Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кез келген созылмалы ауру, жұмыс немесе кәсіби қызмет нәтижесінде пайда болатын.
Any chronic disorder that occurs as a result of work or occupational activity
Кәсіптік ауру немесе өндірістік ауру – жұмыспен немесе кәсіби қызметпен байланысты кез келген созылмалы ауру. Бұл еңбек қауіпсіздігі және денсаулық сақтау саласының бір бөлігі. Кәсіптік ауру әдетте, белгілі бір жұмысшылар тобында жалпы халыққа немесе басқа жұмысшылар тобына қарағанда жиірек кездесетіні анықталғанда белгіленеді. Мұндай аурулардың алғашқысы – скротумның жазық жасушалы карциномы, 1775 жылы сэр Персиваль Потттың мұржалаушы балаларда анықтаған. Травматикалық сипаттағы кәсіптік қауіптер (мысалы, шатыршылардың құлауы) кәсіптік ауруларға жатпайды. Көптеген елдерде жұмысшыларға өтемақы төлеу заңнамасы бойынша, ауру жұмыс ортасында болудың салдары деп есептеледі және аурудың басқа себептерден туындағанын дәлелдеу жұмыс берушінің немесе сақтандырушының міндеті болып табылады. Ұлттық еңбек ақы төлеу органдарымен өтемақыланатын аурулар көбінесе кәсіптік аурулар деп аталады. Дегенмен, көптеген елдер жұмыспен байланысты бұлшықет-скелет жүйесінің аурулары сияқты кейбір аурулар үшін өтемақы төлемейді (мысалы, Норвегияда). Сондықтан, жұмыспен байланысты аурулар термині кәсіби ауруларды сипаттау үшін қолданылады. Алайда, бұл термин өтемақы төленетін және төленбейтін, жұмыспен байланысты туындаған аурулардың барлығын қамтиды. 2021 жылы Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы мен Халықаралық еңбек ұйымы жариялаған маңызды зерттеуде 2016 жылы коронарлық артерия ауруы мен инсульт салдарынан 745 000 адамның қаза болуы ұзақ сағаттар бойы жұмыс істеумен байланысты екені анықталды. БҰҰ-ның осы бағалаулары бойынша, жұмыспен байланысты жүрек-қан тамырлары ауруларының әлемдік жүктемесі алғаш рет сандық көрсеткіштермен бағаланды. Кәсіптік аурулар туралы хабарлау көрсеткіші нақты деректерден кем болуы мүмкін. Оқу материалдары мен оқу жиналыстары кәсіптік аурулар туралы хабарлауды арттырмайды. Алайда, кәсіптік ауруды хабарлау туралы заңдық міндеттемелерді еске түсіру дәрігерлердің хабарлауын арттыруы мүмкін.
An occupational disease or industrial disease is any chronic ailment that occurs as a result of work or occupational activity. It is an aspect of occupational safety and health. An occupational disease is typically identified when it is shown that it is more prevalent in a given body of workers than in the general population, or in other worker populations. The first such disease to be recognised, squamous cell carcinoma of the scrotum, was identified in chimney sweep boys by Sir Percival Pott in 1775. Occupational hazards that are of a traumatic nature (such as falls by roofers) are not considered to be occupational diseases. Under the law of workers' compensation in many jurisdictions, there is a presumption that specific diseases are caused by the worker being in the work environment and the burden is on the employer or insurer to show that the disease came about from another cause. Diseases compensated by national workers compensation authorities are often termed occupational diseases. However, many countries do not offer compensations for certain diseases like musculoskeletal disorders caused by work (e. g. in Norway). Therefore, the term work related diseases is utilized to describe diseases of occupational origin. This term however would then include both compensable and non compensable diseases that have occupational origins. In a landmark study published by the World Health Organization and the International Labour Organization in 2021, 745,000 fatalities from coronary artery disease and stroke events in 2016 were attributed to exposure to long working hours. With these UN estimates, the global burden of work related cardiovascular diseases has been quantified for the first time. Occupational disease is expected to be reported less than actual figure. Neither educational material nor educational meeting increase the report of occupational disease. However, reminders on the legal obligation to report the occupational disease seem to increase physician reporting.
Өкпе аурулары
Кәсіптік өкпе ауруларына асбест кеншілері мен сынық асбест оқшаулаумен жұмыс істейтіндер арасында асбестоз, сондай-ақ көмір кеншілері арасында қара өкпе (көміршілердің пневмокониозы), шахтерлер мен карьер және туннель операторлары арасында силикоз, ал мақта-текстиль өнеркәсібінің кейбір салаларындағы жұмысшылар арасында биссиноз жатады. Кәсіптік астма көптеген мамандықтар үшін қауіпті. Жақсы емес үй ішіндегі ауа сапасы өкпедегі және денедегі басқа да ауруларға бейімдеуі мүмкін.
Occupational lung diseases include asbestosis among asbestos miners and those who work with friable asbestos insulation, as well as black lung (coalworker's pneumoconiosis) among coal miners, silicosis among miners and quarrying and tunnel operators and byssinosis among workers in parts of the cotton textile industry. Occupational asthma has a vast number of occupations at risk. Bad indoor air quality may predispose for diseases in the lungs as well as in other parts of the body.
Алдын алу
Алдын алу шараларына зиянды фактордан аулақ болу, оны жұмыс орынынан жою немесе жабық жүйелерде немесе автоматтандыру арқылы тиімді қорғау, зиянды факторларды алмастыру немесе жою, сондай-ақ жұмысшыларды жеке қорғау шаралары кіреді. Кәсіптік аурулардың алдын алу және бақылауды жақсарту мақсатында көптеген елдер тиісті заңнамаларын қайта қарап, жаңартуда, көбінесе кәсіптік аурулар заңнамасын бұзу жағдайында айыппұл мөлшерін арттыруда. Кәсіптік аурулардың алдын алу, әдетте заңмен реттеледі, бұл жақсы жеткізу тізбегін басқарудың маңызды бөлігі болып табылады және компанияларға жеткізу тізбегінің әлеуметтік жауапкершілігін қамтамасыз етуге, оның іске асырылуын бақылауға, сондай-ақ кәсіптік ауруларға қауап келтіретін факторларды анықтап, алдын алуға мүмкіндік береді.
Prevention measures include avoidance of the irritant through its removal from the workplace or through technical shielding by the use of potent irritants in closed systems or automation, irritant replacement or removal and personal protection of the workers. In order to better prevent and control occupational disease, most countries revise and update their related laws, most of them greatly increasing the penalties in case of breaches of the occupational disease laws. Occupational disease prevention, in general legally regulated, is part of good supply chain management and enables companies to design and ensure supply chain social compliance schemes as well as monitor their implementation to identify and prevent occupational disease hazards.