Мирослава Ступица – серб актрисасы, театр, телевидение және кинодағы 60 жылдық мансабымен танымал. «Ғасыр актрисасы» деп аталған өнер шебері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мирослава "Мира" Ступица (; туған Тодорович; 17 тамыз 1923 – 19 тамыз 2016) – серб актрисасы, ең көп танымал еңбегі театр саласында болған, бірақ теледидарда және кинода да кең ауқымды мансапқа ие болды. 60 жылдан астам уақыт бойы халық сүйіспеншігіне бөленген және әріптестері "ғасыр актрисасы" деп құрметтеген ол, барлық уақыттағы ең ұлы серб актрисаларының бірі саналады.
Miroslava "Mira" Stupica (; née Todorović; 17 August 1923 – 19 August 2016) was a Serbian actress best known for her work in the theater, but also had extensive career on television and in films. Enjoying the enduring popularity for over 60 years and celebrated as the ‘actress of the century’ by her peers, she is considered one of the best Serbian actresses of all time.
Ерте өмір
Мирослава Тодорович Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігінің Гниляне қаласында серб ата-анасының тұңғышы ретінде дүниеге келді. Оның әкесі Радомир Тодорович Орашацтан, анасы Даница Станишич Ливнодан, Босния және Герцеговинадан шыққан, екеуі де гимназия мұғалімдері болып Гнилянеде оқытуға тағайындалған. Мирославадан кейін олар тағы үш бала сүйді, үш ұл: Предраг (екі жасында қайтыс болды), Зоран (үш жасында қайтыс болды) және кейіннен белгілі және табысты актер болған Боривое. Оқытушылық қызметтерінің нәтижесінде отбасы кейін Сербияның орталық бөлігіндегі Горни Милановацқа көшті, онда Мирославаның талантты скрипкашы әкесі 1932 жылы жас кезінде қайтыс болды, содан кейін Аранджеловацқа, ал ақырында Белградқа қоныс аударды. Белградта Мира қалалық Сауда академиясын (Трговачка академија) бітірді.
Miroslava Todorović was born in Gnjilane, Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes as the first child of Serb parents — Danica Stanišić from Livno, Bosnia and Herzegovina and Radomir Todorović from Orašac, both gymnasium professors assigned to teach in Gnjilane at the time. After Miroslava, the couple had three more children, three sons: Predrag (died at the age of two), Zoran (died at the age of three), and Borivoje who later went on to become a famous and accomplished actor himself. Following the couple's teaching postings, the family later moved to Gornji Milanovac, in central Serbia, where Miroslava's father, a talented violinist, died young in 1932, and then to Aranđelovac, before eventually settling in Belgrade where Mira graduated secondary school at the city's Trade Academy (Trgovačka akademija).
Театр
Тодорович актерлік өнерді орта мектепте оқыған кезінде Белградтағы Көркем театрдың актерлік студиясына түсіп, бітіргеннен кейін бастады. Оның көптеген рөлдері серб театрындағы антологиялық рөлдер саналады. Петрунжеладан басқа: Живка (Бранислав Нушичтің «Министрдің әйелі»), Жанна д’Арк (Джордж Бернард Шоудың «Сент-Жоанна»), Коломба (Жан Ануилдің пьесасы), Груша Вашнадзе (Бертольд Брехттің «Кавказдық бор шеңбері»), Лусиетта (Карло Голдонидің «Ле баруффе киоццотте»), Комиссар (Всеволод Вишневскийдің «Оптимистік трагедия»), Глория (Ранко Маринковичтің пьесасы), Мирандолина (Карло Голдонидің «Қонақ үй иесі»), Мелита (Мирослав Крлежаның «Леда»), Синьора Игнация (Луиджи Пиранделлоның «Бүгін біз импровизация жасаймыз»), Мария (Павел Кохуттың «Мария періштелермен күреседі»), Шерюбин (Бомаршедің «Фигароның некесі»), Любица (Янко Веселиновичтің «Джидо»), Грушенька (Федор Достоевскийдің «Карамазовтар әйелдері»), Александра Негина (Александр Островскийдің «Таланттар мен жақтастар»), Даница (Милан Джоковичтің «Махаббат»), Мадам Сан-Жен (Викториен Сардудың пьесасы), Актер (Пол Клодельдің «Кермек»), Баронесса Кастелли Глембай (Мирослав Крлежаның «Глембай мырзалар»), Настасья Филипповна (Федор Достоевскийдің «Идіот»), Дженни Дайвер (Бертольд Брехттің «Үш тиындық опера»), Анна Каренина (Лев Толстойдың романы), және Леди Мильфорд (Фридрих Шиллердің «Интрига мен махаббат»). Оның соңғы рөлі 1994 жылы «Ш» телеарнасының осы аттас драмасындағы Княгиня Ксения болды.
Todorović began acting during high school by enrolling in and completing the Artistic Theatre's acting studio in Belgrade, where she soon began acting professionally in 1940 after being noticed by Viktor Starčić. Many of her performances are considered to be anthology roles in Serbian theatre. Apart from Petrunjela, others include: Živka (The Cabinet minister’s wife by Branislav Nušić), Joan of Arc (Saint Joan by George Bernard Shaw), Colombe (by Jean Anouilh), Grusha Vashnadze (The Caucasian Chalk Circle by Bertold Brecht), Lucietta (Le baruffe chiozzotte by Carlo Goldoni, Commissar (An Optimistic Tragedy by Vsevolod Vishnevsky), Glorija (by Ranko Marinković), Mirandolina (The Mistress of the Inn by Carlo Goldoni), Melita (Leda by Miroslav Krleža), Signora Ignazia (Tonight We Improvise by Luigi Pirandello), Mary (Mary fights with the angels by Pavel Kohout), Chérubin (The Marriage of Figaro by Beaumarchais), Ljubica (Đido by Janko Veselinović), Grushenka (The Brothers Karamazov by Fyodor Dostoyevsky), Alexandra Negina (Talents and Admirers by Aleksandr Ostrovsky), Danica (Ljubav by Milan Đoković), Madame Sans Gêne (by Victorien Sardou), Actress (L'Otage by Paul Claudel), Baroness Castelli Glembay (Messrs. Glembay by Miroslav Krleža), Nastasya Filipovna (The Idiot by Fyodor Dostoyevsky, Jenny Diver (The Threepenny Opera by Bertrold Brecht), Anna Karenina by Leo Tolstoy, and Lady Milford (Intrigue and Love by Friedrich Schiller). Her final role was Princess Ksenija of Montenegro in the drama of the same name by sh in 1994.
Фильм
Негізінен театр актрисасы болғанымен, ол, әсіресе 1950-ші және 1960-шы жылдары бірнеше маңызды кино рөлдерін ойнады. Ол 1951 жылы Федор Ханжековичтің "Баконья фра Брне" фильмінде, сондай-ақ "Шпан" (1982) және "Ашық есік" (1995) фильмдерінде тұңғыш рет киноға түсті.
Although predominantly a theatrical actress, she landed several prominent film roles, especially in the 1950s and 1960s. She made her feature film debut in 1951 film Bakonja fra Brne by Fedor Hanžeković, Španac (1982) and Otvorena vrata (1995).
Жеке өмір
1943 жылы 19 жасында ол Сербияның танымал әртісі және танымал плейбой Миливож "Мавид" Поповичке (1909–94) үйленді, ол одан 14 жас үлкен болған. 1973 жылы күйеуі қайтыс болғаннан кейін, ол коммунистік саясаткер Цвијетин Миятовичке үйленді және ол 1993 жылдың 15 қарашасында қайтыс болғанға дейін оның жанында болды. 1980 жылдың 15 мамырынан 1981 жылдың 15 мамырына дейін Миятович Югославия Президенттігін басқарды, ол елдің ұжымдық президенттігі болды, соның нәтижесінде Ступица сол кезеңде Югославияның бірінші ханымы атанды. Оның әйгілі актер ағасы Бора Тодоровичтен басқа, оның жүрегі туған інісі, Бораның ұлы Срджан музыкант, «Екатерина Велика» және «Дисциплина А Китчме» тобының бұрынғы мүшесі, сондай-ақ 1980-ші жылдардың ортасынан бері Сербия киносындағы танымал актер. 2015 жылы ол Белградтың Земун ауданындағы зейнеткерлер үйіне көшті. 2016 жылдың 10 наурызында Ступица инсульт алды және ауруханадан айлар бойы шықпағаннан кейін, 2016 жылдың 19 тамызында қайтыс болды.
In 1943, at the age of 19, she married popular Serbian actor and famous playboy Milivoj "Mavid" Popović (1909–94), who was 14 years her senior. Widowed, in 1973 she married communist politician Cvijetin Mijatović, remaining with him until his death on 15 November 1993. From 15 May 1980 to 15 May 1981, Mijatović presided over the Yugoslav Presidency, the country's collective presidency, making Stupica Yugoslavia's first lady in that period. Apart from her popular actor brother Bora Todorović, her nephew, Bora’s son Srđan, is a musician, a former member of Ekaterina Velika and Disciplin A Kitschme, as well as a popular actor in Serbian cinema since the mid 1980s. In 2015, she settled at a retirement home in the Belgrade borough of Zemun. On 10 March 2016 Stupica suffered a stroke, and after months without leaving the hospital, died on 19 August 2016.
Құрмет белгілері
Ступица 1949 жылы ФНРЖ Федералды Үкіметінің сыйлығымен және 1960 жылы Седмоюльская наградасымен (сол кезде Сербияның ең жоғары мемлекеттік наградасы) марапатталды. Одан бөлек, ол Сербиядағы ең маңызды театр фестивалі – Нови-Садтағы «Стерихино-пожаржеде» екі рет, Сараеводағы МЭС-те үш рет «Алтын Лорен гүлдестесін» және 1986 жылы Шабацта Любиша Йованович сыйлығын жеңіп алды. Ступица серб театрында өмір бойы жеткен жетістіктері үшін ең жоғары театрлық наградаларға ие болды, соның ішінде 1981 жылы «Добричин прстен», 1985 жылы Жоаким Вуичтің мүсіні, 1984 жылы «Стерихино-пожаржеде» және 2013 жылы Заечардағы «Дани Зорана Радмилович» фестивалінде өмір бойы жеткен жетістіктері үшін марапатталды. Бұрынғы Югославияның ең ірі кинофестивалі – Пула кинофестивалінде ол 1954 жылы («Стоян Мутикаша») және 1966 жылы («Рож») «Алтын арена» екі үздік актриса сыйлығын жеңіп алды. 1969 жылы ол Миодраг Петрович Чкальямен бірге жылдың ең үздік актерлік жұптары (Ступица «TV Bukvar» үшін) ретінде марапатталды. 2006 жылы ол «Жеті жарым» фильміндегі ең жақсы қосалқы әйел рөлі үшін сыйлық алды, ал 2007 жылы Сербиядағы ең жоғары актерлік сыйлық – «Павле Вуисич» сыйлығын кинодағы өмір бойы жеткен жетістіктері үшін алды. 2001 жылы, актерлік өнеріне 60 жыл толуына орай, Ступица сахнада бүгінде жалпы алғанда ең жақсы серб актрисасы деп саналатын Жанка Стокичтің (1887–1947) құрметіне «Velika Žanka» (Үлкен Жанка) сыйлығын құруға шақырды. Ол дебютанттар сыйлығына тым қарт, ал өмірлік сыйлыққа әлі де жас болған кезде, актрисалардың ең жақсы кезеңіндегі ең лайықты сыйлықтардың жоқтығын атап өтті. 2002 жылы «Жанка Стокич» сыйлығы деген атпен келесі жылы жаңа сыйлық құрылатыны туралы хабарланды. Мира Ступица қазылар алқасының өмір бойы президенті болды және сол кезден бері жыл сайын марапаттау жүзеге асырылып келеді. 2013 жылдың 23 қыркүйегінде Белградтағы Ұлттық театр мұражайында «Мира Ступица – ғасыр актрисасы» атты көрме өтті. 2000 жылы ол өзінің автобиографиясын «Šaka soli» (Бір қол тұз) деген атпен жариялады. Кітап ерекше, тіпті көркем стильде жазылған.
Stupica was awarded the Award of the Federal Government of FNRJ in 1949 and Sedmojulska nagrada (at the time the highest government award in Serbia) in 1960. She also won two awards at Sterijino pozorje in Novi Sad, the most important theatrical festival in Serbia, three Golden Lauren Wreath awards at MES in Sarajevo, and Ljubiša Jovanović award in Šabac in 1986. Stupica was awarded the highest theatrical awards for lifetime achievement in Serbian theatre, including Dobričin prsten in 1981, Statuette of Joakim Vujić in 1985 and lifetime achievement awards at Sterijino pozorje in 1984, and at the Dani Zorana Radmilovića festival in Zaječar in 2013. At Pula Film Festival, top film festival in former Yugoslavia, she won two best actress awards, in 1954 (Stojan Mutikaša) and Golden Arena in 1966 (Roj). In 1969 she and Miodrag Petrović Čkalja won an award as the best acting couple of the year (Stupica for TV Bukvar). In 2006 she won an award for the best supporting female role in Seven and a half and in 2007 Pavle Vuisić award, the highest film acting award in Serbia, for her lifetime achievement in the movies. In 2001, on the celebration of her 60 years of acting. Stupica on the stage publicly called for establishing the Velika Žanka award (Great Žanka), in honor of Žanka Stokić (1887–1947), today generally considered the best theatrical Serbian actress ever, pointing out that there are no appropriate awards for actresses in their prime, when they are too old for the debutant awards and still too young for the life time awards. In 2002 it was announced that new award will be established next year, under the name of Žanka Stokić award. Mira Stupica was the president for life of the jury and the award has been awarded yearly ever since. On 23 September 2013, an exhibition titled Mira Stupica – actress of the century was held in the Museum of the National Theatre in Belgrade. In 2000 she published her autobiography Šaka soli (A handful of salt). Book, which was written in specific, almost scenic style,