Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бериллиоз немесе созылмалы бериллий ауруы (CBD) – бериллий мен оның қосылыстарының әсерінен туындайтын созылмалы аллергиялық өкпе реакциясы және созылмалы өкпе ауруы, бериллийге уланудың бір түрі. Бұл, 1950 жылдар шамасында кәсіби әсер ету шектері белгіленгеннен кейін сирек кездесетін жедел бериллий улануынан өзгеше.
Berylliosis, or chronic beryllium disease (CBD), is a chronic allergic type lung response and chronic lung disease caused by exposure to beryllium and its compounds, a form of beryllium poisoning. It is distinct from acute beryllium poisoning, which became rare following occupational exposure limits established around 1950.
Белгілері мен симптомдары
Бір рет немесе ұзақ уақыт бойы ингаляция арқылы әсер еткен кезде өкпелер бериллийге сезімтал болуы мүмкін. Бериллиоздың басталуы мен дамуы баяу болады. Бериллийге сезімтал кейбір адамдарда ешқандай симптомдар байқалмауы мүмкін. Үнемі әсер ету гранулома деп аталатын кішкентай қабыну түйіндерінің пайда болуына әкеледі. 2006 жылғы зерттеу авторлары бериллийді жұту ғана емес, тері арқылы да әсер етуі мүмкін екенін болжады, себебі бериллийді жұтудың азаюы созылмалы бериллий ауруының немесе бериллийге сезімталдықтың азаюына соқтырмады. Гранулома түзілуі туберкулез және саркоидоз сияқты басқа ауруларда да кездеседі. Саркоидоз, бериллиоз сияқты, некроздық ортасы жоқ грануломалар жасайды, сондықтан екі процесті ажырату қиын болуы мүмкін. Нәтижесінде, бұл процесс өкпе ауруының шектелуіне (диффузиялық қабілеттің төмендеуіне) алып келеді. Симптомдардың ең алғашқылары әдетте жөтел және тынысқырудың қиындауы болып табылады. Басқа симптомдарға кеудедегі ауырсыну, буын ауруы, салмақ жоғалту және қызба сезіну жатады. Сирек жағдайларда, грануломалар бауыр сияқты басқа органдарда да пайда болуы мүмкін. Симптомдардың пайда болу мерзімі алғашқы әсерден бастап бірнеше аптадан ондаған жылдарға дейін созылуы мүмкін. Кейбір адамдарда бериллийге бір рет әсер ету бериллиозды тудыруы мүмкін.
With single or prolonged exposure by inhalation the lungs may become sensitized to beryllium. Berylliosis has a slow onset and progression. Some people who are sensitized to beryllium may not have symptoms. Continued exposure causes the development of small inflammatory nodules, called granulomas. Of note, the authors of a 2006 study suggested that beryllium inhalation was not the only form of exposure and perhaps skin exposure was also a cause, as they found that a reduction in beryllium inhalation did not result in a reduction in chronic beryllium disease or beryllium sensitization. Granuloma formation is seen in other diseases such as tuberculosis and sarcoidosis. Sarcoidosis, like berylliosis, also produces granulomas without a necrotic core, and so distinction between the two processes can be difficult. Ultimately, this process leads to restrictive lung disease (a decrease in diffusion capacity). The earliest symptoms are typically cough and shortness of breath. Other symptoms include chest pain, joint aches, weight loss, and fever. Rarely, one can get granulomas in other organs including the liver. The onset of symptoms can range from weeks up to tens of years from the initial exposure. In some individuals, a single exposure to beryllium can cause berylliosis.
Патогенез
Сезімтал адамдарда бериллийге ұшырау клеткалық иммундық жауапқа алып келуі мүмкін. Т-клеткалары бериллийге сезімтал болады. Әрбір келесі ұшырау CD4+ көмекші Т лимфоциттері мен макрофагтардың өкпеде жиналуын қамтитын иммундық жауапты тудырады. Бұл жауап жалғасқанда макрофагтар, CD4+ Т лимфоциттері және плазмалық жасушалар бірігіп, жағдайы жоқ грануломаларды құрайды. Бериллий макрофагтармен фагоциттік сіңірілгенде, бериллий макрофагтардың апоптозын тудырады, осылайша өкпеден бериллийді шығаруды азайтады және соңында екіншілік некроз бен лизиске әкеледі. Нәтижесінде өкпе фиброзы дамиды. Бірнеше зерттеулер бериллийге сезімталдықтың генетикалық компоненті бар екенін көрсетті. Атап айтқанда, HLA DPB1 Glu69 позициясындағы мутациясы бар бериллийге ұшыраған жұмысшыларда бериллийге сезімталдық пен созылмалы бериллий ауруының таралуы жоғарылайды. HLA DPB1 гені антигенді ұсынатын жасушалардағы MHC II классы молекуласының жұмысы үшін маңызды. Халықаралық қатерлі ісіктерді зерттеу агенттігінің мәліметінше, бериллий және бериллий қосылыстары 1-ші санаттағы канцерогендер болып табылады; олар жануарлар мен адамдар үшін канцерогенді болып табылады.
In susceptible persons, beryllium exposure can lead to a cell mediated immune response. The T cells become sensitized to beryllium. Each subsequent exposure leads to an immune response involving CD4+ helper T lymphocytes and macrophages accumulating in the lungs. As this response continues macrophages, CD+4 T lymphocytes and plasma cells aggregate together to form the noncaseating granulomas. When beryllium is phagocytized by macrophages, the beryllium triggers macrophage apoptosis, thereby reducing beryllium clearance from the lungs and eventually resulting in secondary necrosis and lysis. Eventually, the outcome is fibrosis of the lung. Several studies have shown that there is a genetic component to beryllium sensitivity. Specifically, those beryllium exposed workers with a mutation at the HLA DPB1 Glu69 position have increased prevalence of beryllium sensitization and chronic beryllium disease. The HLA DPB1 gene is important for MHC class II molecule function on antigen presenting cells. According to the International Agency for Research on Cancer, beryllium and beryllium compounds are Category 1 carcinogens; they are carcinogenic to both animals and humans.
Алдын алу
Өндірістерде ауаға шығатын бериллийдің қалыпты деңгейі 0,01 мкг/м3 шамасында, 30 күндік кезеңдегі орташа көрсеткіш, немесе 8 сағаттық жұмыс сменасы үшін жұмыс ортасы ауасында 2 мкг/м3 құрайды. Қазіргі АҚШ Еңбек және қауіпсіздік басқармасының (OSHA) бериллийге қатысты рұқсат етілген шекті мәнінің 2 мкг/м3 деңгейін сақтау, жұмыскерлерді бериллийге сезімталдықтан және созылмалы бериллий ауруынан қорғау үшін жеткіліксіз деп танылды. Жұмыс денсаулығы саласындағы сарапшылардың тәуелсіз ұйымы – Америка мемлекеттік өндірістік гигиенистер конференциясы (ACGIH) 2006 жылғы Ниетті өзгерістер туралы хабарламасында 0,05 мкг/м3 шекті мән ұсынды. Бұл TLV қазіргі OSHA рұқсат етілген шекті мәннен 40 есе төмен, бұл ACGIH-тің ауадағы бериллийдің сезімталдық пен созылмалы бериллий ауруын тудыруға қажетті ең аз мөлшеріне қатысты қолжетімді, сарапшылардың қарауымен жүргізілген зерттеу деректерін талдауын көрсетеді. Бериллийге қатысты өнеркәсіптік әсерді бақылау қиын болғандықтан, ауадағы және беткейлік ластануды азайту үшін барлық мүмкін әдістерді қолдану, мүмкіндігінше бериллийді және бериллий қоспаларын пайдалануды шектеу, сондай-ақ адамдар бериллий шаңымен немесе түтінімен кездесуі мүмкін болса, оларға осы қауіп туралы хабарлау ұсынылады. Құрғақ бөлшектердің жиналуын болдырмау үшін металлографиялық дайындау жабдықтарын ылғалды сүрту маңызды. Кесу, ұнтақтау және жылтырату жұмыстары арнайы сүзгілермен жабдықталған, жеткілікті желдетуі бар капоттардың астында жүргізілуі тиіс. 2009 жылдың 29 қаңтарында Лос-Аламос Ұлттық зертханасы 2000-ге жуық қазіргі және бұрынғы қызметкерлері мен қонақтарына зертханада бериллийге ұшыраған болуы мүмкін екенін және олар ауруға шалдығу қаупінде болуы мүмкін екенін хабарлады. Материалға ұшырау мүмкіндігі туралы алаңдаушылық алғаш рет 2008 жылдың қарашасында, зертхананың қысқа мерзімді сақтау орнына бериллий бар қорап келген кезде туды.
Typical levels of beryllium that industries may release into the air are of the order of 0.01 µg/m3, averaged over a 30 day period, or 2 µg/m3 of workroom air for an 8 hour work shift. Compliance with the current U. S. Occupational Safety and Health Administration (OSHA) permissible exposure limit for beryllium of 2 µg/m3 has been determined to be inadequate to protect workers from developing beryllium sensitization and chronic beryllium disease. The American Conference of Governmental Industrial Hygienists (ACGIH), which is an independent organization of experts in the field of occupational health, has proposed a threshold limit value (TLV) of 0.05 µg/m3 in a 2006 Notice of Intended Change (NIC). This TLV is 40 times lower than the current OSHA permissible exposure limit, reflecting the ACGIH analysis of best available peer reviewed research data concerning how little airborne beryllium is required to cause sensitization and chronic beryllium disease. Because it can be difficult to control industrial exposures to beryllium, it is advisable to use any methods possible to reduce airborne and surface contamination by beryllium, to minimize the use of beryllium and beryllium containing alloys whenever possible, and to educate people about the potential hazards if they are likely to encounter beryllium dust or fumes. It is important to damp wipe metallographic preparation equipment to prevent accumulation of dry particles. Sectioning, grinding, and polishing must be performed under sufficiently vented hoods equipped with special filters. On 29 January 2009, the Los Alamos National Laboratory announced it was notifying nearly 2,000 current and former employees and visitors that they may have been exposed to beryllium in the lab and may be at risk of disease. Concern over possible exposure to the material was first raised in November 2008, when a box containing beryllium was received at the laboratory's short term storage facility.
Емдеу
Бериллиозға ем жоқ; емдеудің мақсаты – симптомдарды азайту және аурудың прогрессирлеуін тежеу. Клиникалық белгілер немесе өкпе функциясын тексеруде маңызды өзгерістер байқалған жағдайда, емдеуге оттегі, ауызға қабылданатын кортикостероидтар және қажетті көмекші терапия кіреді.
There is no cure for berylliosis; the goals of treatment are to reduce symptoms and slow the progression of disease. Once clinical symptoms or significant abnormalities in pulmonary function testing appear, treatments include oxygen and oral corticosteroids and whatever supportive therapy is required.
Эпидемиология
Америка Құрама Штаттарында бериллийге ұшыраған жұмысшылардың саны әртүрлі, бірақ 1960 және 1970 жылдары 800 000-ға дейін жетеді деп бағаланған. 2004 жылғы жаңа зерттеу АҚШ-та бериллийге ұшыраған жұмысшылардың санын шамамен 134 000 деп көрсеткен. Бериллийге сезімталдық даму деңгейі генетикалық ерекшеліктерге және әсер ету деңгейіне байланысты өзгереді. Бір зерттеуде зерттеушілер бериллийге сезімталдықтың таралуы салаға қарай 9–19% аралығында екенін анықтады. Бериллийге сезімталдық табылған жұмысшылардың көпшілігі созылмалы бериллиоз ауруының диагностикалық критерийлеріне сәйкес келеді. Бериллийге сезімталдықтан созылмалы бериллиозға аурудың прогрессиясы жылдық 6–8% шамасында бағаланады. Бериллийге сезімталдық танылған адамдарда бериллийге ұшыруды тоқтату созылмалы бериллиоздың дамуын тоқтатуға толыққанды кепілдік бермейді. Қоршаған ортада бериллийдің мөлшері әдетте өте төмен болғандықтан (<0,03 нг/м3), халықтың көп бөлігі бериллийдің жедел немесе созылмалы ауруларын дамытуға бейім емес. Дегенмен, Огайо штатының Лорейн қаласындағы бериллий зауытынан 3/4 миль радиуста тұратын адамдардың 1%-ы ауадағы 1 миллиграмнан кем концентрацияға ұшырағаннан кейін берлиллиозға шалдыққан. Америка Құрама Штаттарындағы Бериллий істерінің тізілімінде 900 жазба бар, оның алғашқы жағдайлары бериллийді өндіру және люминесценттік шамдар жасаумен байланысты, ал кейінгілері әуе-ғарыш, керамика және металлургия салаларынан келген.
The number of workers in the United States exposed to beryllium vary but has been estimated to be as high as 800,000 during the 1960s and 1970s. A more recent study from 2004 estimated the number of exposed workers in the United States to be around 134,000. The rate of workers becoming sensitized to beryllium varies based on genetics and exposure levels. In one study researchers found the prevalence of beryllium sensitization to range from 9–19% depending on the industry. Many workers who are found to be sensitive to beryllium also meet the diagnostic criteria for chronic beryllium disease. The rate of progression from beryllium sensitization to chronic beryllium disease has been estimated to be approximately 6–8% per year. Stopping exposure to beryllium in those sensitized has not been definitively shown to stop the progression to chronic beryllium disease. The general population is unlikely to develop acute or chronic beryllium disease because ambient air levels of beryllium are normally very low (<0.03 ng/m3). However, a study found 1% of people living within 3/4 of a mile of a beryllium plant in Lorain, Ohio, had berylliosis after exposure to concentrations estimated to be less than 1 milligram per cubic metre of air. In the United States the Beryllium Case Registry contained 900 records, early cases relating to extraction and fluorescent lamp manufacture, later ones coming from the aerospace, ceramics and metallurgical industries.
Тарих
1920 жылдан бері бериллий электроникада, керамикада, ғылыми-зерттеу және әзірлеу зертханаларында, ұшақтарда, атом энергиясы және қорғаныс өнеркәсібінде пайдаланылып келеді. Сол кезде көптеген құрылыс салалары мен өнеркәсіптері бериллийге ұшыраудың қылақас тәуекелдерінен хабарсыз болды. Кейде ол ядролық қару жасаумен айналысқан алғашқы жұмысшыларды, мысалы Герберт Л. Андерсонды қаза қылды. Бериллийге сезімталдықты анықтау үшін алғашқы сынақ 1950 жылдардың басында теріге жағылатын бериллий пластыры арқылы жүргізілді, бірақ бұл сынақ сезімталдық тудырғандықтан немесе бар созылмалы бериллий ауруын күшейткендіктен тоқтатылды. 1990 жылдары DOE бериллий қолданылатын мекемелерде қызметкерлерді BeLPT сынағымен тексеруді бастады, бериллийге ұшыраудың алдын алу шараларын қабылдау мақсатында. Алаңдатарлығы, материалды өңдеуге ешқашан қатыспаған кеңсе қызметкерлері де белгілі бір симптомдарсыз сезімталдық танытты.
Since the 1920s, beryllium has been used in electronics, ceramics, research and development labs, aircraft, and the atomic energy and defense industry. At that time, most construction trades and industries were unaware of the potential risks associated with beryllium exposure. It occasionally killed early workers in nuclear weapons design, such as Herbert L. Anderson. Beryllium sensitivity testing was first performed as a cutaneous beryllium patch test in the early 1950s, but was discontinued due to the test stimulating sensitization or aggravating existing chronic beryllium disease. In the 1990s, the DOE began screening employees using the BeLPT test in facilities where beryllium was used, to take preventive measures against beryllium exposure. Somewhat alarmingly, clerical staff who were never involved in handling the material had developed asymptomatic sensitivities.