Кіріспе
Уттаракхандтың аймақтық саяси партиясы
Уттаракханд Кранти Дал (аударма: Уттаракханд Революциялық партиясы; UKD) – Үндістанның Уттаракханд штатында тіркелген, мойындалмаған аймақтық саяси партия. 1979 жылы құрылған бұл партияның мақсаты – әкімшілік немқұрайлылықпен күресу және Гималай аймағының нәзік экологиясын ескере отырып, тұрақты дамуды қамтамасыз ету үшін жеке таулық штат құру болды. 80-ші жылдар мен 90-шы жылдардың соңында УКД Уттаракханд штаттығы қозғалысының жетекші күшіне айналды және 9 қараша 2000 жылы Уттаракхандты Үндістанның 27-ші штаты етіп бөліп шығаруға ықпал еткені үшін мақталады. 2022 жылы сайланған қазіргі Уттаракханд заң шығарушы жиналысында бұрынғы 2012 жылғы бір депутатқа, 2007 жылғы үш депутатқа және 2002 жылғы сайлаудағы төрт депутатқа қарағанда бірде-бір өкілі жоқ.
Тарих
УКД 1979 жылғы 26 шілдеде Нанитал қаласында Бипин Чандра Трипати, профессор Деви Датт Пант, Индрамани Бадони және Каши Сингх Айри құрған. Бұл, Уттар-Прадеш штатының таулы аудандарында бірікпеген азаматтық белсенділік қозғалыстарының ұзақ кезеңінен кейін құрылды. Партия аймақтағы маңызды саяси күштердің басшылығымен құрылып, Уттар-Прадеш штатының таулы аудандарынан тұратын жеке штат құру үшін біріккен күреске шақыруды мақсат етті. Құрылтай жиналысын Қумаон университетінің бұрынғы вице-канцлері профессор Деви Датт Пант басқарды. Күрес пен халық агитациясын жүргізуді Каши Сингх Айри жас басшылығымен қолға алды. 1988 жылы Бадони «Уттаракханд Кранти Дал» туы астында 105 күндік жаяу марш жасады. Бұл шеру Питоргар штатының Тавагхат қаласынан Дехрадунға дейін созылды. Ол ауылдарды аралап, халыққа жеке штаттың артықшылықтарын түсіндірді. 1992 жылы Багешвар қаласында Макар Санкранти күні ол Гайрсайнды Уттаракхандтың астанасы деп жариялады. Уттаракханд қозғалысы, қозғалыстың соңғы кезеңінде полицияның және әкімшіліктің қатыгездігіне байланысты бірқатар жағдайлар орын алғаннан кейін, 2000 жылғы 9 қарашада БЖДП басқаратын үкімет тарапынан Уттаранчал штатының құрылуымен жемісін берді. Штаттың атауын «Уттарханчал» деп өзгерту УКД өкілдері мен азаматтық белсенділер тарапынан УКД сияқты аймақтық ұйымдардың құрбандықтарын кемсітуге жасалған әрекет деп сынға ұшырады. Алайда, 2002 жылғы алғашқы штаттық сайлауда партия 70 орынның тек төртеуін ғана жеңіп алды, ал Үндістан Ұлттық Конгресі мен Бхаратия Жаната партиясы, Уттаракханд штатының құрылу қозғалысына кеш қосылғандарына қарамастан, сайлауда үлкен жетістікке қол жеткізіп, үкімет құрды.
and Kashi Singh Airy at Nanital. The party was formed under the leadership of some of the major political forces within the region and aimed at promoting unified activism to struggle for a separate state composed of the hill districts of Uttar Pradesh. The founding convention was chaired by Prof. Devi Datt Pant, former vice chancellor of Kumaon University. Under the young leadership of Kashi Singh Airy who took the charge of struggle and public agitations. In 1988, Badoni did a 105 day foot march under the banner of Uttarakhand Kranti Dal. This procession ran from Tawaghat in Pithoragarh to Dehradun. He went from door to door in the village and told the people the benefits of a separate state. In 1992, he declared Gairsain the capital of Uttarakhand on the day of Makar Sankranti in Bageshwar. The Uttarakhand Movement soon bore fruition after various cases of police administrative and police brutality in the later half of the movement, when the separate Uttaranchal state was formed on 9 November 2000 by the then BJP lead government. The change in state name to "Uttaranchal" garnered widespread criticism from UKD representatives and civilian activists for being an attempt at diluting the sacrifice of regional groups like the UKD. However, in the first ever state assembly elections in 2002, the party won only four out of 70 seats and was outmaneuvered by the Indian National Congress and Bharatiya Janata Party, both despite being latecomers to the Uttarakhand statehood movement, succeeded in capturing its momentum for electoral gain and formed governments in the state.
Көшбасшылық
Партияның қазіргі танымал тұлғасы – Каши Сингх Айри, Уттаракханд штатын құру қозғалысының көрнекті көшбасшысы және Уттаракханд Кранти Далдың аға басшысы. Ол үш рет (1985–1989, 1989–1991, 1993–1996) Дидихат сайлау округінен Уттар-Прадеш заң шығарушы жиналысына сайланды және Уттаракханд штатының бірінші заң шығарушы жиналысына сайланды. Партияның атқарушы президенті – Сурендра Кукрети, штат құруға белсенді қатысқан және Уттаракханд штатын құру қозғалысының танымал тұлғасы. Жасвант Сингх Бишт – партиядан Ранигет сайлау округінен сайланған алғашқы депутат. Басқа да тұлғалардың арасында Уттаракханд штатын құру қозғалысының негізін қалаушылар мен ұзақ жылдар бойы күрескен Индрамани Бадони, Деви Датт Пант, Бипин Чандра Трипати және Дивакар Бхатт бар.
Фракционализм және құлдырау
2012 жылғы Уттаракханд штатының әкімшілік сайлауында Уттаракханд Кранти Дал партиясы, сол кездегі партия президенті Тривендра Сингх Панвар басшылығымен Уттаракханд Кранти Дал (П) ретінде қатысты. Партия ішіндегі фракциялық дау мен көшбасшылыққа байланысты туындаған тараптарға бөлінуі салдарынан Үндістанның сайлау комиссиясы партияның бастапқы атын және сайлау таңбасын (орындық) тоқтатты. Бұрынғы депутат және Хандури үкіметіндегі министр, кейін Покхриял үкіметінде қызмет еткен Дивакар Бхатт басшылығындағы Уттаракханд Кранти Дал (Д) тобы УКД-дан бөлініп, бастапқы партия көшбасшылығын өздеріне қайтаруды талап етті. Притам Сингх Панвар 2012 жылғы әкімшілік сайлауда УКД(П) туымен сайланған партияның жалғыз жеңімпазы болды. 2017 жылы екі топтың бірігуімен Уттаракханд Кранти Дал партиясының бастапқы аты мен партия таңбасы қайта жаңартылды. Партияның түрлі әкімшілік және парламенттік сайлаулардағы көрсеткіші тұрақты түрде төмендеп келеді. УКД-ның Уттаракханд саясатындағы құлдырауының басты себептері: ішкі фракциялық тартыстар, сайлаушылардың басқа партияларға өтуі және БЖП мен Конгресс үкіметтері арасында билік үлесін жиі алмастыру, мұның бәрі көбінесе саяси мүмкіндікшілдік ретінде қарастырылады.
Мұра
Партия бұрын пахари халқының әлеуметтік және экономикалық жағдайының жақсаруына бағытталған түрлі науқандарды жүзеге асырды. Партия Uttarakhand-та тұратын әртүрлі адамдардың алаңдаушылықтарын қамти отырып, Uttarakhand халқының ұлттық ерекшеліктерін кең және кіріктірілген тұрғысынан анықтады. Осы себепті, оның азаматтық ұлтшылдық идеологиясы, этникалық ұлтшылдыққа қарама-қарсы қойылып, Шотландия Ұлттық партиясы немесе Плейд Кэмри сияқты солшыл орталық ұлтшыл партиялармен салыстырылуы мүмкін, бірақ оның бағыты мен мақсаттары бұлжымас түрде сепаратистік емес. Партия bhu Kanoon қозғалысының ең белсенді жақтастарының бірі болды және Анкита Бхандари ісі бойынша сот әділдігінің қамтамасыз етілуі үшін қарқынды күш-жігер жұмсады.