Кіріспе

Теңіз саяхатшыларына арналған карантиндік станция. Лазаретто (,/l//æ//z//ə/'/r//ɛ//t//oʊ/ LAZəREToh), кейде лазарет немесе лазаретте (,/l//æ//z//ə/'/r//ɛ//t/ LAZəRET) – теңіз саяхатшылары үшін карантиндік станция. Лазареттер тұрақты түрде аяқталып тұрған кемелер, оқшауланған аралдар немесе құрлықтағы ғимараттар болуы мүмкін. Кейбір лазареттерде пошта жөнелтілімдері де дезинфекцияланатын, көбінесе фумигация арқылы. Бұл практика 1936 жылға дейін, алайда сирек жағдайларда сақталған.

Этимология

Бұл сөз "лаззаретто" сөзінен шыққан, бұл атау 1423 жылы осы типтегі мекеме құрылған Венеция аралы Санта-Мария ди Назареттен алынған. "Назареттодан" "лаззареттоға" өту, бұрын денеқұрышымен ауыратын ауруханаларды киелі Лазарға арнау салтының әсерінен болған болуы мүмкін. Бастапқыда ол обамен ауырғандарға арналған аурухана ретінде жоспарланған. Кейіннен, тағы бір Венеция аралында "Лаззаретто Ново" (1468) құрылысы карантин практикасын енгізді.

Тарих бойы

1592 жылы Мальтадағы Маноэль аралында оба эпидемиясы кезінде ағаш үйлерден тұратын лазарет салынды. 1593 жылы ауру басылған соң ол бұзылды. 1643 жылы Ұлы Мастер Ласкарис сол жерде тұрақты Лазарет салды. Кейіннен аурухана уақыт өте келе жақсартылып, 1837 және 1838 жылдары сэр Генри Бувери билігінде кеңейтілді. Аурухана 1929 жылы жабылды, ал ғимарат бүгінгі күнге дейін сақталған. Маноэль аралындағы Лазаретті қалпына келтіру жоспарлары бар. Құлдық дәуірінде Саваннаға (Джорджия) саудаға әкелінген африкалықтар көбінесе Тиби аралындағы карантиндік стансада күтуге мәжбүр болды, оған құл кемелері Лазаретто арнасы арқылы жетті. Лазаретто аралы (бұрынғы Агиос Димитриос) Корфудан солтүстік-шығысқа қарай екі теңіз шақырымы қашықтықта орналасқан. 16 ғасырдың басында Корфу Венеция билігінде болған кезде, аралда аурулардың алдын алу үшін монастырь салынды. Сол ғасырдың соңында арал Лазаретто деп аталды, себебі онда жалпақ тері ауруымен (проказа) ауыратындарға арналған ошақ құрылған болатын. 1798 жылы Корфуды француздар басқарған кезде, орыс-түрік флоты аралды басып алып, оны әскери аурухана ретінде пайдаланды. 1814 жылы британдықтардың билігі кезінде жалпақ тері ауруымен (проказа) ауыратындарға арналған ошақ жаңартылып, қайтадан жұмыс істей бастады. Иония аралдары Грекиямен біріккеннен кейін (1864 жыл), жалпақ тері ауруымен (проказа) ауыратындарға арналған ошақ тек қажет болған жағдайларда ғана жұмыс істеді. Итака және Заксинф аралдарында Лазарет аралдары сақталған. 1798 жылы Эдвард Хастедтің мәлімдемесіне сәйкес, Кенттегі Халстоу-Крикке екі үлкен ауруханалық кеме (лазареттер деп те аталады), соңғы қалдықтары қырық төрт зеңбірекпен жабдықталған кемелердің, тікелей орналастырылды. Бұл ағыс Медуэй және Темза өзендерінен құралған. Ауруханалық кемелер Англияға келетін кемелерді бақылап отырды, олар жұқпалы аурулардан, соның ішінде обадан елді қорғау үшін карантинде болуға мәжбүр болды. Шотландияның шығысындағы Форт-Ферт фиордындағы Фидра аралында бұрынғы шағын шіркеудің қиратылыстары бар, ол лазарет ретінде пайдаланылған, бұл шіркеу Әйіс Николасқа арналған. Польшаны нацистер басып алған кезде, неміс басқаратын Треблинка жойқын лагерінде ауыр сырқатпен келген жаңадан келгендерді атып тастайтын шұңқыр болды; лагерь қызметкерлері бұл аймақты эвфемизм ретінде «лазарет» деп атады. 2002 жылғы мәліметтер бойынша, Еуропадағы сирек қалған лазареттердің бірі – Хорватиядағы Дубровник Лазареттосы. АҚШ-та Филадельфия Лазареті 1799 жылы сары қызылшаның таралуына жауап ретінде салынды. Орегон штатының Астория қаласынан өзен арқылы орналасқан Колумбия өзенінің карантиндік стансасында 1912 жылы АҚШ Теңіз ауруханасының қызметімен салынған лазареттің қалдықтары бар. Лазарет ғимараты қазіргі уақытта стансаның тарихын және аймаққа тигізген әсерін баяндайтын мұражай болып табылады.

Италия

Алғашқы лазарет 1423 жылы Венеция Венеция лагунасындағы Санта-Мария ди Назарет аралында ("Назарет" немесе "Лазарет", қазіргі "Лазаретто Веккьо") құрылды. Лагунада Лазаретто Нуово да бар. Рим папасы Климент XII Анкона портының оңтүстік жағында Анкона лазаретын жобалау және салуды архитектор Ванвителлиге тапсырды. Миландағы Лазарретто ди Милано Алессандро Манцонидің "I promessi sposi" романында маңызды рөлде көрінеді.

Ирландия

Роскомонның базар алаңындағы ескі түрме 1830 жылдан бастап он жыл бойы, есілдікке шалдыққандарға арналған орын ретінде пайдаланылғаннан кейін, лазарет ретінде қолданылды, ал одан кейін коммерциялық және жеке тұрғын үй ретінде пайдаланылды.