Кіріспе
Австралиялық саясаткер Джон Скаддан, CMG (4 тамыз 1876 – 21 қараша 1934), халық арасында "Бақытты Джек" деп белгілі болған, 1911 жылдың 7 қазанынан 1916 жылдың 27 шілдесіне дейін Батыс Австралия премьер-министрі қызметін атқарды.
John Scaddan, CMG (4 August 1876 – 21 November 1934), popularly known as "Happy Jack", was Premier of Western Australia from 7 October 1911 until 27 July 1916.
Ерте өмір
Джон Скаддан Оңтүстік Австралияның Монта қаласында Корнуолл австралиялық отбасында дүниеге келген. Ол Вудсайд және Иглхок, Виктория, Австралия мемлекеттік мектептерінде білім алды. Он үш жасынан бастап ол Иглхок шахтасында жұмыс істеді, сонымен бірге Бендиго кен және өнеркәсіп мектебінде жартылай оқуын жалғастырды. Ол 1896 жылға дейін сол аймақта жұмыс істеді, содан кейін Батыс Австралияға келді, бәлкім Калгурли алтын кендеріне алтын іздеуге байланысты. Скаддан бастапқыда жер астында шахтер болып жұмыс істеді, бірақ машина жүргізушісінің куәлігін алғаннан кейін шахта басындағы стационарлық двигательді басқарды. 1900 жылы Скаддан Боулдерде Элизабет Фаукнерге (немесе Фаукнерге) үйленді, ол 1902 жылдың 21 қыркүйегінде Брайт сырқатынан қайтыс болды, ал 1904 жылы Генриетта Эдвардсқа үйленді.
Еңбек саясаты
Скаддан белсенді профсоюзшы болды, және 1904 жылғы 28 маусымда ол Батыс Австралия заң шығарушы ассамблеясының Иванхо округінен депутаттыққа түсті, себебі ол үздіксіз жұмыс табуда қиындыққа тап болып, сонымен қатар экономикалық мәселелерге қызығушылық танытты. Ол Еңбек партиясынан оңай жеңіс оді, бірақ Генри Даглиштің 1904-1905 жылдардағы үкіметінде министр болып тағайындалмады. Бұл кейіннен оған тиімді болды, себебі Еңбек партиясының бірнеше қарсыластары Даглиштің сәтсіз үкіметімен байланысты болғандықтан зиян шекті. Скаддан 1905 жылғы қазан айындағы сайлауда қарсылықсыз қайта сайланды және келесі төрт жыл бойы партия хатшысы қызметін атқарды. 1910 жылғы тамызда партия жетекшісі Томас Бат зейнеткерлікке шыққаннан кейін Скаддан Еңбек партиясының төрағасы болды, сонымен қатар Оппозиция жетекшісі де болды. 1911 жылғы қазан айындағы сайлауда Еңбек партиясы кең ауқымды және радикалды бағдарламамен үгіт жүргізді. Скаддан округін, сайлау округі қайта бөлінгеннен кейін Браун Хилл-Иванхо деп аталған, оңай жеңіп алды. Еңбек партиясы үлкен көпшілік дауысқа ие болды, және 1911 жылғы 7 қазанда Скаддан Батыс Австралияның премьер-министрі болды. Ол бар болғаны 35 жасында Батыс Австралияның ең жас премьер-министрі болып табылады.
Премьер-министр
Скэддан күшті, радикалды, реформашыл үкіметке жетекшілік етті. 1911 жылы Төмен жалақылы жұмысшыларға үй иеленуді жеңілдететін Жұмысшылар үйлері заңы қабылданды. 1912 жылы Төрелік сотының қарауы кеңейтілді; Томас Уокер Әділет және Білім министрі, сондай-ақ Бас прокурор болды. Жұмысшыларға өтемақы төлеу ережелері айтарлықтай кеңейтілді. Үкімет сонымен қатар Бидай белдеуін дамытуға, әсіресе теміржол құрылысына көп қаржы жұмсады. Теміржол құрылысы күшейтілді, ал шығыс бидай белдеуіне қоныстанған фермерлерге жеңілдік шарттармен несие беру, техникалық сараптама және өнімді тасымалдау үшін жаңа теміржолдар ұсынылды. Жұмысшыларға төрелік жүйесінің кеңейтілуі де көмектесті. Бұған қоса, жер салығы арттырылды, прогрессивті табыс салығы енгізілді, ажырасу, қылмыстық құқық, суару және білім беру салаларында маңызды реформалар жүргізілді. Скэдданның үкіметі ең әйгілісі мемлекеттік кәсіпорындарды құру саясаты үшін есімдеріне түсті, Скэддан бұл саясатты «мемлекеттік социализм» деп атады, бірақ бұл шын мәнінде мемлекеттік социализм емес еді. Скэдданның үкіметі көптеген салаларға қатысты: мемлекеттік кеме жүйті қызметін құрды; Клермонтта сүт фермасын және Манджимупта пилораманы ашты; Боядағы карьерді қайта ашты; кірпіш зауытын және ауыл шаруашылығы құралдары жасаушы зауытты құрды; Оңтүстік Перт паромдарын және Перт трамвайларын иеленді; мал сою комбинатын іске қосты; тіпті қонақүйлерді сатып алды. Саясатын қаржыландыру үшін Скэдданның үкіметі 1912 жылы табыс салығын енгізді, ал Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін бұл салық айтарлықтай артты. Ол сондай-ақ көптеген қарыз алды, және Скэдданның бес жылдық мерзіміндегі мемлекеттік қарыз бұрынғы 13 жылдағыдан кем емес деңгейде өсті. Скэдданның көптеген реформалары Заң шығарушы кеңестің үнемі бөгет қоюына қарамастан жүзеге асырылды. Үкімет Заң шығарушы кеңестегі дауыстардың үштен бірін ғана жеңді, бұл Скэддан үкіметінен бұрын және кейін болған Вильсон үкіметтерінің үлгісінен өте өзгеше еді, олар жоғарғы палатада ешбір заң жобасын жоғалтқан жоқ. Скэдданның үкіметі 1914 жылғы сайлауда қайтадан құрылды, бірақ көпшілігі бар болғаны екі орынды құрады. Бұл шағын көпшілік, 1914 жылы соғыс басталуымен және Батыс Австралияны шаң жұтқан ең ауыр құрғақшылықтың басталуымен бірге Скэдданның екінші мерзіміндегі саясатын қатты шектеді. 1915 жылғы қаңтарда Робурн округінен еңбекші депутат Джозеф Гардинер Парламент үйінен шығып, қайтып келмеген кезде үкіметтің жағдайы одан да тұрақсыз болды. Кейін ол штатты мүлдем тастап кетті, ал 1915 жылғы қыркүйекте оның орны бос деп жарияланды. Осыған байланысты өткен сайлауда Еңбек партиясы жеңіліске ұшырады, нәтижесінде парламенттегі орындықтардың жартысын ғана иеленді. Осы уақытта, шаруалар округінен сайланған Еңбек партиясының жалғыз депутаты Берти Джонстон, Скэдданның патшалық жердің бағасын төмендету туралы уәдесін орындамауына наразылық білдіріп, оппозициямен бірнеше рет дауыс берді. Ақырында Джонстон Невас ісіне байланысты партиядан және парламенттен кетті, содан кейін 1916 жылғы қаңтарда тәуелсіз кандидат ретінде қайта сайланды. Бұл Еңбек партиясының үкіметін парламентте азшылықта қалдырды, ал 1916 жылғы шілдеде Либералдық және Отандас партиялары үкіметті жеңу үшін бірікті. Скэддан губернатор сэр Гарри Барроннан парламентті таратуды сұрады, бірақ ол бас тартты. Скэддан 1916 жылғы 27 шілдеде премьер-министр қызметінен кетті, ал либералдық партияның көшбасшысы Франк Уилсон билікке келді. Скэддан жеңілгеннен кейін Еңбек партиясының көшбасшысы болып қалды. 1916 жылғы 8 тамызда ол Браун Хилл Иванхоу округінен депутаттығынан кетіп, Каннинг округіндегі министрлік сайлауға қатысу үшін үміткер болды. Ол бұл орынды жеңе алмады, бірақ Браун Хилл Иванхоу округін жеңген еңбекші Джон Люти ант беруден бұрын депутаттығынан бас тартты, содан кейін Скэддан 1916 жылғы 7 қазанда Браун Хилл Иванхоу округіне қайта сайланды.
Еңбек саясаты емес
Орынды қайта иеленгеннен кейін Скаддан оппозиция көшбасшысы қызметін қайтадан бастады. Алайда, 1916 жылы федералды Еңбек партиясы әскери шақыру мәселесі бойынша жарылып, бұл Батыс Австралия филиалына да әсер ететіні анық болды. Федералды Еңбек партиясы әскери шақыруды қолдағандардың барлығын, оның ішінде премьер-министр Билли Хьюзді де партиядан шығарды. Хьюз жауабында Ұлттық үкімет құрды. Әскери шақырушы болғандықтан, Скаддан Хьюзді қолдады. 1917 жылғы мамыр сайлауы жақындағанда, Скаддан өзін қиын жағдайда тапты – Еңбек партиясының басшысы Франк Тюдордың орнына Еңбек емес премьер-министр Хьюзді қолдауға мәжбүр болды. 1917 жылдың 10 сәуірінде Скаддан Австралия Еңбек партиясынан кетіп қалды. Осы уақыт аралығында Вильсон үкіметі парламенттік қолдауды сақтап тұруда қиындықтарға тап болды. Хьюздің Ұлттық үкіметі федералдық деңгейде үлкен жеңіске жетті, ал Вильсон мемлекеттік деңгейде Ұлттық үкімет құруға қысымға ұшырады. Ақырында Ұлттық партия құрылды, бірақ Вильсон Генри Лефройдың пайдасына назардан тыс қалды. Скаддан Лефройдың Ұлттық үкіметінде 1917 жылдың 28 маусымында Кен және Теміржол министрі болып тағайындалды, бірақ Лютей оны министрлік сайлауда жеңді. 1917 жылдың қыркүйегінде Скаддан Ұлттық Еңбек партиясынан Олбани округіне кандидат болып түсті, бірақ қайтадан жеңілді. 1919 жылдың 17 мамырында Скаддан Джеймс Митчелл үкіметінде Колониялық хатшы және Теміржол министрі болып тағайындалды, бірақ парламенттің екі палатасының ешқайсысының мүшесі болмады. Екі аптадан кейін ол Ұлттық партиядан Албани Заңнамалық Ассамблеясының мандатын жеңіп алды. 1919 жылдың 25 маусымында Митчелл үкімет портфелдерін қайта бөліп, Скадданды Кен, Өнеркәсіп, Орман және Полиция министрі; сондай-ақ Теміржол министрі етіп тағайындады. Ол бұл портфельдерді 1924 жылдың наурыз айындағы жалпы сайлауға дейін сақтап қалды, онда ол қатыспады. 1923 жылы ол Святого Михаила және Святого Георгия орденінің серігі (CMG) атанды. Скаддан 1927 жылдың наурыз айындағы жалпы сайлауда Лидервилл округіне сәтті сайлана алмады. Ол 1930 жылдың мамыр айындағы сайлауда Мейлендс округін жеңіп алды, содан кейін Митчелл үкіметінде Теміржол, Кен, Полиция, Орман және Өнеркәсіп министрі болып тағайындалды. 1933 жылдың сәуір айындағы жалпы сайлауда Скаддан мандатын жоғалтып, Митчелл үкіметі жеңіліске ұшырады.
Кейінгі өмірі
1927 жылдан бастап Скаддан мал, шаруашылық және жылжымайтын мүлік агенті болып жұмыс істеді. Ол 1926 жылдан Перт жолдар кеңесінің мүшесі болды және 1931 жылдан 1934 жылға дейін кеңестің төрағасы қызметін атқарды. Ол 1934 жылдың 21 қарашасында күрт қайтыс болды және Карракатта зиратында жерленді.
Жергілікті жер атаулары
Батыс Австралияның Голдфилдс-Эсперанс аймағындағы Эсперанс тармақ темір жолы бойында орналасқан Скаддан қаласы Джон Скадданның құрметіне аталған.