Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
АҚШ Әскери-теңіз күштерінің шхунасы Үшінші USS Alligator – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің шхунасы болды. "Аллигатор" кемесінің құрылысы 1820 жылдың 26 маусымында Бостон теңіз кеме жасаушылығында басталды, 1820 жылдың 2 қарашасында суға түсірілді және 1821 жылдың наурыз айында – мүмкін, 26-сы күні – лейтенант Роберт Ф. Стоктон басқаруымен комиссияға қабылданды. 1996 жылдың 6 маусымында оның қаза тауып қалған орны АҚШ Ұлттық тарихи орындарының тізіліміне қосылды.
Schooner in the United States Navy
The third USS Alligator was a schooner in the United States Navy. Alligator was laid down on 26 June 1820 by the Boston Navy Yard; launched on 2 November 1820; and commissioned in March 1821 – probably on the 26th – with Lieutenant Robert F. Stockton in command. On 6 June 1996, the site of her wreck was added to the U. S. National Register of Historic Places.
Құлдыққа қарсы алғашқы патруль
3 сәуірде «Алигатор» Бостоннан (Массачусетс штаты) теңізге шыққанда екі мақсатты міндеттерді іске асыруға кірісті. Лейтенант Стоктонның «Алигатор» басқаруына тағайындалуына оның әскери-теңіз министрі Смит Томпсонды өзінен жоғары тұрған бірнеше офицерлерді жіберуге көндірудегі табандылығы себеп болды. Осылайша, ол құл саудасын тоқтату үшін Батыс Африка жағалауын шарлаудан бөлек, Америка колонизациялау қоғамы үшін Африка жағалауының бір бөлігін іздестіріп, сатып алуға мүмкіндік алды. Бұрын аталған қоғам жағалауда бұрынғы американдық құлдардың колониясын құрған еді, бірақ сол аймақтағы климат тым қиын және денсаулыққа зиянды болғандықтан колония тарап кеткен. Сондықтан қоғам өкілдері Стоктонға көмектесуді сұрап, оларға қолайлы жер участағын сатып алуға көмектесуді өтінді. Нью-Йоркте экипажын толықтырғаннан кейін, әскери кеме Африканың батыс жағалауына қарай бет алды, онда Кабо-Вердеден экваторға дейін құлдарды Африкадан Америкаға заңсыз тасымалдауды тоқтатуға тырысты. Ол бірнеше құл сатушыларды ұстады, олардың арасында «Матильда», «Л'Элиза» және «Дафна» шхуналары болды. Дегенмен, оның ең маңызды үлесі, әлде-бір командирі және Америка колонизациялау қоғамының өкілі, доктор Илай Айерс Мезурадо түбегінің маңындағы аумақты таңдап, сатып алуы болды. Ол осы мақсатта «Алигаторға» мінген еді. Бұл жердегі басты басшы, король Питермен келіссөздер жүргізу үлкен қауіп-қатерге толы болды, өйткені оның халқы құл сатумен айналысқандығы мәлім болған. Бастапқы келіссөздер жақсы өтті, бірақ король Питер келісімді бекіту үшін белгіленген уақытта келмеді. Оның орнына ол шамамен 20 шақырым жерге ішкі аймаққа кетіп, Стоктонды «егер батыл болса» оның соңынан ішкі аймаққа баруға шақырды. Стоктон мен Айерс бұл шақыруды қабылдап, ішке қарай жол тартты. Олардың күш-жігерінің нәтижесі – Мезурадо түбегі маңындағы жағалау учаскесі – Либерия Республикасының құрылуына бастау болды. Бұл міндет орындалғаннан кейін «Алигатор» Америка Құрама Штаттарына қайту үшін жолға шықты және шілде айында Бостонға оралды. Ол күзге дейін сол жерде қалды.
When Alligator put to sea from Boston, Massachusetts on 3 April, she embarked upon a twofold mission. Lt. Stockton had been given command of Alligator as a result of his dogged efforts to persuade the Secretary of the Navy, Smith Thompson, to pass over several officers senior to him so that, in addition to cruising the west African coast to suppress the slave trade, he might also search for and acquire a stretch of the coast of Africa for the American Colonization Society. The Society had previously established a colony of former American slaves on the coast, but the climate in that area was so debilitating and unhealthy that the colony had disintegrated. Representatives of the Society therefore had approached Stockton to aid them in the acquisition of a more suitable parcel of land. After a stop at New York to complete her crew, the warship sailed for waters off the west coast of Africa where she cruised from Cape Verde south to the equator in an effort to stem the illegal exportation of slaves from Africa to the Americas. Though she captured several slavers, among which were the schooners Mathilde, L'Eliza, and Daphne, perhaps her greatest contribution was the selection and acquisition of the territory around Cape Mesurado by her commanding officer and a representative of the American Colonization Society, Dr. Eli Ayers, who was embarked in Alligator for that purpose. The negotiations with the primary native chieftain, King Peter, involved great danger since his people were noted slavers themselves. Initial negotiations went well, but King Peter failed to appear at the appointed time to conclude the treaty. Instead, he repaired to a place some 20 miles inland leaving Stockton with the challenge to follow him to his retreat inland "if he dare." Thereupon, Stockton and Ayres took up the figurative gauntlet and headed inland. The result of their efforts – the parcel of coast around Cape Mesurado – was the germ from which the Republic of Liberia grew. With that mission concluded, Alligator set sail to return to the United States and reentered Boston sometime in July. She remained there into the fall.
Құлшылыққа қарсы екінші патруль
1821 жылғы 4 қазанда «Аллигатор» Бостоннан Африканың батыс жағалауына қарай тағы да теңізге шықты. 5 қарашада ол алдынан тік бағытта келе жатқан белгісіз желкенді кемені кездестірді. «Аллигаторды» көргенде, жаңа келген кеме жолын жалғастырудың орнына, тоқтады және «Аллигатордың» жақындауын күтті. Америкалық шхунадағы қарауылдар бұл кемеде қиындық тудыратын сигнал көтерілгенін хабарлады, сосын «Аллигатор» көмек көрсетуге бет бұрды. Бірақ, соғыс кемесі оқ ату қашықтығына жеткенде, қауіпті жағдайдағы кеме оған оқ атып, португалдық туын көтерді. Бұл кемеде «Аллигатордағыдан» ұзақ қашықтыққа оқ атуға арналған қарулар болғандықтан, лейтенант Стоктон өз қаруларын дайындап, кемесін қарсыласқа бағыттай келе, экипажына палубаға жатып алуын бұйырды. Сол күні жел нашар болғандықтан, «Аллигатор» бірнеше сағат бойы оққа ұшырады және бірнеше адам зардап шекті, одан кейін ғана қарсыласты өз қаруларының жететін қашықтығына жеткізе алды. Бірақ, ол мұңға жеткенде, мәселе тез шешілді. Оның бірінші залпы қарсылас кемесінің барлық экипажын паналауға жіберді. Содан кейін америкалық кеме шамамен 20 минут бойы оқтан кейін оқ атып, қарсыласын қиратты. Осы кезде «Аллигатордың» қарсыласы туын түсірді. Стоктон оған сигнал берді, ал оның капитаны палубаға шықты. Ол бұл кемені португалдық жеделхат иесі деп мәлімдеді. Бұл оқиға туралы жазбаларда бұл кеме екі түрлі атаумен белгіленген – Мариано Фалиеро және Марианна Флора. Стоктон оны қарақшы деп есептеді, бортына жүлделі экипажты отырғызып, АҚШ-қа адмиралтейство сотының қарауына жіберді. Алайда, Португалия үкіметінің өтініші бойынша кеме иелеріне қайтарылды. Сапардың қалған бөлігінде «Аллигатор» Бостонға оралу алдында Африка жағалауында бірнеше құл сатушыларды ұстады.
On 4 October 1821, Alligator put to sea from Boston again bound for the west coast of Africa. On 5 November, she encountered a strange sail ahead steering a perpendicular course. On sighting Alligator, the newcomer, instead of continuing on her way, lay to and awaited Alligator's approach. Lookouts on the American schooner soon reported that the stranger was wearing a distress flag, and Alligator moved in to offer assistance. However, when the warship entered gun range, the supposedly endangered vessel opened fire upon her and hoisted the Portuguese flag. Since the malefactor possessed guns of longer range than those mounted in Alligator, Lt. Stockton was obliged to load his guns and then to have his crew lie flat on the deck while he steered his ship in on her. The wind was slight that day, and Alligator weathered several hours of bombardment and suffered several casualties before she had the enemy within range of her own guns. When she succeeded, though, the issue was resolved rapidly. Her first volley sent the stranger's entire crew below for shelter. The American ship then poured broadside after broadside into her for about 20 minutes. At that point, Alligator's adversary struck her colors. Stockton hailed her, and her captain came on deck. He claimed her to be a Portuguese letter of marque. Records of this action have identified this vessel by two slightly different names, Mariano Faliero and Marianna Flora, Stockton deemed her to be a pirate, put a prize crew on board, and sent her back to the United States to be condemned by an admiralty court. However, she was returned to her owners in response to the request of the Portuguese Government. During the remainder of the cruise, Alligator captured several slavers off the coast of Africa before returning to Boston.
Құқық бұзуға қарсы қарауыл
1822 жылдың басында "Аллигатор" Кариб теңізінде кең таралған қарақшылықпен күресу үшін Бостоннан Батыс Үндістанға аттанды. Сәуір айында Кубаның Нуэвитас жанында "Сиенега" атты қарақшы шхунасын жаулап алды. "Аллигатор" өзінің қызметінің соңына дейін Батыс Үндістан аймағында қалды. Сол жылдың қараша айында Матансаста болғанда, америкалық шхуна мен бригті қарақшылар тобы ұрлап кеткенін және олардың Матансастан шығысқа қарай орналасқанын естіді. Ол ұсталған шхунаның капитаны мен боцманды алып, американдық кемелерді қайтарып алу үшін теңізге шықты. 9 қараша күні таңертең ол мақсатына жетіп, қарақшылардың бір кеме, екі бриг және бес шхунасы бар екенін көрді. "Аллигатор" қарулы қайықтарын жіберіп, бес зеңбірегімен оқ жаудырған қарулы шхунаны қуды, соның арқасында шайқас басталды. "Аллигатордан" шыққан қайықтар шабуылды күшейтіп, көп ұзамай шхунаны жаулап алды. Ұзақ болмаған, бірақ қаһарлы шайқаста "Аллигатор" екі мылтық оғынан мерт болған командирі, лейтенант Уильям Х. Алленді жоғалтты. 80 тонналық (bm) кемеде бір ұзын 18 фунттық зеңбірек және төрт кішкентай зеңбірек орналасқан. АҚШ-тың жоғалтулары сегіз адамның қаза тауып, жараланғандары болды. Одан кейін "Аллигатордың" қайықтары қарақшылардың барлық кемелерін, бір шхунадан басқа, жаулап алды, ол қашуға үлкерді. Көптеген қарақшылар жағаға қашып кетті. "Аллигатор" Нью-Йорктан Нью-Орлеанға жол тартқан "Уильям" мен "Генри" кемелерін, Бостоннан Нью-Орлеанға бағыт алған "Ирис" және "Сара" бригтерін, Салемнен келген "Арго" шхунасын, сондай-ақ Бостоннан келген "Нэнси" мен "Мэри" кемелерін қайтадан қолға түсірді. 18 қараша 1822 жылы "Аллигатор", лейтенант Дейл басқаруымен, Матанзастан Норфолкке конвоймен бірге аттанды. Келесі күні таңертең Флорида жағалауында орналасқан, қазір "Аллигатор рифі" деп белгілі бір жерге келіп соқтығысты. Кемені қайтадан жүзбеге келтіру үшін тырысқан офицерлер мен матростар үмітсіздікке ұшырап, әрекеттен бас тартты. 21 қарашада олар кеме көрді және дабыл сигналы берді. Кеме аман қалғандарды алып кетті. 1822 жылдың 23 қарашасында олар кетер алдында "Аллигаторды" өртеп жіберді, ол көп ұзамай жарылды. Бастапқыда қираған кеме "Аллигатор рифі" маңында деп есептелген, бірақ 1996 жылғы экспедиция бұл жалған екенін дәлелдеді, ал "Аллигатордың" орналасқан жері әлі де белгісіз.
Early in 1822, Alligator sailed from Boston to the West Indies to combat the piracy then rampant in the Caribbean. In April, she took the pirate schooner Cienega off Nuevitas, Cuba. Alligator remained on the West Indian station for the remainder of her career. While at Matanzas in November of that year, she got word that an American schooner and brig had been taken by a group of pirates and were located about east of Matanzas. She took the master and mate of the captured schooner on board and set sail to reclaim the American ships. She arrived at her destination at dawn on 9 November and found the pirates in possession of one ship, two brigs, and five schooners. Alligator launched armed boats which gave chase to a heavily armed schooner that opened fire with five of her guns and commenced a battle. The boats from Alligator pressed home their attack and soon overhauled the schooner which they boarded in a mad rush. In the short, but sharp, fight, Alligator lost her commanding officer, Lieutenant William H. Allen, wounded mortally by two musket balls. The captured vessel, of 80 tons (bm), was armed with one long 18 pounder gun on a pivot, and with four smaller guns. US casualties amounted to eight men killed and wounded. Soon thereafter, boats from Alligator captured all the pirate vessels except one schooner that managed to escape. Most of the pirates fled ashore. Alligator recaptured William and Henry, which had been on her way from New York to New Orleans when captured, the brigs Iris and Sarah, from Boston to New Orleans, the schooner Argo, from Salem, and Nancy and Mary, of Boston. On 18 November 1822, Alligator, Lieutenant Dale, commanding, departed Matanzas for Norfolk, while escorting a convoy. Before dawn the following morning, she ran hard aground on what is now known as Alligator Reef off the coast of Florida. After working desperately to refloat their ship, officers and crewmen gave up on a hopeless task. On 21 November they spied a vessel, and made signals of distress. The vessel took the survivors off. On 23 November 1822, before they left, they set fire to Alligator, which soon blew up. The wreck was initially thought to be located at , although a 1996 expedition proved this false, and the location of the Alligator remains unknown.