Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Калифорниядағы жергілікті американдықтар "Хупа" немесе "Хоопа" сөзінің басқа қолданыстары
Native American people in California
other uses of "Hupa" or "Hoopa"
Хупа (Юрок тіліндегі термин: Huep'oola' / Huep'oolaa = "Хупа халқы") – Калифорнияның солтүстік-батысындағы Атабаска тілінде сөйлейтін этнолингвистикалық топқа жататын жергілікті американдық халық. Олардың өз атауы – Natinixwe, сондай-ақ Natinook wa деп те жазылады, мағынасы – "Жолдар қайта оралатын жердің халқы". Каруктар бұл тайпаны Kishákeevar / Kishakeevra деп атаған ("Хупа (Үштік өзені) халқы", kishákeevar sav – "Хупа өзені, яғни Үштік өзені").
Hupa (Yurok language term: Huep'oola' / Huep'oolaa = "Hupa people") are a Native American people of the Athabaskan speaking ethnolinguistic group in northwestern California. Their endonym is Natinixwe, also spelled Natinook wa, meaning "People of the Place Where the Trails Return". The Karuk name was Kishákeevar / Kishakeevra ("Hupa (Trinity River) People", from kishákeevar sav = "Hupa River, i. e. Trinity River").
Өнер
Хупа халқы 17 ғасырдан бері тоқу өнерінде және бұғы мүйізін кесуде ерекше шеберлік танытып келеді, сондай-ақ петроглифтерді де жасаған.
Hupa people have been excelling at basketry and elk horn carving since the 17th century, petroglyphs.
Этноботаника
Хупа халқы дәстүрлі түрде Notholithocarpus densiflorus еменінің жемісін ұнға айналдырып, одан ботқа, нан, печенье, қымызды нан және торт жасайды. Олар емен жемісін қуырып жейді. Сонымен қатар, Woodwardia radicans өсімдігінің боялған жапырақтарын себет өру үшін пайдаланады. Xerophyllum tenax өсімдігін себеттердегі шекаралық өрнек жасауға қолданады.
Traditionally, Hupa people have used the acorns of Notholithocarpus densiflorus to make meal, from which they would make mush, bread, biscuits, pancakes, and cakes. They also roast the acorns and eat them. They also use the dyed fronds of Woodwardia radicans for basketry. They also use Xerophyllum tenax to create a border pattern in baskets.
Балық аулау
Хупа тайпасы, аймақтағы көптеген тайпалар сияқты, Кламат және Троица өзендерінде лосось балық аулайды. Балық аулаудың бұрынғы әдістерінің бірі – балық тұйықтама, оны тайпа мүшелері күтіп ұстаған. Хупа тайпасы балық аулау тәжірибелерін көршілес Юрок Хупа тайпасының балықшыларымен бөліседі, ал олардың отбасылары көктемгі және күзгі Чинук лососінің келуіне тәуелді. Бұрын мол болған емен жемісі, азық-түлік ретінде маңызды болған, бірақ соңғы кезде сирек кездесе бастады. Хупа тайпасы көршілес Юрок тайпасы сияқты теңізге жақын орналаспағандықтан, олармен тауар алмасып сауда жасады, мысалы, тұзды себеттерге, ал емен жемісін қайықтарға айырды.
Hupa, like many tribes in the area, fish for salmon in the Klamath and Trinity rivers. One of the methods they once used to capture fish was the fish weir, which tribal members would maintain. Hupa share all of their fishing practices with the neighboring Yurok Hupa tribal fishers and their families rely on the Spring and Fall Chinook Salmon runs. Acorns, once abundant, were a main staple until they grew scarce. Because Hupa were not located as close to the sea as their neighboring Yurok Tribe, they traded supplies with them, such as salt in exchange for baskets, or acorns for canoes.
Халық саны
Калифорниядағы көптеген жергілікті тайпалардың байланысқа дейінгі санына қатысты бағалаулар көптеген айырмашылықтарды көрсетті. Альфред Л. Кройбер 1770 жылы Хупа тайпасының саны 1000 адамға жетеді деп есептеген, ал Чилула және Уилкут тайпаларының саны тағы 1000 адамды құрады. Кройбер 1910 жылы Хупа тайпасының халқын 500 адам деп бағалаған. 1943 жылы Шерберн Ф. Кук Хупа тайпасы үшін 1000, ал Чилула тайпасы үшін 600 адамды түпкі халық саны деп ұсынды. Кейіннен ол Хупа тайпасының саны 2900 адамға жететінін айтты. Уильям Уоллес бұл бағалауды "тынышсыз жоғары" деп санады және Хупа тайпасы үшін 1000, Чилула тайпасы үшін 500-600, ал Уилкут тайпасы үшін 500 адамды қарастырды. 2000 жылғы халық санауы бойынша Хупа аңғарының Үнді резерватында 2633 тұрғын тұрады.
Estimates for the pre contact populations of most native groups in California have varied substantially. Alfred L. Kroeber thought that the 1770 population of Hupa was 1,000 and that Chilula and Whilkut accounted for another 1,000. Kroeber estimated the population of Hupa in 1910 as 500. In 1943, Sherburne F. Cook proposed an aboriginal population of 1,000 for Hupa and 600 for Chilula. He subsequently suggested a population for Hupa alone of 2,900. William J. Wallace felt that the latter estimate was "much too high", and allowed 1,000 for Hupa, 500–600 for Chilula, and 500 for Whilkut. The Hoopa Valley Indian Reservation has a resident population of 2,633 persons according to the 2000 census.