Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Роберт Браунингтің 1869 жылғы өлең романы.
1869 verse novel by Robert Browning
"Жылқанақ және кітап" – Роберт Браунинг жазған 21 000 жолдан тұратын ұзақ, драмалық повесть, дәлірек айтқанда, өлеңмен жазылған роман. Ол 1868-1869 жылдары Smith, Elder & Co. баспасында төрт томдық болып жарық көрді.
The Ring and the Book is a long dramatic narrative poem, and, more specifically, a verse novel, of 21,000 lines, written by Robert Browning. It was published in four volumes from 1868 to 1869 by Smith, Elder & Co.
Сюжеттің сызбасы
Кітап 1698 жылы Рим Пап аймағында болған бір кісі өлтіру ісінің сот процесін баяндайды, онда кедей дворян Гвидо Франческини графы жас әйелі Помпилияны (туған тегі Компарини) және оның ата-анасын өлтіргені үшін кінәлі деп танылады. Гвидо әйелінің жас дін қызметкері Джузеппе Капонсаккимен қарым-қатынаста болғанына күдіктенген. Кінәлі деп танылып, наразылығына қарамастан өлім жазасына кесілген Гвидо Папа Иннокентий XII-ге үкімді қайта қарау туралы сұранышпен жүгінеді, бірақ нәтижесіз аяқталады. Поэма он екі кітаптан тұрады, олардың оны – іске қатысқан түрлі тұлғалардың айтқан драмалық монологтары (Гвидо графы екі рет сөйлейді), көбінесе бір оқиғаға әртүрлі баға береді, ал қалған екі кітап (бірінші және соңғы) – автордың сөздерінен құралған.
The book tells the story of a murder trial in Rome, Papal States in 1698, whereby an impoverished nobleman, Count Guido Franceschini, is found guilty of the murders of his young wife Pompilia (née Comparini) and her parents, having suspected his wife was having an affair with a young cleric, Giuseppe Caponsacchi. Having been found guilty despite his protests and sentenced to death, Guido then appeals—unsuccessfully—to Pope Innocent XII to overturn the conviction. The poem comprises twelve books, ten of which are dramatic monologues spoken by different characters involved in the case (Count Guido speaks twice), usually giving a different account of the same events, and two books (the first and the last) spoken by the author.
Құрастыру және талдау
Өлең нағыз оқиғаға негізделген. Сол кездегі рим заңына сәйкес, сот ісі ашық зал емес, хат алмасу арқылы жүргізілді, онда әрбір куәгер болашақта қарау үшін жазбаша мәлімдеме ұсынуға міндетті болды. 1860 жылы Флоренциядағы ескі заттар базарында сарқып келе жатып, Браунинг 1698 жылғы Франческини ісіне қатысты осы жазбаша мәлімдемелердің үлкен жинағын кездестірді және оны сол жерде сатып алды. Бұл жинақ кейіннен мұқабаларының ескірген сары түсіне байланысты «Сары кітап» деп аталды. Браунинг бұл кітапты өлең үшін тамаша бастама деп санады, бірақ негізгі идеядан әрі жылжи алмады және оны жиі басқа жазушыларға, әсіресе Альфред Теннисонға, өлең немесе роман жазу үшін тақырып ретінде ұсынды. Бақытына орай, ешкім осы ұсыныстан пайдаланбады. Әйелі қайтыс болғаннан кейін Англияға оралған Браунинг, римдік кісі өлтіру ісіне негізделген ұзақ өлең жазу жоспарын идея туғаннан шамамен сегіз жыл өткен соң қайта жандандырды. Бірінші кітапта баяндаушы, мүмкін Браунингтің өзі, Сары кітапты базарда қалай тапқанын айтады, содан кейін сюжеттің жалпы жоспарын ұсынады. Келесі екі кітапта атақты іске қатысты рим халқының пікірлері мен әңгімелері келтірілген, олар қай жаққа қолдау көрсету керектігі туралы екіге бөлінген. 4-кітапта іске қатысы жоқ Терциум Квид атты заңгер сөйлейді, ол іс жүргізудің тепе-тең және бейтарап көрінісін ұсынады. 5-кітапта сот процесінің куәліктері басталады, бұл айыпталушы кісі өлтіруші Франческиниге оқиғаның өзінің тұрғысынан баяндауға мүмкіндік береді. 6-кітапта Помпилияның сүйіктісі деп айыпталған жас дін қызметкері, ол неке бұзушылыққа бармағанын, тек Помпилияға зорлық көрген күйеуінен қашуға көмектесуге тырысқанын мәлімдейді. 7-кітап – шабуылда жараланған, бірақ қайтыс болмаған Помпилияның өлім алдындағы әңгімесі. 8 және 9-кітаптар екі қарсы жақтан келген сот адвокаттарының куәліктерінен тұрады, олар заңдық пікірталасқа толы және іспен байланысты немесе байланысты емес ұсақ-түйек мәселелерді талқылайды; мұны Браунингтің ағылшын және еуропалық құқықтық жүйеге жасаған әжуалы шабуылы ретінде қарастыруға болады. 10-шы кітап поэмадағы ең танымал монологтардың бірі болуы мүмкін, себебі Папа Иннокентий XII Франческинидің апелляциясын моральдық және теологиялық мәселелердің кең контекстінде қарастырады, соның ішінде жақсылық пен жамандық табиғаты туралы терең ойлар бар. Алайда, Папа Франческинидің өтінішін қабылдамайды. 11-кітап та жоғары бағаланады және Франческинидің өлім жазасын күткен түні түрмедегі жағдайын көрсетеді, онда ол өмірі үшін жалбарынады және кейде санасынан айырылғандай көрінеді. 12-шы кітап бастапқы баяндаушының дауысына (Браунингтің өзі болғанымен немесе болмағанымен) оралады, ол сот процесінің қорытындысын және салдарын, сондай-ақ өлеңнің мәнін баяндайды.
The poem is based on a real life case. Under Roman law at the time, trials were not held in open court but rather by correspondence, whereupon each witness was required to submit a written statement for future adjudication. Browsing in a flea market in Florence in 1860, Browning came across a large volume of these written statements relating to the 1698 Franceschini case, and bought it on the spot. This volume – later known as the Yellow Book, after the colour of its aged covers – struck Browning as an excellent basis for a poem, but he was unable to get any further than the basic idea and often offered it as a subject to other writers, notably Alfred Tennyson, upon which to base a poem or novel. Luckily for posterity, there were no takers, and following his wife's death and his return to England, Browning revived his old plan for a long poem based on the Roman murder case almost eight years after the idea had first struck him. The first book features a narrator, possibly Browning himself, who relates the story of how he came across the Yellow Book in the market and then giving a broad outline of the plot. The next two books give the views and gossip of the Roman public, apparently divided over which side to support in the famous case, who give differing accounts of the circumstances surrounding the case and the events which took place. Book 4 is spoken by a lawyer, Tertium Quid, who has no connection to the case but gives what he claims is a balanced, unbiased view of proceedings. Book 5 sees the start of the testimony from the trial, allowing the accused murderer Franceschini to give his side of the story, Book 6 is the young priest who was accused of being Pompilia's lover, and who asserts no adultery took place, that he simply tried to help Pompilia escape her abusive husband. Book 7 is the account of the dying Pompilia, mortally wounded but not killed in the attack. Books 8 and 9 consist of depositions by the two opposing trial lawyers, and are filled with legal bickering and discussion of minute pieces of evidence that may or may not be related to the case as a whole; these could be interpreted as representing Browning's somewhat humorous attacks on the convoluted English and European legal system. Book 10 is perhaps the best known of the monologues in the poem, as Pope Innocent XII considers Franceschini's appeal against a wider backdrop of moral and theological questions, including well wrought reflections on the nature of good and evil. However, the Pope ultimately rejects the Franceschini's plea. Book 11 is similarly well regarded and features Franceschini in his cell the night before his execution, wherein he begs for his life and seems, at times, to lose his mind. Book 12 returns to the initial narrator's voice (which may not or may be Browning's), which chronicles the conclusion and implications of the trial, as well as the poem.
Қабылдау және бедел
"Жылқа және кітап" Браунингтің өміріндегі ең көп сатылған туындысы болды. Оның философиялық, психологиялық және рухани тереңдігі Браунингтің бұрынғы және кейінгі жұмыстарынан әлдеқайда жоғары, ал аталмыш өлең дерлік барлық сыншылар тарапынан генийдің туындысы деп мойындалып, Браунингтің шамамен отыз жыл бұрын "Сорделло" туындысымен жоғалтқан ағылшын ақындарының қатарындағы алдыңғы қатардағы беделін қайта қалпына келтірді. 20-шы ғасырда кітап оқырмандардың қызығушылығын жоғалтты; ХХ ғасырдың басында Scribner баспасында жарық көргеннен кейін, "Жылқа және кітап" 1960 және 1970 жылдары W. W. Norton & Company баспасынан шықты. Қазіргі таңда Broadview Press баспасы арқылы қолжетімді, бірақ оны қолжетімді бағада немесе ғылыми емес оқу басылымында табу әлі де қиын. 1913 жылы Сер Фредерик Тревз, 1-ші баронет жазған, оқиға орын алған аймақтың суреттелген нұсқаулығы – "Жылқа және кітаптың елі" атты кітабы жарық көрді. Сонымен қатар, поэманың бастапқы құжаттары болып табылатын "Ескі сары кітаптың" факсимиле, аударма және тегін цифрлық түрдегі көшірмелері де қолжетімді, олар Браунингтің поэманы жазу кезінде қолданған болжамдары мен ойларының шегін ашады. Браунингтің қайтыс болғаннан кейін, 1920 жылдары итальяндық кітапханадан "Ескі сары кітаптан" екі есе үлкен көлемдегі құжаттар табылды. Браунингтің ұлы Пен "Ескі сары кітапты" және Браунингтің жүзігін Оксфорд университетінің Баллиол колледжіне сыйға берді. Бастапқыда бұл жүзік поэмада сипатталған жүзік деп жаңылысқан.
The Ring and the Book was, by some margin, the best selling of all Browning's works during his lifetime. The depth of its philosophical, psychological, and spiritual insight is a step up from anything Browning produced before or after, and the poem was almost universally hailed as a work of genius, restoring the pioneering reputation among the first rank of English poets which Browning had lost with Sordello nearly thirty years previously. The book lost popularity with readers during the 20th century; after its printing by Scribner's in the early twentieth century, The Ring and the Book was printed by W. W. Norton & Company in the 1960s and 1970s. It is now currently available, though still difficult to acquire affordably or in a non scholarly reading edition, by Broadview Press. An illustrated guide of the region in which the story is set was published in 1913, entitled The Country of The Ring and the Book and written by Sir Frederick Treves, 1st Baronet. Facsimile, translated, and free digital copies of the Old Yellow Book (the source documents for the poem) are also available, and they reveal the extent of conjecture and invention Browning used when writing the poem. After Browning's death, a cache of documents relating to the case almost twice the size of the Yellow Book was found in an Italian library in the 1920s. Browning's son Pen donated the Old Yellow Book and a ring of Browning's to Balliol College, Oxford University. The ring was mistakenly thought to be the one described in the poem.
Бейімделулер
Бұл оқиға Дерек Паркердің 2001 жылғы "Roman Murder Mystery: The True Story of Pompilia" атты деректі қылмыстық кітабында қайта баяндалған. 2008 жылдың шілдесінде Мартин Уэйдтің поэзиясы мен прозасындағы бейімдеуімен, Роберт Браунинг рөлінде Антон Лессер, Гвидо Франческини рөлінде Роджер Аллам және Помпилия рөлінде Луиза Брили ойнаған екі бөлімді пьеса BBC Radio 4 "Classic Serial" арнасында көрсетілді. Абигейл ле Флеминг оны продюсерлік етіп, режиссерлік жасады.
The story is re told in Derek Parker's 2001 true crime book Roman Murder Mystery: The True Story of Pompilia. In July 2008, a two part play adaptation of this story, set in poetry and prose by Martyn Wade and starring Anton Lesser as Browning, Roger Allam as Guido Franceschini and Louise Brealey as Pompilia, was broadcast as the BBC Radio 4 "Classic Serial". Abigail le Fleming produced and directed.