Кіріспе

Ундара вулкандық ұлттық паркі – Австралияның Квинсленд штатындағы Этеридж округінде орналасқан ұлттық парк. Ол Кейнс қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 275 шақырым қашықтықта, Перс шығанағы дамыту жолының жанында жатыр. Парк 2009 жылы Австралиядағы ең ұзын лава түтігін және аймақтағы бірегей флора мен фаунаны қорғау мақсатында құрылды. Аймақтың базальттары Кenoзойлық Макбрайд базальтының (Вулканикалық) провинциясының бір бөлігін құрайды. Вулкандардың бәрі 8 миллион жылдан ертерек (млн ж.) пайда болған, ал ең жас вулкандардың жасы шамамен 7000 жылды құрайды.

Орналасқан жері

Ундара жанартаулық ұлттық паркі Таунсвилл қаласынан солтүстік-батысқа қарай 437 км және Солтүстік Квинслендтің екі ірі аймақтық орталығы – Кэрнс қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 275 км қашықтықта орналасқан. Ұлттық парк Маунт-Сюрприз кентінен 58 шақырым жерде жатыр. Ұлттық парктің ауданы шамамен 61 500 гектарды құрайды. Климаты муссондық, көбінесе ыстық және ылғалды. Қазан айынан наурыздың соңына дейін жауым-шашын көп болуы мүмкін. Сәуір мен тамыз аралығы – құрғақ, салқын айлар. Квинсленд штатының Қоршаған орта және ғылым департаменті парктің көп бөлігін бағытталмаған келушілер үшін қауіпті деп есептейді, себебі лава түтіктерінің құлауынан пайда болған жасырын ойыстар, кейбір түтіктердегі жоғары көмірқышқыл газы концентрациясы және шатастыратын ландшафт бар. Сондықтан түтіктерге кіру тек гидпен ғана мүмкін. Калкани кратеріне гидсіз де баруға болады.

Тарих

Ундара – абориген тілінде «алыс жол» деген мағынаны білдіреді. Евамиан (йор амин деп айтылады) аборигендері ұлттық парктің дәстүрлі иелері болып саналады. Еуропалықтар бұл аймаққа 1860 жылдары қоныстанды, ал ұлттық парк жарияланғанға дейін бұл жер мал жаюға пайдаланылды. Лава түтіктері 1891 жылы жақсы белгілі болды және реттелмеген, уақыт арасында сапарлар жасалды. 1989 жылы экскурсиялар басталды. Ұлттық парк құрылмас бұрын, бұл аймақ 1862 жылы осы өңірге қоныс аударған Коллинз отбасының меншігінде болды. Отбасы парк құрылғанға дейін инфрақұрылымды (қазіргі «Ундара тәжірибесі» деп белгілі) дамытты және ұлттық парк жарияланғаннан кейін туристік қызметін жалғастыру үшін оларға арнайы бизнеске жалдау берілді. 2009 жылы Q150 мерекелері аясында Ундара жанартаулық ұлттық паркі «Табиғи тартым» рөлі үшін Квинслендтің Q150 иконаларының бірі деп жарияланды. Паркті басқару жоспары геологиялық құндылықтарды қорғауға және келушілерге қызмет көрсету мен жағдайларды жақсартуға бағытталған. Бұл Солтүстік Квинслендтегі 11 үзіліссіз кензойлық жанартаулық аймақтың бірі. Макбрайд базальтты провинциясының ауданы шамамен 5500 км² құрайды. Макбрайд базальтты провинциясының ішінде 164 жанартау ошағы (вулкандар, тетіктер және конустар) анықталды. Ұлттық парктен тыс жерде шамамен 8 миллион жыл бұрын пайда болған ескі лава ағындарының қалдықтары бар. Лава ағындарының көпшілігі 8 миллион жылдан ертерек, ал Ундара жанартауы Атертон үстірткілігіне үлкен мөлшерде лава құйып, шамамен 1550 шаршы километрді жапқан.

Жануарлар дүниесі және өсімдіктер

Квинсленд штатының қоршаған орта және ғылым департаменті 120-дан астам құс түрін, оның ішінде осал қызыл қазқұсты мойындайды. Ундара жанартаулық ұлттық паркінде төрт жәндік жейтін немесе ұсақ жарғанаттар мекендейді: Бұралған қанатты жарғанат, Шығыс үңгір жарғанаты, Солтүстік ат баспалдағы жарғанаты (басқа атауы: Шығыс ат баспалдағы жарғанаты) және Жағалаулық қабыққұйрықты жарғанат. Көптеген жарғанаттар түрлі жыландар мен жыртқыш құстарға тамақ болады. Бейлис үңгірі – әлемдегі биологиялық әртүрлілігі ең жоғары үңгірлердің бірі. Үңгірде 52 тұрақты түр тіркелген, оның ішінде солтүстік Квинсленд үңгірінде кездесетін бунақденелілердің ең көп түрлі жиынтығы бар. Ұлттық паркте сонымен қатар макроподтардың кең ауқымы қоныстанды, оның ішінде жалпы валлару, антилопин валлару және солтүстік кволл бар. Ұлттық парктің көп бөлігі құрғақ саванна орманды аймақтарын құрайды, бірақ лава түтіктері мен құлау аймақтары ылғалды ішкі кеңістікте басқа өсімдіктердің өркендеуіне мүмкіндік береді. Лава түтіктері Гондвана түрлерімен тығыз байланысы бар, жасыл жүзімді бұталар түрінде көрінеді. Парктегі жүзімді бұталарда сирек кездесетін ақ гүлді пияз жүзімі де өседі.