Гилдия үйлерінің тарихы мен маңызы

Кіріспе

Гильдия мүшелерінің кездесулері үшін пайдаланылатын ғимарат. Бұл ғимараттың түрі.

Гильдия залы, сондай-ақ "гильдия залы" немесе "гильдия үйі" деп аталатын тарихи ғимарат, бастапқыда Еуропадағы муниципалитеттер мен саудагерлер салық жинау үшін пайдаланған. Бүгінде олардың көптегені Ұлыбритания мен Бенлюкс елдерінде сақталған. Көптеген жағдайда бұл ғимараттар қала әкімдіктеріне айналып, кейде мұражайлар болып табылады, бірақ бастапқы аттарын сақтайды.

Ұлыбританиядағы гильдиялар залы

Ұлыбританияда гильдия залы көбінесе қала әкімдігі болып табылады: басым көпшілік жағдайда гильдия залдары ешқашан нақты бір гильдияның бас қосу орны ретінде пайдаланбаған. Бұл сөздің шығу тегі туралы ұсынылған түсінік – англосаксон тіліндегі "gild" немесе "төлем" деген сөздерден бастау алады; гильдия залы азаматтардың салықтарын төлеуге жиналатын жері болған. Лондон гильдиясы шамамен 1120 жылы құрылған. Шотландиядағы осыған ұқсас муниципалдық құрылым туралы Tolbooth бетінен көруге болады.

Гильдиялар үшін кездесу үйлері ретінде гильдиялар залдары

Гилдияның бір түрі Рим дәуірінде белгілі болған. Коллегиум, коллегия немесе корпус деп аталатын бұл, белгілі бір қолөнерге маманданған және топқа мүшелігі ерікті болған саудагерлердің ұйымдастырылған топтары еді. Мұндай мысалдың бірі – Римдегі Остия Антика портында орналасқан corpus naviculariorum, алыс қашықтарға жүк тасымалдаушылардың қауымы. Римдік гильдиялар Рим империясының құлдырауынан аман қалмады. Саудагерлер гильдиясы Еуропаның орта ғасырлық кезеңінде қайта жандандырылды. Англияда бұл гильдиялар түрлі атаулармен белгілі болды: бауырластық, бірлестік, колледж, компания, корпорация, серіктестік, ливрея немесе қоғам және тағы да басқа терминдер. Еуропада саудагерлер гильдиясы «нати», «консульадо» немесе «ханза» деп аталды. 1020 жылы Гелдерландтағы (қазіргі Нидерланды) Тиль қаласының саудагерлері құрған бауырластық қауымы орта ғасырлардағы гильдияның алғашқы үлгісі саналады. «Гильдия» терминінің алғашқы қолданылуы 11 ғасырда Францияның Сент-Омер қаласындағы саудагерлер тобын сипаттаған gilda mercatoria болды, ал Лондонның Ханзасы 12 ғасырда құрылды. Кельн саудагерлерінің Лондондағы үйі 1157 жылға дейін салынды, ал Гильда Тевтоникум (неміс саудагерлерінің қоймасы) 12 ғасырда Лондондағы Козин-Лейн және Темза көшесінде орналасқан. Бұл гильдиялар өз аймақтарындағы сауда-саттық жүргізу тәсілін бақылап, сауда шарттарын реттейтін ережелерді қалыптастырды. Құрылғаннан кейін саудагерлер гильдиясының ережелері көбінесе базар қалаларына берілген жарғыларға енгізілді. 13 және 14 ғасырларда саудагерлер гильдиясы көптеген ірі базар қалаларында гильдия залдарының құрылысына жететіндей ресурстарға ие болды. Орта ғасырлық гильдия залдары тауарларды сақтау және мерекелік шаралар өткізу үшін пайдаланылды. Гильдия мүшелерінің іс-шараларына қажеттілік болмағанда, зал көбінесе қала тұрғындарының ойын-сауықтарын, мысалы, құмарлық ойындарды өткізу орнына айналды. Гильдия мүшелері көшелерді тазалап, қоқысты шығарып, түнгі күзетті ұйымдастырып, кедейлерге азық-түлік көмегін көрсетті. Кейбір орта ғасырлық гильдиялар гильдия залының бірінші қабатында сауда жасауға рұқсат берді. Лондон қаласында гильдиялар «ливре компаниялары» деп аталады, ал олардың гильдия залдары ливре залдары деп аталады.

A type of guild was known in Roman times. Known as collegium, collegia or corpus, these were organised groups of merchants who specialised in a particular craft and whose membership of the group was voluntary. One such example is the corpus naviculariorum, the college of long distance shippers based at Rome's port, Ostia Antica. The Roman guilds failed to survive the collapse of the Roman Empire. Merchant guilds were reinvented during Europe's Medieval period. In England, these guilds went by many different names including: fraternity, brotherhood, college, company, corporation, fellowship, livery, or society, amongst other terms. In Europe, merchant guilds were known as "natie," "consulado," or "hansa." A fraternity, formed by the merchants of Tiel in Gelderland (present day Netherlands), in 1020 is believed to be the first example of a Medieval guild. The first instance of usage of the term, "guild", was the gilda mercatoria used to describe a body of merchants operating out of Saint Omer, France in the 11th century and London's Hanse was formed in the 12th century. The merchants of Cologne had their house in London as early as 1157 and the Guilda Teutonicorum (German merchants warehouse) was located at Cosin Lane and Thames Street in London on the 12th century. These guilds controlled the way that trade was conducted in their region and codified rules governing the conditions of trade. Once established, merchant guild rules were often incorporated into the charters granted to market towns. By the 13th and 14th centuries, merchant guilds had acquired sufficient resources to erect guild halls in many major market towns. Medieval guild halls were used to store goods and as places for celebratory events. When not required for guild members' events, the hall often became place where townspeople could hold entertainments such as Passion plays. Guild members often cleaned streets, removed rubbish, maintained a nightwatch and provided food relief to the poor. Some medieval guilds allowed market trading to occur on the ground floor of the guildhall. In the City of London, the guilds are called "livery companies", and their guild halls are called livery halls.

Төменгі елдердегі гильдиялар

Төменгі елдерде әр қалада гильдия залдары болған, көбінесе әр кәсіп үшін бір гильденхус (голланд тілінде, сөзбе-сөз "гильдия үйі") болған. Олар көбінесе гильдияның мәртебесін көрсететін әсем, сәнді ғимараттар болған. Кейде бір залды қаланың барлық гильдиялары қолданған. Гильдия залы деканның (диакон) және басқа гильдия қызметкерлерінің кеңсесі ретінде, сондай-ақ директорлар кеңесінің (оверлиден) отырыстары үшін пайдаланылған. Гильдия мүшелері маңызды мәселелерді талқылау үшін кейде гильдия залына шақырылатын. Амстердамда әр гильдияның өз гильдекнехт (гильдия қызметшісі), көбінесе гильдияның ең жас мүшесі болған, ал оны гильдехонд (гильдия иті) күзеткен. Әр кешкісін гильдия бауырлары гильдия залында жиналып, гильдекнехт сыра берген кезде күндізгі оқиғаларды талқылаған. Жыл сайын бір рет гильдия мүшелері гильдия залына жиналып, ортақ дастарқанға отыратын.

Бельгияда

Лувендегі Дөңгелек үстел (не голланд тілінде Tafelrond). 1479 жылы Матеус де Лайенс жобалаған, гильдия залы 1480–1487 жылдары үш үйді ішкі құрылымда қамтитын күйінде салынған, 1817 жылы бұзылған, 1921 жылы бастапқы жоспар бойынша қайта жаңартылған. Ескі ғимараттың мәжіліс залдары гильдияларға жалға берілген, ал жаңасы банк пайдалануына беріліп, кейін жеке меншікке айналды. Мехелендегі "Лосось" (не голланд тілінде "Де Зальм"). 1530 жыл шамасында архитектор Виллем ван Вехтере гүлденген балықшылар гильдиясы үшін ерте Ренессанс стилінде салған, қаланың ең әдемі тарихи үйлерінің бірі. Онда суретші (1839–1919) тұрған. 20 ғасырдың ортасында ол қаланың меншігіне өтіп, мұражай, содан кейін туристік ақпарат бюросы, ал кейін тағы да мұражай болып пайдаланылды. Брюссельдегі Гранд-Плейс/Гроте-Маркт көптеген барокко стиліндегі гильдия залдарымен әйгілі, олардың әрқайсысы Брюссельдің бұрынғы гильдияларының біріне тиесілі.