Кіріспе

Теледидар экранында көрінетін суреттің көрінетін бөлігі. Қауіпсіз аймақ – теледидар өндірісінде теледидар экранында көрінетін сурет аймақтарын сипаттау үшін қолданылатын термин. Ескі теледидарлар қауіпсіз аймақтан тыс кеңістікті, жаңа теледидарларға қарағанда аз көрсетеді. Жазық экрандар, плазмалық дисплейлер және сұйық кристалды дисплейлер (LCD) әдетте қауіпсіз аймақтан тыс суреттің көп бөлігін көрсете алады. Теледидар өндірісінде қауіпсіз аймақтарды пайдалану, суреттің ең маңызды бөлімдерін көрермендердің көпшілігінің көруін қамтамасыз етеді. Атаудың қауіпсіз аймағының мөлшері әдетте пиксельдермен немесе проценттермен көрсетіледі. NTSC және PAL аналогтық теледидар стандарттарында ресми сканерлеу мөлшері көрсетілмеген, ал теледидар бағдарламаларын жасаушылар өздерінің нұсқауларын қолданады. Сызықты емес монтаж жүйелері (NLE) үшін арналған кейбір бейне өңдеу бағдарламалық жасақтамаларында монтаж кезінде қауіпсіз аймақтарды көрсетуге арналған параметр бар.

Құжаттық қорғауға арналған аймақ

Атау қауіпсіз аймағы немесе графикалық қауіпсіз аймақ – теледидар хабар таратуда төрт жиектен жеткілікті қашықтықта орналасқан тіктөртбұрышты аймақ, онда мәтін мен графика бұрмаланбастан, шеттері кесілмей, анық көрсетіледі. Бұл ең нашар жағдайда экрандағы орналасу мен дисплей түріне қатысты қолданылады. Әдетте бұрыштар жиектен көбірек орын қажет етеді, бірақ дисплейлердің сапасының артуына байланысты, тіпті ЭЛТ (CRT) теледидарларда да бұл мәселе бұрынғыдай маңызды емес. Егер контент редакторы барлық атаулар қауіпсіз аймақтың ішінде екеніне көз жеткізбесе, кейбір экрандарда олардың жиектері кесіліп қалуы мүмкін. Теледидар немесе интернет үшін бейне шығаруға арналған бейне өңдеу бағдарламалары осы қауіпсіз аймақты ескере алады. Apple компаниясының iMovie бағдарламасында теледидарға арналған контент үшін QT Margins опциясын өшіру, ал QuickTime үшін – қосу ұсынылады. Final Cut Pro бағдарламасы Viewer және Canvas-та екі тіктөртбұрыш көрсетеді: ішкісі – атау қауіпсіз аймағы, сыртқысы – әрекет қауіпсіз аймағы. Суреттегі жасыл аймақ "атау қауіпсіз" аймағы деп аталады (ескеріңіз, бұл түстер тек иллюстрация үшін берілген және теледидар экранында көрінбейді). Бұл аймақ, пайдаланушы параметрлерді өзгертпесе, кез келген теледидар экранында, оның жасалған уақытына қарамастан, көрінеді. "Атау қауіпсіз" термині осы аймақта төменгі үшінші бөлігі сияқты мәтінді немесе телефон нөмірлері сияқты ақпаратты көрсетудің қауіпсіз екендігінен туындаған.

Қауіпсіз аймақ

Теледидардың реттелуіне байланысты көрермендер тақырып қауіпсіз аймағынан кеңірек аумақты көре алады. Әрекет қауіпсіз аймағы – жасыл тақырып қауіпсіз аймағынан және оның айналасындағы сары төртбұрыштан тұратын үлкен тіктөртбұрыш. 2007 жылдан бастап көптеген телеарналар мен тележүйелер ақпаратты осы аймаққа орналастырады. Бұл аймақты теледидар экранының "шеті" деп санауға болады, себебі сурет элементтері экран шетінде жиналмауы үшін, экран шетінен буфер жасау мақсатында әдетте осы аймақтан тыс сақталады. Егер арна тұрақты цифрлық экрандық графика қолданса, ол сары аймақтың бұрышына жақын орналасады. Дегенмен, телеарна ақпаратты экран шетімен шектеуді қаласа, сары аймақты пайдалануға болады. Көптеген арналар (мысалы, BBC News) сары аймақтың бір бөлігінде көлденең жылжып тұратын жазбаларды (ticker) орналастырады. Әрекет қауіпсіз аймағы экрандағы орналасу мен дисплей түрінің ең нашар жағдайларын ескере отырып қолданылады.

Қарап шығу

Суреттегі қызыл жиек – бұл белсенді суреттің әрекет қауіпсіз аймағынан тыс аймағын көрсетеді. Көптеген тұтыну теледидар экрандарында бұл көрсетілмейді, егер пайдаланушы теледидар параметрлерін өзгермесе. Жалпы алғанда, көрермендерге көрінбеуі тиіс элементтерді, мысалы, декорация жиегін немесе кабельдер мен басқа жабдықты осы аймақта орналастыру қауіпсіз деп есептеледі. Дегенмен, кейбір теледидар өндіріс мамандары көрермендерге көрсеткісі келмейтін ешнәрсені осы аймаққа қоймайды, себебі қызыл аймақ әрқашан жіберіледі және тиісті жабдығы бар көрермен оны көре алуы мүмкін. Телевизия станциялары әдетте кәсіби деңгейдегі мониторларды пайдаланады, оларды "қорық" режиміне қоюға болады. Бұл мониторларда көбінесе тақырыптық және қауіпсіз аймақтардың орналасқан жерін көрсететін ақ сызықтар болады. Сонымен қатар, телетюнерлер мен компьютерлерге арналған DVD-плеерлер көбінесе толық суретті көрсетеді. Әрекет қауіпсіз аймақ (жасыл + сары) және сканерлеу аймағы (қызыл) – жіберілген суреттің немесе белсенді суреттің барлық бөлігін құрайды. Белсенді суреттен басқа, аналогтық хабар тарату сигналдары уақытты және басқаруды қамтамасыз ететін бос аймақтарды да қамтиды. MPEG 4 сияқты цифрлық сығымдауды қолданғанда, тек іс жүзінде бар суретті сығымдаудың мәні бар, ал белсенді сурет қолданылады – әрекет қауіпсіз аймақтарда қол жетімді емес аймақтарды қоса алғанда. (MPEG 2 жаман мысал, себебі ол аналогтық хабар таратумен тығыз байланысты және тек бірнеше белгілі өлшемдерді қолданады; сондықтан ол әрқашан жанындағы белсенді суретпен қатар номиналды аналогтық бос аймақты қамтиды.) Телевизия экрандарының көптеген түрлері суретті сәл әртүрлі көрсетуі мүмкін болғандықтан, 4:3 форматтағы бағдарламалар сары және қызыл аймақтардағы сурет ақпаратымен бірге жіберіледі, бұл суреттің бүкіл экранды алып, шеттерінде қара аймақ болмауын қамтамасыз етеді. Ал 14:9 немесе 16:9 форматтағы кең экранды бағдарламалар, керісінше, суреттің жоғарғы және төменгі жағында сканерлеудің жоқтығымен жасалады, онда 4:3 теледидарында қара жолақтар пайда болады.