Кіріспе

Сүтқоректілер түрі

Көк түлкі (Cephalophus dorsalis), сондай-ақ қара жолақты дукер және қара арқалы дукер деп те аталады, – Батыс және Оңтүстік Африкаға тән орманды дукер. Оны алғаш рет 1846 жылы британдық зоолог Джон Эдвард Грей сипаттаған. Екі түршесі анықталған. Көк түлкінің түсі қызғылт қоңыр, мөлшері орташа. Екі жыныс та иығына дейін жетеді. Еркектер мен ұрғашылардың салмағы да айтарлықтай ерекшеленбейді; осы дукердің қалыпты салмағы: Екі жыныстың да тікенді мүйіздерінің жұбы бар. Көк түлкінің ерекше белгісі – басынан құйрығына дейін созылатын қара түсті айқын жолақ. Көк түлкі түнгі жануар. Ол көбінесе жалғыз өмір сүреді, бірақ жұптарын да кездестіруге болады. Леопард осы дукердің басты жыртқышы. Ол негізінен жемістерді жейді, бірақ құс жұмыртқасы сияқты жануарлардың да тағамын жеуі мүмкін. Ұрғашылары 18 айлық шамасында жүкті болады. Көбею жыл бойы жүреді. Жүктілік шамамен 240 күнге созылады, содан кейін әдетте бір бала туады. Көк түлкінің өмір сүру ұзақтығы әдетте 17-18 жылды құрайды. Көк түлкі ескі өсімдіктер немесе біріншілік орманды жақсы көреді. Тарихи тұрғыдан оның өмір сүру ареалында ет үшін аң аулау кең таралған. Адамдардың қоныстануы және ауыл шаруашылығының кеңеюі де көк түлкінің тіршілігіне қауіп төндіреді, себебі олар ескі орманды ұнатады және ортаның нашарлауына бейім. Дегенмен, көк түлкі әлі де көп тараған дукер түрі болып табылады және Халықаралық табиғатты қорғау одағы (IUCN) оны қатерге жақын түр деп санайды.

Сипаттама

Бей-дуикер – орташа мөлшердегі антилопа; оның басы мен денесінің ұзындығы әдетте ... құрайды. Шығыс бей-дуикерінің құйрығы ақ түсті шоғырмен аяқталады. Питерс дуикерінің арқалық жолағы да иықтан басталады, бірақ бүкіл арт жағын жауып, ақ жамбасты дуикердегі нашар көрінетін жолақ сияқты кеңейеді. Бей-дуикерді жолақтары жоқ қара маңдайлы дуикерден және Вейнс дуикерінен оңай ажыратуға болады. Оны хищтік жануарлар да жеуі мүмкін. Қорқығанда, ол қозғалмай қалады және қашу үшін секіріп кетуі мүмкін. Бей-дуикердің құстарды (аяқтары мен қанаттарын жемей) және ұрықтанбаған жұмыртқалардың жатырын, өліктерді, африкалық кірпілер мен кузиманстардың қалдықтарын, термитті, қоңыздар мен құмырсқаларды жегені туралы хабарлар бар.

Көбею

Әйелдер он сегіз айлық шамасында көтере береді. Шөлі жыл бойы жалғасады, бірақ ерекше піктер байқалмайды. Орталық Африкада туудың ең жоғары көрсеткіші қаңтар және ақпан айларында тіркеледі. Бей дуикерінің өмір сүруіне адамдардың қоныстануы және егіс алқаптарының кеңеюі қауіп төндіреді, себебі бұл дуикер ескі өрмелі орманды ұнатады және ортаның нашарлауына бейім. Орманды жою салдарынан жағажай дуикерінің мекендеу ортасы көбінесе таусылып қалды. Бей дуикері, басқа дуикер түрлерінен өзгеше, әлі де көптеп кездеседі және Халықаралық табиғатты қорғау одағы (IUCN) оны «Қауіпке жақын» санатына енгізді. Құрып бара жатқан түрлердің халықаралық саудасы жөніндегі конвенция (CITES) осы түрді II қосымшаға қосты. 1999 жылы IUCN SSC антилопалар тобының маманы Род Ист жалпы популяцияны 725 000 деп бағалады. Ең ірі популяция тек Тай ұлттық паркінде (Кот-д'Ивуар) кездеседі. Бей дуикерлері таралған қорғалатын аумақтар: Сапо ұлттық паркі (Либерия); Какум ұлттық паркі (Гана); Кампо Маан ұлттық паркі, Джа фауналдық қорығы және Лобеке ұлттық паркі (Камерун); Дзанга Санга арнайы қорығы және Бангасу (Орталық Африка Республикасы); Монте-Ален ұлттық паркі (Экваторлық Гвинея); Лопе ұлттық паркі және Минкебе ұлттық паркі (Габон); Одзала ұлттық паркі және Нуабале Ндоки ұлттық паркі (Конго-Бразилия); Итури орманы, Кахузи Биега, Майко және Салонга ұлттық парктері (Конго-Киншаса).