Вильям Волластон: Англиялық дін және философия ғалымының өмірі мен еңбектері
William Wollaston
Уильям Волластон: Англиялық дін қызметкері, ғалым. «Еклисиаст кітабының мақсаты» атты еңбегі, білім беру қызметі, мұра және жылдар ішіндегі өмірі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
17-18 ғасырлардағы ағылшын дін қызметкері және ғалымы.
17th/18th century English priest and scholar
Кембридж университетіндегі соңғы жылы Волластон атын жасырып, «Екклесиаст кітабының мақсаты туралы немесе қазіргі қуаныштар үшін адамдардың аяқсыз таласының бекерлігі» атты кішкентай кітап жариялады (ағылшын поэмасында бейнеленген, Лондон, 1691). Өзінің еңбегінен ұялған Волластон оны дереу тоқтатты. 1681 жылдың қыркүйегінде Кембриджден кеткеннен кейін, ол Бирмингемдегі Король Эдуард мектебінде көмекші ұстаз болып жұмыс істеді және діни қызметкерлікке бекітілді. Осы кезде ол 1684-1686 жылдары Мозлидегі Әулие Мария шіркеуінің тұрақты пасторы болды. 1688 жылы туысы Уильям Волластон Шентоннан оған мүлік және отбасылық иеліктерді мұра еткізді, соның ішінде Саффолк графтығындағы Финбороу және Лестершир графтығындағы Шентон Холлға құқық. Сол жылдың қараша айында ол Лондонға көшіп келді. Мұнда Волластон жеке білім мен философияны зерттеуге берілді, сирек қаладан шығып, мемлекеттік қызметке тұрудан бас тартты. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін, ол 1722 жылы «Табиғат діні» атты еңбегін жеке басылым түрінде жариялады. Ол тіл, философия, дін және тарих туралы көп жазды, бірақ өмірінің соңғы жылдары денсаулығы нашарлағандықтан, қолжазбаларының көп бөлігін отқа жеңді, өйткені оларды қанағаттанарлық деңгейде аяқтау мүмкін емес екенін сезінді. Волластон өмірі бойы нашар денсаулыққа шалдықты. «Табиғат діні» еңбегін аяқтағаннан кейін, ол апат салдарынан қолын сындырып алды, күші әлсіреп, аурулары өлімге дейін күшейді. Оның денесі Саффолк графтығындағы Ұлы Финбороға жеткізіліп, әйелінің қасына жерленді.
In his last year at Cambridge, Wollaston published anonymously a small book, On the Design of the Book of Ecclesiastes, or the Unreasonableness of Men's Restless Contention for the Present Enjoyments, represented in an English Poem (London, 1691). Apparently embarrassed by his own work, Wollaston almost immediately suppressed it. After leaving Cambridge in September 1681, he became an assistant master at King Edward's School, Birmingham and took holy orders. At this time, he became Perpetual curate of St Mary's Church, Moseley from 16841686. In 1688 his cousin William Wollaston of Shenton left him a fortune and the family estates, including Finborough manor, Suffolk and the reversion of Shenton Hall, Leicestershire, and in November of the same year he settled in London. There Wollaston devoted himself to private study of learning and philosophy, seldom leaving the city and declining to accept any public employment. In retirement, he published The Religion of Nature Delineated (1722) in a private edition. He wrote extensively on language, philosophy, religion, and history, but in the last few years of his life, he committed most of his manuscripts to the flames, as his health worsened and he began to feel that he would never be able to complete them to his satisfaction. Wollaston suffered from fragile health throughout his life. Just after completing The Religion of Nature Delineated, he broke his arm in an accident, and his strength declined and illnesses increased until his death on 29 October 1724. His body was carried to Great Finborough in Suffolk, where he was buried beside his wife.
Аргумент
"Табиғат діні" аянды дінге сүйенбей этика жүйесін құруға жасалған әрекет болды. Ол моральдық жамандық – нағыз пікірді жоққа шығарудың іс жүзіндегі көрінісі, ал моральдық жақсылық – оның расталуы деген теориясының жаңалық екенін айтты. Математиканы рационалистік этика құру үшін қолдануға жасалған бұл тырысыс "ешқайда кездеспеген нәрсе" екенін жазды. Вулластон "діни шындықтар Евклид сияқты анық, жаратылысты зерделеген әркімге түсінікті" деп санады. Ньютон физикалық әлемнің математикалық моделінен табиғи заңдарды шығарғандай, Вулластон да моральдық әлемнің математикалық моделінен моральдық заңдарды шығаруға тырысты.
The Religion of Nature Delineated was an attempt to create a system of ethics without recourse to revealed religion. He claimed originality for his theory that the moral evil is the practical denial of a true proposition and moral good the affirmation of it, writing that this attempt to use mathematics to create a rationalist ethics was "something never met with anywhere". Wollaston "held that religious truths were plain as Euclid, clear to all who contemplated Creation." Newton had induced natural laws from a mathematical model of the physical world; similarly, Wollaston was attempting to induce moral laws by a mathematical model of the moral world.
Ықпал
Алғашқы бірнеше жылдың ішінде ғана 10 000-нан астам данасы сатылды. 1750 жылы 8-ші басылымға автордың өмірбаяны қосылды. Волластонның аянсыз Табиғи дін туралы идеясы Англияда Деизм деп аталатын қозғалысты қысқа мерзімге шабыттандырып, қайта жаңғыртты. Кейбір адамдар оны бүгінде «христиандық деист» деп санайды, ал басқалары Уильям Волластонның «шамалы да болса ортодоксалды христиан емес екенін көрсететін маңызды дәлел жоқ» екенін айтады. Волластонның идеялары шотландтық Ақыл-ойының реализмі мен утилитаризмді болжаған болар, бірақ кейінгі философиялық мектептердің жақтастары Волластонды сынға алды және кейде тіпті оны мазақ етті. Олардың қатарында Фрэнсис Хатчесон, Дэвид Юм, Ричард Прайс және Джереми Бентам болды. 1759 жылдан кейін оның еңбегінің басқа басылымдары ғасырдың соңына дейін жарияланбады. Бенджамин Франклин кітаптың 1726 жылғы басылымдарының бірінде типограф болып жұмыс істеді және оған жауап ретінде «Азаттық және қажеттілік, ләззат және азап туралы диссертация» атты қысқаша памфлет жазды. Бірақ кейіннен ол өзінің памфлетін «тынышсыз және сенімсіз» деп тапты және таба алған барлық даналарын өртеп жіберді. Деизмді қабылдамаса да, ол «бақытты іздеуге» құштарлық танытты, Құдайға жақсылық жасау және басқаларға көмектесу арқылы ең жақсы қызмет етуге болатынына сенді. Бұл американдық педагог, Рев. Доктор Сэмюэл Джонсонның колледж философиялық оқулықтарына үлкен әсер етті. Практикаға, сондай-ақ теорияға назар аудару жетілген Франклинге ұнады, ол 1752 жылы Джонсонның «Elementa Philosophica» оқулығын тапсырыс беріп, жариялады, содан кейін оны Филадельфия колледжінде (қазіргі Пенн университеті) насихаттады.
More than 10,000 copies were sold in the just first few years alone A biography of the author was added to the 8th edition in 1750. Wollaston's idea of a Natural religion without revelation briefly inspired and revived the movement known as Deism in England. Some today consider him a "Christian Deist", while others note that there is no "significant evidence that William Wollaston was not a more or less orthodox Christian." Although Wollaston's ideas could be argued to have anticipated both Scottish Common Sense Realism and Utilitarianism proponents of later schools of philosophy criticised and sometimes even ridiculed Wollaston. These included Francis Hutcheson, David Hume, Richard Price, and Jeremy Bentham. After 1759 no further edition of his work was published in the rest of the century. Benjamin Franklin worked as a compositor on one of the 1726 editions of the book and wrote the short pamphlet A Dissertation on Liberty and Necessity, Pleasure and Pain in response. Later, however, he found his pamphlet "so shallow and unconvincing as to be embarrassing", and burned as many copies as he could find. Although rejecting Deism, he retained a fondness for the "pursuit of happiness", believing that God was best served by doing good works and helping other people. It was a major influence on the American educator Rev. Dr. Samuel Johnson's college philosophy textbooks. Its focus on practice as well as speculation attracted a more mature Franklin, who commissioned and published Johnson's textbook Elementa Philosophica in 1752, then promoted it in the College of Philadelphia (now Penn University).