Саяси тарих

ПАТ басшысы, доктор Мұхаммед Тахир әл-Қадри 1989 жылдың 25 мамырында Лахор қаласындағы Мочи қақпасында өткен көпшілік жиынында ПАТ құрылғанын жариялады. 1989 жылдан 1993 жылға дейін Қадри оппозиция жетекшісі ретінде үкіметтің кемшіліктерін көрсету және саяси, білім беру және экономикалық салалардағы жағдайды жақсарту жолдарын ұсыну бойынша үздіксіз жұмыс істеді. 1991 жылы ПАТ және Техрик-и-Нифас-и-Фиқх-и-Жафрия (Мусави фракциясы) әлеуметтік және діни келісімді нығайту мақсатында "Бірлік туралы хабарламаға" қол қойды. Тағы бір қадам ретінде ПАТ Пакистанның саяси тарихында алғаш рет ПАТ, ТНФЖ және Техрик-и-Истақлал арасындағы "ынтымақтастық қатынасы" идеясын ұсынды. 1992 жылы ол Пакистандағы ұлттық және халықаралық операциялардың барлық түрлерін қамтитын, пайызсыз банк жүйесін енгізуге арналған толық жоспар ұсынды, бұл жоспар өнеркәсіп және банк саласының мамандарының ішінде қоғамның барлық топтары тарапынан мойындалып, жоғары бағаланды.

1990 жылғы сайлау

PAT партия құрылғаннан кейін бір жыл өткен соң өткен жалпы сайлауда елдің барлық аймақтарында кандидаттарды тікелей ұсынды. Партия осы сайлауда бірде-бір мандатқа қол жеткізе алмады, бірақ сайлаулар оның идеологиясын ел көлемінде таратуға мүмкіндік берді.

1993 жылғы сайлау

ПАТ басшылығы 1993 жылғы сайлаулардан бұрын діни және саяси лидерлерді біріктіруге тырысты, соның нәтижесінде елге балама лидерлік ұсынылуы тиіс еді. Бірақ, барлық саяси күштер көрінбейтін күштер құрған әртүрлі саяси альянстарға қосылды. Құрылған қақтығыстарды ескере отырып, ПАТ-тың Бас кеңесі жан-жақты талқылаудан кейін, қолданыстағы сайлау жүйесі революцияның мақсатына жетуге көпір бола алмайды деген шешімге келді. Осыған байланысты, саяси процеске бойкот жарияланып, капитализм мен феодализмнің қысымындағы халықтың санасын арттыруға шешім қабылданды. ПАТ ұлттық деңгейде жаппай білім беру жобасын бастады, оның аясында жүздеген білім беру мекемелері ашылды.

Пакистанның Авами Иттехед

1997-1999 жылдар аралығында ПМЛН үкіметі саяси қарсыластарын қуғындауды бастады. Оларға қарсы саяси мақсаттағы қылмыстық істер қозғалды. Үкімет премьер-министр Наваз Шарифтің билігін күшейтіп, оны ешкімге жауапты етпеу үшін заң шығаруға тырысты. Осы орайда 1998 жылдың 8 тамызында Шариғат заңын қабылдау шешуші кезең болды. Саяси қуғындауды тоқтату үшін 17 саяси партия ПАТ төрағасы доктор Мұхаммед Тахир әл-Қадридің жетекшілігімен «Пакистан Ауами Иттехад» платформасында бірікті. Демократияның шейіті, құрметті Беназир Бхуттоның Пәкістан Халық партиясы саяси одаққа жетекші партия ретінде қосылды. Саяси күштер бастапқыда «Наваз кет!» деген ұранмен бірікті, бірақ кейіннен 1998 жылдың 18 наурызында Исламдық әлеуметтік тәртіптің 14 тармағын жариялады, оның мақсаты – Исламдық әл-ауқат мемлекетін құру еді. Алайда, бұл саяси одақ ұзаққа созылмады және 1999 жылы таратылды.

2002 жылғы сайлау

PAT 2002 жылы екінші жалпы сайлауға қатысты. Лахордағы 127 сайлау округінен Ұлттық Ассамблеяға тек ПАТ төрағасы, доктор Мұхаммед Тахир әл-Қадри ғана сайланды. ПАТ партия билеттерін кедей және орта тапқа жататын, құзыретті және адал қызметкерлеріне берді, бірақ Пәкістан саясатының ерекшеліктерін қанағаттандыра алмағандықтан сайлауда жеңіске жете алмады.

Ұлттық жиналыстан кету

2004 жылдың 5 қазанында ПАТ төрағасы Мұхаммед Тахир әл-Қадри Первез Мушаррафтың Армия штабының бастығы және Пәкістан Президенті лауазымдарын бірдей атқаруына наразылық білдіріп, Ұлттық Ассамблеядағы мандатын тастады. Бұл Пәкістан парламенті тарихындағы алғашқы отставка болды. Доктор Тахир әл-Қадридің 85 беттік отставка туралы мәлімдемесі Ұлттық Ассамблеяда ұлттық құжат ретінде ұсынылып, құпия әрекеттер мен астыртын жоспарларды ашыққа шығарды. Отставкадан кейін доктор Тахир әл-Қадри партиясының мүшелеріне және ұйымдарына жаппай хабардар ету науқанын жүргізуді тапсырды, ал өзі ғылыми жұмысын жалғастыру үшін шетелге кетті. 2004 жылдың 29 қарашасында Қадри Ұлттық Ассамблея мүшелігінен де бас тартқанын жариялады. Ол отставка себептерін президенттің орындалмаған уәделері, саяси жемқорлық және шантаж, демократиялық емес жүйе, институттардың әлсіздігі, есеп берудегі кемшіліктер, Ұлттық Ассамблеяның жұмысын саботаж жасау, сондай-ақ Пәкістан-АҚШ қарым-қатынасы, халықаралық терроризм, АҚШ-тың әлемдік үстемдігі, Израильдің агрессиясы, Ирак соғысы, Кашмир мәселесі және Пәкістан-Ауғанстан қарым-қатынасы сияқты жаһандық мәселелермен байланыстырды. Оның 41 беттік отставка туралы мәлімдемесін интернеттен оқуға болады.

2008 жылғы сайлау

Пәкістанның Авами Техрек Бас кеңесі 2008 жылғы жалпы сайлауды әділдік пен ашықтықтан мүлдем айырылған, сайлау алдындағы бұрмалаудан зардап шеккен деп сипаттады. Осылайша, сайлауды бойкоттауға шешім қабылдады. 2011 жылдың қаңтар айында Лахордағы МҚИ-дың Мәжіліс әш-Шура отырысында сөйлеген сөзінде Қадри Пәкістанның қазіргі саяси жүйесі 3% билеуші элитаны қорғайтынын, ал 97% халқы, басым көпшілігі кедей адамдар, осы сыбайлас саяси жүйенің құлына айналғанын мәлімдеді. 2011 жылдың 6 қазанында Пәкістанның Жоғарғы соты доктор Тахир әл-Қадридің шағымына жауап ретінде Пәкістанның Бас судьясы Ифтихар Мұхаммед Чоудри бастама көтеріп, Карачидегі зорлық-зомбылыққа қатысты шаралар қабылдауға бұйрық берді.

Ұзақ наурыз 2013

Доктор Мұхаммед Тахир әл Қадри 2013 жылғы жалпы сайлауға дейін сайлау реформаларының маңыздылығын және қажеттілігін көрсету үшін 13 қаңтарда Лахордан Исламбадқа тарихи ұзақ шеру ұйымдастырды. Парламент үйі алдында өткен бейбіт митинг ПАТ пен сол кездегі үкімет арасындағы жазбаша келісіммен аяқталды, онда үкімет сайлау жүйесінде реформалар енгізуге және сайлауды заңдық және конституциялық талаптарға сәйкес өткізуге міндеттенді.

2013 жылғы сайлау

Сайлау жүйесінде реформалар жасау және жалпы сайлауды заң мен Конституция талаптарына сәйкес өткізу жөнінде жазбаша келісімге қол қойылғанмен, үкімет сол келісімнен бас тартты. 2013 жылғы сайлауды Конституцияға қайшы құрылған Сайлау комиссиясы жүргізді. Осы себепті ПАТ Бас кеңесі 2013 жылғы жалпы сайлауды бойкоттауға шешім қабылдады. Сайлауда жеңген немесе жеңілген барлық саяси партиялар доктор Тахир әл-Қадри сайлау нәтижесі туралы сайлау өткенге дейін нақты айтқанын бірауызды түрде мойындады. ПТИ төрағасы Имран Хан доктор Тахир әл-Қадридің осы сөзін Парламенттегі алғашқы сөйлеуінде қайталады.

Лахор қақтығысы

2014 жылдың 17 маусымында Пәнджәп полициясы мен ПАТ белсенділері арасында қақтығыс болды, нәтижесінде полиция оғынан бірнеше қарусыз наразылар қаза тапты. Полицияның жағалауларды бұзуға қарсы жасағы Лахор қаласының Модель Таун ауданындағы "Минхадж әл-Құран" кеңсесінің және ПАТ негізін қалаушы Кадридің үйінің алдындағы көшеден кедергілерді алып тастау операциясын бастағанда, тұрғысыру 11 сағатқа созылды.

2014 жылдың наурыз айындағы тәртіпсіздіктер

ПАТ төрағасы доктор Мұхаммед Тахир әл Қадри 2014 жылдың 14 тамызында Лахордан Исламбадқа тарихи ұзақ шеру ұйымдастырды. Мақсаты – Модель Таун трагедиясының құрбандарына әділет іздеу және Конституцияның 62, 63 және 218-баптарын бұзып құрылған үкіметті тарату талабын қою болды. Парламент үйі алдындағы отырыс 70 күнге созылды. Пәкістан армиясының бас қолбасшысы генерал Рахиль Шарифтің араласуымен қазіргі үкіметтің тоғыз негізгі тұлғасына, оның ішінде Премьер-министр мен Бас министрге қарсы Модель Таун трагедиясы бойынша қылмыстық іс тіркелді. Революциялық шеру 2014 жылдың 21 қазанында аяқталды.