мантияда өседі, онда әр жапырақшаға 25-ке дейін жақындықтар орнатылуы мүмкін, сондықтан бұл інжу-маржандар көбірек кездеседі және нарықты толығымен қанағаттандырады. Соңғы он жылда сапа жақсаруы байқалды, бұрынғы күріш тәрізді тастар қазіргіге жуық дөңгелек пішіндес инжу-маржандармен салыстырғанда айқын көрінеді. Кейін, 15 мм-ге дейін диаметрі бар, металдық жылтырмен жабдықталған, жақынға жақын толық дөңгелек пішіндес ядролы інжу-маржандар өндірілді. Ядролы мәдени інжу-маржандағы ядро әдетте тұщы су мидиясының қабығынан жасалған жылтыратылған шар болып табылады. Ол басқа моллюскінің (донор қабығы) кішкентай мантиа тінімен бірге перл қапшығын құруға катализатор ретінде қызмет етеді және хирургиялық жолмен тұзды су моллюскінің жыныс безіне (репродуктивтік органына) енгізіледі. Тұщы су перликультурасында көбінесе тек тіндік бөлік қолданылады және ол қожайын мидияның мантиясына енгізіледі. Оңтүстік теңіз және Таити інжу-маржандары, сондай-ақ Pinctada maxima және Pinctada margaritifera деп аталатын, дайын інжу-маржанды алу үшін жасалған хирургиялық араласудан аман қалғанда, көбінесе сол процедураның бөлігі ретінде жаңа, үлкен ядромен имплантацияланады және тағы 2–3 жылға суға қайтарылады. Көптеген адамдардың қате түсінігіне қарамастан, Микимото перл өсіру процесін ашқан жоқ. Перл өсірудің қабылданған процесін британдық биолог Уильям Савилл Кент Австралияда жасап, Токичи Нишикава мен Тацухей Мисе Жапонияға әкелді. Нишикава 1916 жылы патент алды және Микимотоның қызына үйленді. Микимото Нишикаваның технологиясын пайдалана алды. 1916 жылы патент берілгеннен кейін, технология бірден Жапонияда акоя інжу-маржандарына коммерциялық қолданылды. Миседің інісі акоя інжу-маржанынан алғашқы коммерциялық өнімді өндірді. Мицубисидің бароны Ивасаки 1917 жылы Филиппинде, кейін Бутонда және Палауда Оңтүстік теңіз інжу-маржанына технологияны қолданды. Мицубиси алғашқы мәдени Оңтүстік теңіз інжу-маржанын өндірді, бірақ алғашқы шағын коммерциялық өнім тек 1928 жылы сәтті өндірілді. Алғашқы жапон мәдени інжу-маржандары, акоя інжу-маржандары деп белгілі, Pinctada fucata martensii түріне жататын кішкентай інжу-маржан бақшасынан шығарылады, олардың мөлшері үлкен емес, сондықтан диаметрі 10 мм-ден асатын акоя інжу-маржандары өте сирек және қымбат. Бүгінде Япония мен Қытайда акоя інжу-маржандарын өндіру үшін гибридті моллюскілер қолданылады. Мәдени інжу-маржандар экспорттық нарыққа арналған консервілерге салынды. Олар Нагасаки префектурасындағы I. C. P. консервілеу фабрикасы (International Pearl Company L. T. D.) тарапынан Японияда таңбаланды.

Today, the cultured pearls on the market can be divided into two categories. The first category covers the beaded cultured pearls, including akoya, South Sea and Tahiti. These pearls are gonad grown, and usually one pearl is grown at a time. This limits the number of pearls at a harvest period. The pearls are usually harvested after one year for akoya, 2–4 years for Tahitian and South Sea, and 2–7 years for freshwater. This perliculture process was first developed by the British biologist William Saville Kent who passed the information along to Tatsuhei Mise and Tokichi Nishikawa from Japan. The second category includes the non beaded freshwater cultured pearls, like the Biwa or Chinese pearls. As they grow in the mantle, where on each wing up to 25 grafts can be implanted, these pearls are much more frequent and saturate the market completely. An impressive improvement in quality has taken place over ten years when the former rice grain shaped pebbles are compared with the near round pearls of today. Later, large near perfect round bead nucleated pearls up to 15mm in diameter have been produced with metallic luster. The nucleus bead in a beaded cultured pearl is generally a polished sphere made from freshwater mussel shell. Along with a small piece of mantle tissue from another mollusk (donor shell) to serve as a catalyst for the pearl sac, it is surgically implanted into the gonad (reproductive organ) of a saltwater mollusk. In freshwater perliculture, only the piece of tissue is used in most cases, and is inserted into the fleshy mantle of the host mussel. South Sea and Tahitian pearl oysters, also known as Pinctada maxima and Pinctada margaritifera, which survive the subsequent surgery to remove the finished pearl, are often implanted with a new, larger beads as part of the same procedure and then returned to the water for another 2–3 years of growth. Despite the common misperception, Mikimoto did not discover the process of pearl culture. The accepted process of pearl culture was developed by the British Biologist William Saville Kent in Australia and brought to Japan by Tokichi Nishikawa and Tatsuhei Mise. Nishikawa was granted the patent in 1916, and married the daughter of Mikimoto. Mikimoto was able to use Nishikawa's technology. After the patent was granted in 1916, the technology was immediately commercially applied to akoya pearl oysters in Japan in 1916. Mise's brother was the first to produce a commercial crop of pearls in the akoya oyster. Mitsubishi's Baron Iwasaki immediately applied the technology to the south sea pearl oyster in 1917 in the Philippines, and later in Buton, and Palau. Mitsubishi was the first to produce a cultured south sea pearl – although it was not until 1928 that the first small commercial crop of pearls was successfully produced. The original Japanese cultured pearls, known as akoya pearls, are produced by a species of small pearl oyster, Pinctada fucata martensii, which is no bigger than in size, hence akoya pearls larger than 10 mm in diameter are extremely rare and highly priced. Today, a hybrid mollusk is used in both Japan and China in the production of akoya pearls. Cultured Pearls were sold in cans for the export market. These were packed in Japan by the I. C. P. Canning Factory (International Pearl Company L. T. D.) in Nagasaki Pref. Japan.

Мүсін өндірудің уақыт реті

Мицубиси 1916 жылы Оңтүстік теңізінің інжу жемшөптерін өсіруді бастады, технология патенті коммерцияланғаннан кейін. 1931 жылға қарай бұл жоба табысқа ие болып келе жатқандай көрінді, бірақ Тацухей Мисе қайтысымен тоқтап қалды. Тацухейдің өлімінен кейін жоба қайта басталды, алайда Екінші дүниежүзілік соғыстың басында, маңызды көлемде інжу өндірісіне қол жеткізбей, тоқтатылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін 1950 жылдардың басында Австралиядағы Кури шығанағы мен Порт Эссингтон, сондай-ақ Бирмада жаңа Оңтүстік теңізінің інжу жобалары іске қосылды. Жапондық компаниялар барлық жобаларға қатысты, Mitsubishi South Sea компаниясының соғысқа дейінгі жобаларының техниктерін пайдаланды. Қазір Кури шығанағында әлемдегі ең ірі Оңтүстік теңізінің інжу шаруашылықтарының бірі орналасқан, ол Паспалей компаниясына тиесілі, және әлемде Оңтүстік теңізінің інжуін ең көп өндіруші болып табылады. 2010 жылы Қытай Акойя інжуін өндіруде Жапонияны озып кетті. Жапония 8 мм-ден кіші Акойя інжуін өндіруді дерлік тоқтатты. Соңғы 20 жылда Оңтүстік Тынық мұхиты мен Үнді мұхитында ірірек жемшөптерді пайдалану арқылы өсірілген інжулер өндірілуде. Ең ірі жемшөп – Pinctada maxima, оның мөлшері шамамен бір тағамдық табақтай. Оңтүстік теңізінің інжулері үлкен мөлшерімен және жылу жылтырлығымен ерекшеленеді. 14 мм-ге дейінгі диаметрлі өлшемдер жиі кездеседі. 2013 жылы Индонезиялық Інжу Оңтүстік теңізінің інжулерінің халықаралық нарығының 43 пайызын құрады. Басқа маңызды өндірушілер – Австралия, Филиппин, Мьянма және Малайзия.

Тұщы судағы інжу-маржан өсіру

1914 жылы жемшөп өсірушілер Бива көліне тән жемшөптер арқылы тұщы судағы жемшөп өсіруді бастады. Бұл көл – Жапонияның ең үлкен және ежелгі көлі, ол Киото қаласының жанында орналасқан. Бива жемшөп мүсілдерін кеңінен және табысты қолдану Бива жемшөптері деген атауға әкелді, бұл тіркес бір кезде тұщы судағы жемшөптердің жалпы атауы ретінде қолданылды. 1971 жылы Бива жемшөп өсірушілері алты тонна жемшөп өндіргеннен кейін, ластану салдарынан бұл сала жаппай құлдырады. Жапон жемшөп өсірушілері соңғы кезде Касумигаура көлінде Бива жемшөп мүсілдері мен Қытайдың Hyriopsis cumingi түріне жақын түрлердің буданынан жаңа гибридті жемшөп мүсілін өсірді. Ластанудың салдарынан бұл сала да өндірісті тоқтатты. Қазіргі уақытта Кобе қаласында орналасқан Belpearl компаниясы Касумигаура жемшөптерінің қалған бөлігін сатып алуда. Жапон жемшөп өндірушілері сондай-ақ Қытайдың Шанхай аймағында тұщы су жемшөптерін өсіруге инвестиция жасады. Қытай сол кезде бастап, жыл сайын 1500 тоннадан астам тұщы су жемшөптерін өндіретін әлемдегі ең ірі өндірушіге айналды (метрлік өлшемдерден басқа, жемшөп өнеркәсібінде кейде кан және момме сияқты жапондық өлшем бірліктері де кездеседі). Жемшөп саласын дамытушы Джон Латендрес және оның әйелі Чесси бастаған АҚШ 1960 жылдардың ортасында тұщы судағы жемшөп өсіруді бастады. National Geographic журналы 1985 жылғы тамыз санында америкалық өсірілген жемшөпті коммерциялық өнім ретінде таныстырды. Теннессидегі жемшөп шаруашылығы соңғы жылдары туристер арасында танымал болды, бірақ тұщы су жемшөптерін коммерциялық өндіру тоқтатылды.

Анамның салмағы

Көптеген мәдени жеміс сатушылар мен көтерме саудагерлер үшін шашыраңқы жемістер мен жеміс тізбектерінің салмағын өлшеуге артықшылық берілетін өлшем – момме. Момме – жапондықтар ғасырлар бойы қолданған салмақ бірлігі. Бүгінде момме салмағы жеміс өндірушілермен және көтерме саудагерлермен байланыс үшін көптеген жеміс саудагерлері қолданатын стандартты өлшем бірлігі болып табылады. Бір момме 1/1000 канға тең. Дәстүрден бас тартпау үшін жапон үкіметі 1891 жылы кан өлшемін дәл 3,75 килограмм немесе 8,28 фунт деп ресми түрде бекітті. Сондықтан, 1 момме = 3,75 грамм немесе 3750 миллиграмм. Америка Құрама Штаттарында 19 және 20 ғасырларда Жапониямен жібек мата саудасы арқылы момме жібек матасының сапасын көрсететін бірлікке айналды. Мүшелік өлшемдер диапазоны әдетте мәдени жеміс алқаның құнын анықтаудағы бірінші фактор болса да, жеміс алқасының момме салмағы сатып алушыға алқаның дұрыс пропорцияланғанын тез анықтауға мүмкіндік береді. Бұл әсіресе ірі Оңтүстік теңізі мен Таити жеміс алқаларын салыстырғанда ерекше маңызды.

Зергерлік бұйымдар

Бисердің құндылығы зергерлік бұйымдардағы оның түріне қарай жылтырлығы, түсі, мөлшері, бетіндегі кемшіліктердің жоқтығы және симметриясының сәйкестігімен анықталады. Зергерлердің пікірінше, осы қасиеттердің ішінде ең маңыздысы – жылтырлық, ол бисердің сапасын ерекшелейді. Бірақ, барлық жағдайлар тең болса, бисердің мөлшері неғұрлым үлкен болса, соғұрлым құнды болады. Ірі, толық дөңгелек бисерлер сирек кездеседі және жоғары бағаланады. Тамшы тәрізді бисерлер көбінесе әшекейлерде қолданылады.

Пішіндері

Мұралардың пішіні көбінесе шар тәрізді болады. Кемістік дөңгелек мұралар ең сирек кездесетін және ең құнды пішін. Жартылай дөңгелек мұралар әшекей мойынсыздарға немесе мұраның пішіні толық дөңгелек сияқты көрінуі үшін жасырылатын бұйымдарға қолданылады. Батырмалы мұралар сәл жалпақталған дөңгелек мұраларға ұқсас, олардан мойынсыздар жасауға болады, бірақ көбінесе мұраның артқы жартысы жабылатын, оны үлкен, дөңгелек мұра сияқты көрсетіп беретін бір жалғыз сырға немесе құлақ сырғасында қолданылады. Алмұрт пішіндес мұралар кейде жас тамшысына ұқсайды және көбінесе құлақ сырғаларында, әшекей мойынсыздарда немесе мойын тізбегінің ортасындағы мұра ретінде кездеседі. Барокко мұралары ерекше тартымдылыққа ие; олар көбінесе ерекше және қызықты пішіндермен ерекшеленеді. Олар да жиі мойынсыздарда кездеседі. Дөңгелек мұралардың денесінде концентрлі қырлар немесе сақиналар болады. Жалпы алғанда, өсірілген мұралар табиғи мұралардан арзан, ал жасанды мұралардың құны дерлік жоқ. Зергерлердің мұраның табиғи екенін немесе өсірілгенін анықтаудың бір жолы – оны зергерлік зертханада рентген сәулесімен тексеру. Рентген сәулесінде ядро байқалса, мұра теңіз суында өсірілген, ядролы мұра болуы мүмкін. Егер ядро болмаса, бірақ қуыстықты көрсететін кішкентай қараңғы ішкі дақтар және органикалық заттардың концентрлі сақиналары байқалса, мұра тұщы суда өсірілген болуы мүмкін. Тұщы суда өсірілген мұраларды көбінесе табиғи мұралармен шатастырады, олар мұраның бетіне қарай біртекті түрде қараңғыланатын суреттермен сипатталады. Табиғи мұраларда органикалық заттар құрғап, ыдыраған үлкен қуыстар жиі кездеседі.

Мүсін алқасының ұзындығы

Жемшұқтардың ұзындығын сипаттау үшін арнайы сөздік қолданылады. Басқа алқалардың көбісі физикалық өлшемдерімен ғана аталса, жемшұқ алқалар мойынға тағылғанда қаншалықты төмен түсетінімен аталады. 25-33 см (10-13 дюйм) ұзындығындағы жаға мойынға тікелей жабысады және мойынға түспейді; жағалар көбінесе бірнеше жемшұқтан тұрады. 35-41 см (14-16 дюйм) ұзындығындағы мүсінділер мойынның түбіне жақын орналасады. 43-48 см (17-19 дюйм) ұзындығындағы «принцесса» деп аталатын тізбек кілт сүйекке немесе одан сәл төмен түседі. 50-60 см (20-24 дюйм) ұзындығындағы «матини» тізбегі кеудеден жоғары түседі. 70-90 см (28-35 дюйм) ұзындығындағы «опера» тізбегі киген адамның кеуде сүйегіне жетеді; ал одан да ұзын, 115 см (45 дюймнен асатын) жемшұқ тізбегі «операдан» да төмен түсетін кез келген ұзындықта болады. Алқаларды біркелкі немесе біртіндеп азайтылатын деп жіктеуге болады. Біркелкі жемшұқ тізбегіндегі барлық жемшұқтар бірдей өлшемде деп есептеледі, бірақ іс жүзінде белгілі бір диапазонға жатады. Мысалы, акоя жемшұғының біркелкі тізбегі 0,5 мм-ге дейін өлшенуі мүмкін. Демек, тізбектің ұзындығы 7 мм емес, 6,5-7 мм болады. Тұщы су жемшұғы, Таити жемшұғы және Оңтүстік теңіз жемшұғы біркелкі деп есептелгенде толық миллиметрмен өлшенді. Біртіндеп азайтылатын жемшұқ тізбегінде әдетте тізбектің басынан ортасына дейін кем дегенде 3 мм айырмашылық болады. 1950 жылдары АҚШ-та Жапониядан өсірілген акоя жемшұғының тізбелерін әкелген солдаттар арқылы танымал болған 3,5 момме, 3 мм-ден 7 мм-ге дейінгі біртіндеп азайтылатын тізбек біркелкі тізбекке қарағанда әлдеқайда қолжетімді болды, өйткені көпшілігі кішкентай жемшұқтардан тұрды.

Түстер

Құлақ сырғалары мен мойын тізбектерін маржанның түсіне қарай жіктеуге болады: тұзды және тұщы су маржандары көптеген түрлі түстерде келеді. Ақ және соңғы кезде қара тұзды су маржандары ең танымал болғанымен, мұхиттан алынған маржандарда басқа да түс нюанстары кездеседі. Қызғылт, көк, шампан, жасыл және тіпті күлгілт тұзды су маржандарына да кездесуге болады, бірақ осы сирек түстердің жеткілікті мөлшерін жинап, бірдей өлшемдегі және бірдей түсті толық тізбек жасауға жылдар қажет болуы мүмкін. Көптеген арзан түсті маржандарға қандай да бір бояу шағылыстырылған, көбінесе мата бояулары қолданылады. Бұл бояу маржанның бірінші немесе екінші қабатына ғана сіңіп, әдеттегі ақ маржанға жарқын және кейде көзге ұрып тұратын түс беру үшін жеткілікті. Шын құнды маржандар ешқашан боялмайды, және бұл процесс олардың нарықтық құнын арттырмайды, көбінесе одан азайтады деп саналады.

Индуистік жазбалар

Индуизм дәстүрі бойынша, қасиетті Тоғыз інжу-маржан алғаш рет индуизмнің Киелі жазбаларының бірі – Гаруда Пуранада тіркелген. Аюрведада інжу-маржан ұнтағы ас қорытуды жақсартады және психикалық ауруларды емдеуге қолданылады деп айтылған. Марко Полоның мәлімдемесіне сәйкес, Малабар патшалары 108 рубин мен інжу-маржаннан тұратын әшекей мойындық таққан, ол патшалық ұрпақтан-ұрпаққа беріліп отырған. Бұл себепті әрбір патша күніне таңертең және кешке 108 дұға оқуға міндетті болған. 20-ғасырдың басына дейін индустар толығымен жаңа, тесілмеген інжу-маржанды сыйға тарту және оны үйлену рәсімінде тесу салты болған. "Мани" түрін білдіретін санскрит сөзінен аударылған "Моти" деп те аталатын Інжу-маржан көптеген индуистік құдайлармен байланысты, олардың ең танымалсы – Вишну Иесінің кеудесіндегі Каустубха.

Еврей жазбалары

Еврей тіліндегі "пәрл" (פְּנִינִים) сөзі Еврей Киелі кітапта бірнеше жерде кездеседі (Әйүп 28:18; Нақыл сөздер 3:15; 8:11; 20:15; 31:10; Арыстар 4:7), бірақ оның этимологиясы белгісіз.

Жаңа Келісім жазбалары

Жаңа Келісімдегі мәсіхшілердің астарлы әңгімесінде (Матай 13:45–46) Иса көктегі Патшалықты "құнды інжу-маржанға" теңеген. "Көктегі Патшалық мынаған да ұқсайды: бір саудагер әдемі інжу-маржан іздеп, біреуін тапқанда, бар мүлкін сатып, оны сатып алады". Аян 21:21-де Жаңа Иерусалимнің он екі қақпасының әрқайсысы бір-бір інжу-маржаннан жасалғаны айтылады, яғни, Инжу-маржан қақпалары. "Ал он екі қақпа он екі інжу-маржан болды: әр қақпа бір інжудан жасалған. Ал қаланың көшесі таза алтыннан, көзілдір шыныдай болды". Киелі нәрселерді Матай 7:6-да інжу-маржанмен салыстырады: "Иттерге киелі нәрсені бермеңдер, шошқалардың алдына інжу-маржандарыңызды тастамаңдар, олар оларды тебіп, қайта бұрып, сіздерге зиян келтірмесін". Інжу-маржан сонымен қатар, халықтың жамандықтары мен мақтандығын көрсететін көптеген сілтемелерде де кездеседі, мысалы, Аян 18:16-да. "Ах, ах, осы зор қала! Жемір-жемiр киімдерге, күлгін және қызыл түстерге оранып, алтынмен, асыл тастармен және інжу-маржанмен безенілген қала!"

Қосымша сілтемелер

Жүгердің метафорасы, жоғары әдеби сапасымен құрметтелген және гностицизмнің бірінде кездесетін қабатты теологиялық метафораларды қолданатын, ұзақ "Жүгер гимнінде" кездеседі. "Бағалы інжу-маржан" - Иса Мәсіхтің Соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуінің (LDS шіркеуі) және басқа да Соңғы күнгі қасиеттілер тармақтарының кітабы. "Жемше" - орта ғасырлық ағылшын діни өлеңі.