Кіріспе

Америкалық Азаматтық соғысының V корпусы шайқасы: 1864 жылдың 28-30 мамырында Вирджиния штатының Хановер округінде генерал-лейтенант Улисс Гранттың Конфедерация генерал-лейтенанты Роберт Лидің Солтүстік Вирджиния армиясына қарсы шайқас болды. Грант Лидің оң қанатын айналып өтуге және оны ашық даладағы жалпы шайқасқа тартуға тырысқанда, Ли генерал-майор Гувернер К. Уоррен басқаратын V корпусына генерал-лейтенант Джубал Эрлидің Екінші корпусымен шабуыл жасау мүмкіндігін пайдаланды. Эрлидің генерал-майорлар Роберт Родс және Стивен Додсон Рамсер басқаратын дивизиялары одақтас әскерлерін Шади Гроув жолына кері шегіндірді, бірақ Рамсердің шабуылы қатал жаяу әскер мен артиллерия атысымен тоқтатылды. Грант өзінің басқа корпус командирлеріне Тотопотомой өзенінің артында бекініп орналасқан конфедераттардың бүкіл желісі бойында қолдау шабуылын жүргізуді бұйырды, бірақ генерал-майор Винфилд С. Хэнкоктың II корпусы ғана өзеннен өтті; олар тез қайтарылды. Шайқастан кейін одақтас әскері оңтүстік-шығысқа қарай жылжуын жалғастырды және Колд-Харбор шайқасына қатысты.

Өмірбаян

Грант әскері Солтүстік Анна шайқасында Ли орнатқан тұзақтан құтылғаннан кейін, Ли әскерінің оң қанатын айналып өтуді жалғастырып, 1864 жылдың мамыр айындағы науқан сияқты маневрлеуді қайтадан бастады. Лидің желісін бұзуға қолайлы орын табу үмітімен Памунки өзенінің солтүстік жағалауымен оңтүстік-шығысқа қарай жылжыды. 27 мамырда Одақ әскерінің атты әскері Ханновертаун Фордының жанында өзеннің оңтүстік жағында плацдарм құрды. Гранттың жаяу әскері өткен кезде, екі армияның атты әскерлері 28 мамырда Хоу-Шоп шайқасында тоқтап қалды. Ли әскері Тотопотомой ағысының артындағы бекіністерде қауіпті жағдайда болды. Хоу-Шоптағы атты әскердің қимылы Лиге Гранттың шабуыл бағытын көрсететін құнды ақпарат берді, бірақ Вирджиния орталық теміржолының Одақ әскерімен бұзылуына байланысты Конфедерация әскерінде жарақ-жабдық жетіспеді. Олар адамдардан да кем болды. Ли генерал П. Г. Т. Борегардтан 12 000 адамнан тұратын әскерін жіберіп, Бермуда жүзінде генерал-майор Бенджамин Батлер әскерін ұстап тұрғанда бос отырған күштерін жөнелтуді сұрады. Борегард бастапқыда Батлерден туындаған қауіпті айтып, Лидің өтінішіне келіспеді. Ли бұл көңілі толмауына қарамастан, және Солтүстік Аннадағы дизентерияның салдарынан денсаулығының нашарлауына қарамастан, шешім қабылдады. Ол президент Дэвиске: «Егер генерал Грант ертең шабуылға шықса, мен оны қолдағы күшіммен қарсы аламын» деп хат жазды. (30 мамырда Конфедерация президенті Джефферсон Дэвиске жасалған шақырулар Борегардты Лиге генерал-майор Роберт Хоуктің 7 000 адамнан тұратын дивизиясын жіберуге көндірді.) 29 мамырда Грант әскері Лиге қарсы оңтүстік-батысқа қарай жылды. Оның атты әскерінің көп бөлігі басқа жерде болғандықтан, ол күшпен барлау үшін жаяу әскерді пайдалануға шешім қабылдады. Генерал-майор Винфилд С. Хэнкоктың II корпусы Ричмонд-Ханновертаун жолымен (сонымен қатар Атли станциясы жолы деп те аталады) ағысқа дейін ілгеріледі. Лидің алыстағы жағалауда бекініп тұрғанын көрген Хэнкоктың әскері бекініс қазуға кірісті. Генерал-майор Гувернер К. Уорреннің қол астындағы V корпус II корпустың шебін солға қарай кеңейтіп, генерал Чарльз Гриффин дивизиясын ағыс арқылы Шади Гроув жолына орналастырды. Генерал-майор Хорацио Г. Райттың VI корпусы генерал Дэвид А. Рассел дивизиясының басшылығымен Хановертауннан солтүстік-батысқа қарай Хановер сотының үйіне жіберілді. Генерал-майор Амброуз Бернсайдтың IX корпусы Хоу-Шоптың жанында резервте болды, ал генерал-майор Филип Шериданның атты әскер корпусы Олд-Черчтің жанында Одақтың сол жағында орналасқан. Конфедерация әскерінің құрамы солдан оңға қарай генерал-лейтенант А. П. Хилл корпусынан, Шенноа аңғарынан жаңадан келген генерал-майор Джон С. Брекинридждің жеке дивизиясынан, генерал-майор Ричард Х. Андерсон және генерал-лейтенант Джубал А. Эрли корпустарынан тұрды. Күні бойы ұсақ қақтығыстардан басқа ешқандай оқиға болған жоқ. Шайқас Тотопотомой ағысының бойында, 1862 жылғы Гейнс Милл шайқасының жанында, Ганноверде және Гейнс Милл мен Олд Колд-Харбордың солтүстігіндегі Бефесда шіркеуінің маңында өтеді.

Шайқас

Грант 30 мамырда жалпы шабуылға кірісті. Райт корпусы А.П. Хиллге қарсы оңтүстікке қарай жылжуға тиіс болды, ал Хэнкок Брекинриджге қарсы өзеннен өтіп шабуыл жасады, ал Уоррен Шейди Гроув жолымен Ерлиге қарай батысқа жылжыды. Райттың алға жылжуы Крамп-Крик маңындағы батпақты жерге тоқтап, VI корпустың күні кешкіге дейін кешіктірді. Хэнкоктың шайқасшылары Брекинриджтің бірнеше мылтық ұяларын басып алды, бірақ Конфедерацияның негізгі шебіне қарсы аз ғана жетістікке жетті. Генерал-майор Джордж Г. Мид (Гранттың бақылауымен Потомак армиясына қолбасшылық еткен) Хэнкокқа көмектесу үшін Бернсайдтың резервтік корпусын жіберді, бірақ олар шайқасқа әсер ететіндей кеш келді. Одақтың сол жағында Уоррен V корпусының қалған бөлігін өзеннен өтіріп, Шейди Гроув жолына орналастырды. Олар Гриффин бастаған, соңынан генерал-майор Сэмюэл В. Кроуфорд пен бригада генералы Лисандер Катлердің дивизияларымен жол бойымен батысқа қарай тексеру жүргізе бастады. Ли бұл қозғалыстарды Гранттың Конфедерацияның оң қанатын айналып, оңтүстік-шығысқа қарай жылжу стратегиясының жалғасы деп түсіндірді. Ол Уорреннің жолымен келе жатқан Ерли корпусына Андерсон корпусының көмегімен V корпусына шабуыл жасауға бұйрық берді. Ерли генерал-майор Роберт Родстың дивизиясын Олд Черч жолымен флангқа жіберуді жоспарлады, ол Бетезда шіркеуінен солтүстікке бұрылып, Уорреннің артқы аймақтарына шабуыл жасау үшін оның кавалериясы кесіп өткен бұталар арқылы жалғасатын жолдармен өтуі керек еді. V корпусы баяу жылжыған сайын, Уоррен сол қанатының қауіпсіздігіне алаңдады. Ол Кроуфордтың дивизиясына Олд Черч жолына дейін фермалық жолмен оңтүстікке қарай жылжуға бұйрық берді, онда олар қарапайым бекіністер салды. Кроуфорд полковник Мартин Дэвис Хардиннің бригадасын жіберді, Пенсильвания резервінің сол күні мерзімі бітіп, қайта оралуға тиіс болған жауынгерлері; оның бір полкі, 13-ші Пенсильвания резерві, қазірдің өзінде босатуға құқылы болды. Олардың оң жағында полковник Ховард Китчинг басқаратын екі үлкен, бірақ тәжірибесіз полк тұрды. Родтың әскері түскі уақытта Хардиннің бригадасына тікелей шабуыл жасап, оларды талқандады. Бивер Дам Крикке шегіну жұқпалы болды және Кроуфордтың бүкіл дивизиясы құлдырап, V корпустың сол қанатын ашты. Конфедерация әскерлерінің өкінішіне орай, Родс өзінің әскерін бақылаудан шығарды, олар өз мақсаттарынан асып, шатасуға түсті. Родс Эрлидің жоспарына одан әрі орындаудан тартынды, ол оны Уоррен корпусының артқы аймағына солтүстікке қарай жылжытуды талап етті. Ерли корпусының көп бөлігі әлі де марш түрінде болды. Сонымен қатар, Ерлиге көмектесуге тиіс Андерсон корпусы кешікті. Уоррен корпусын оңтүстікке қарай Ерлиге қарсы бұруды бастады, ал Кроуфорд фермалық жолда қайта құрылды. Гриффин дивизиясы оған қолдау көрсету үшін келді, ал полковник Чарльз С. Уэйнрайт басқаратын V корпустың артиллериясы келді және Кроуфордтың сол жағында, Шади Гроув жолының солтүстігінде бірнеше батарея орнатты. Гриффин дивизиясы Кроуфордтың оң жағына қазылды. Ерли корпусының генерал-майоры Стивен Додсон Рамсер жаңадан дивизия қолбасшылығына тағайындалғаннан кейін, сағат 18:30-да одақтық артиллерияға қарсы асығыс шабуыл жасады. Шабуыл көптеген жағынан нашар ойластырылған, ал Ерли рұқсат беруге тек тартынды. Гордон дивизиясы әлі де орналасып, шабуылға қолдау көрсетпеді. Родс әскері Конфедерацияның оң қанатын қорғаумен тым айналысты. Рамсер бригадасы Бриг. Генерал Томас Ф. Туун ашық сол қанатындағы одақтық оқтықтан ұсталды. Сондықтан шабуылға шыққан жалғыз бригада полковник Эдвард Уиллис басқарған Пеграм бригадасы болды. Олар мылтық пен зеңбірек атысынан ерлікпен өтіп, одақтық позициясына 50 ярдқа жақындады. Уиллис қаза болды, бригада бастапқы орнына қайтып келді. Рамсердің шабуылы қымбатқа түсіп, кері қайтарылды, бірақ оңтүстік сарбаздарының ерлігі оған куә болған одақтық сарбаздардың құрметіне ие болды. Пенсильванияның 13-ші резерві тарихшысы оқиға туралы былай деп жазды: "Қырғын соншалықты қорқынышты болды, майор Хартшорн аяғына тұрып, шабуылдаушыларын берілуге шақырды. Жүздеген адам солай істеді. Көтерілісшілер болса да, болмаса да, олардың мінез-құлқы мен ұстанымы ұстағандардың құрметіне ие болды, олар мұны білдіруден тартынбады". Вирджиниядан аман қалған бір сарбаз былай деді: "Біздің қатармыз сиқырлы түрде еріді. Көп ұзамай барлық бригадалар, штабтар мен жетекшілер қаза болды (көптеген жағдайда бірден)". Мид Уорренге көмектесу үшін барлық қатарда жалпы шабуылға бұйрық берді, бірақ оның корпустарының ешқайсысы дереу орындауға дайын болған жоқ. Алайда Уорреннің әскері қосымша көмексіз қиын жағдайдан шығып кетті. Рамсер дивизиясының кері қайтарылуы Ерлиді көңілсіздікке түсірді және ол корпусын батысқа қарай аз ғана қашықтыққа шығаруға бұйрық берді. Ол Андерсонның уақтылы келмегеніне кінәлады, бірақ сарбаздар Рамсерді кінәлады, ол жеткілікті барлаусыз шабуылға бұйрық берген. Инфантерия өзен мен шіркеуде шайқасқанда, екі армияның кавалериясы Матадекин өзенінен шығысқа қарай Олд Черч шайқасында соқтығысты.

Салдары

Федералды құрбандар 731 (679 қаза тапқан және жарақат алған, 52 тұтқынға алынған), ал Конфедерациядағы 1,593 (263 қаза тапқан, 961 жарақат алған, 369 жоғалған / тұтқынға алынған). Лиді Ерлидің сәтсіз шабуылынан гөрі Грантқа күшейтерулер келіп жатқаны туралы хабар алаңдатты. Хоук дивизиясы Бермуда жүзінен шығар кезде, генерал-майор Уильям Ф. "Балди" Смиттің XVIII корпусының 16 000 әскері Гранттың өтінішімен Батлер армиясының Джеймс армиясынан алынып, Джеймс өзенімен төмен, Йорк өзенімен жоғары Памункиге қарай жылжыды. Егер Смит Ақ үйдің қонуынан батысқа қарай Колд-Харборға, Бетезда шіркеуінен оңтүстік-шығысқа қарай 3 шақырымға және Гранттың сол жақ қанатына қарай жылжса, сонда кеңейтілген одақтың шебі Конфедерацияның оң жағына тиісті қорғаныс үшін тым оңтүстікке жылжып кетер еді. Ли генерал-майор Фитцху Лидің басқаруымен ат әскерін Колд-Харбордағы қиылысты қамтамасыз етуге жіберді. 31 мамырда Хэнкоктың II корпусы қайтадан Тотопотомой сайын кесіп өтті, бірақ Конфедерацияның қорғаныс шебі өзен төсегінен әлдеқайда артта екенін анықтады. Грант Конфедерацияның күшті орналасуы тағы да тоқырауға әкелетінін түсінді. Ол 31 мамыр күні түнінде армиясын оңтүстікке қарай Колд-Харборға жылжыта бастады. Лидің бүкіл армиясы жақын маңайда және қайтадан мықты бекініске енгені сөзсіз еді. Грант ауыр нысандарға шабуыл жасамауға бел буды. Бұл туралы Грантпен бірге келген Әскери департамент өкілі Чарльз А. Дана мәлімдеді.

Жауынгерлік алаңның сақталуы

Ричмонд Ұлттық ұрыс алаңы паркі Шелтон үйінен Тотопотомой өзенінің жағалауына дейінгі жерлерге ие және оларды күтіп ұстайды, осы аймақта 30 және 31 мамырда II корпус шабуыл жасаған. Сайт 2011 жылдың 10 қыркүйегінде жұртшылыққа ашылды. Вирджинияның ескіліктерді сақтау қауымдастығы Бефесда шіркеуінің төңірегінде кең көлемді қорғаныс құрылыстарына ие. Азамат соғысы қоры (Америка шайқас алаңдары қорының бөлімшесі) және оның серіктестері шайқас алаңының бір бөлігін сатып алып, сақтап қалды.