Кіріспе

Америкалық Азаматтық Соғыстың шайқасы

infobox әскери қақтығыс
| қақтығыс = Уилсон Кемежайының шайқасы
| бөлігі = Америкалық Азаматтық Соғыс
| кескін =
| суреттің сипаттамасы =
| дата = 1864 05 24
| орын = Чарльз Сити, Вирджиния
| координаттар =
| карта түрі =
| карта рельефі =
| ендік =
| бойлық =
| карта өлшемі =
| карта белгісі =
| карта түсірімі =
| карта белгісі =
| аумақ =
| нәтиже = Одақтың жеңісі
| статусы =
| жауынгерлер =
| жауынгер1 = АҚШ (Одақ)
| жауынгер2 = ККА (Конфедерация)
| қолбасшы1 = Эдвард А. Уайлд
| қолбасшы2 = Фитцхуг Ли
| бөлімше1 =
| бөлімше2 =
| күші1 = 1,100 адам, 2 зеңбірек, USS Dawn
| қазалар1 = 6 қаза тапты, 40 жараланды
| қазалар2 = 200 қаза тапты және жараланды

24 мамырда Конфедерация генерал-майоры Фитцхуг Лидің (шамамен 2500 адам) атқыштар дивизиясы Вирджиния штатының шығысындағы Джеймс өзені бойындағы Уилсон Кемежайындағы Одақтың жабдықтау қоймасына шабуыл жасады. Оларды АҚШ Түсті Әскерлерінің (USCT) екі афроамерикалық полкі (шамамен 1100 адам), бригада генерал Эдвард А. Уайлдтың басқаруымен кері қайтарды. Олар сол жерде бекініс салуға кірісіп, кейіннен Форт Покахонтас деп аталды. Бұл шайқас Роберт Лидің Солтүстік Вирджиния армиясының афроамерикалық әскерлермен болған алғашқы шайқасы болды.

Өмірбаян

1862 жылы Оңтүстік тау шайқасында дәрігер және жан-жақты азаттық жақтасы Уайлд сол қолынан айырылды. Сауыққаннан кейін ол бұрынғы құлдардан құралған «Уайлдтың африкалық бригадасы» деп аталатын жасақты құрды. 1863–64 жылдардың қысында Уайлд осы сарбаздарды Солтүстік Каролина жағалауына жорыққа бастап, 18 ғасырдың басынан бері африкалық құлдыққа үйренген жергілікті ақ халықты үркітті. Уайлд бригадасы 1864 жылдың мамырында Вирджинияға қонды және Вильсонның кемежайындағы фортты салуға кірісті, ол Одақтың генерал-майоры Бенджамин Батлердің Бермуда жүздігі науқаны үшін жабдықтау жолдарын күзеткен қорғаныс бекеттерінің бірі болды. Кемежай Джеймс өзенінің стратегиялық қисынында, биік жартастармен көрінетін және бұрынғы АҚШ президенті Джон Тайлердің Шервуд орманынан 3 шақырым жерде орналасқан. Осы кезде Уайлд жасағы Оңтүстік тұрғындары арасында қорқынышты репутацияға ие болды. Уайлдтың келесі әрекеттері оларды одан да көп алаңдатты. Оның сарбаздары құлдарды босатып, қатарға шақырып, бір жағдайда құлдарын қатыгездікпен ұстаған плантация иесін қамшымен жазалады. Ричмонд газеттері бұл іс-әрекеттерді айыптап, Джефферсон Дэвис үкіметіне Уайлдтың шабуылдарын тоқтату үшін үлкен қысым жасады. Саяси қысымға көніп, Дэвистің әскери кеңесшісі генерал Брэкстон Брэгг Фитцхуг Лидің атты әскер дивизиясына «осы ұяны жойып, олардың өркениетсіз іс-әрекеттерін тоқтатуды» бұйырды. Оның інісі Роберт Э. Ли Солтүстік Анна өзенінде Улисс С. Грантпен шайқасқанда, Фитц Ли үш атты бригаданың бөлімдерімен және Оңтүстік Каролинаның 5-ші атты полкімен (2500 адам және бір зеңбірек) Атли стансасынан Уилсонның кемежайына дейін 64 шақырымдық сапар жасады. Конфедерация генералы тәртіпсіздікпен күресуді күткен, бірақ оның орнына Форт-Покахонтастың қорғаушыларын ес жиіп, шайқасқа дайын күйде тапты. Уайлд 1100 сарбаз бен екі зеңбірекке қолбасшылық етті. Одақтың күштері 1-ші АҚШ Түсті жаяу әскер полкінен (1-ші USCI) және 10-шы USCI-дің төрт ротасынан тұрды. 3-ші Нью-Йорк артиллериясының М батареясы қорғаныстағы жалғыз ақ бөлім болды. «Дон» атты канонерлік кеме форттың қорғаушыларына оттық қолдау көрсету үшін Джеймс өзенінде тұрды. Форттың ұзындығы шамамен 1 шақырым, ол кемежайға баратын жолдың екі жағында орналасқан. Ол екі басында да бекітілген – батысында жартасқа, шығысында Кеннон ағысының тармағына, сондықтан оны айналып өту мүмкін емес еді. Оның алдында терең, кең ор және кедергілер орналасқан.

Шайқас

24 мамыр күні түскі уақыт шамасында Лидің әскері шабуыл жасап, Чарльз-Сити жолының жанында, форттан шамамен 2 км солтүстікке орналасқан одақтың күзетшілерін ығыстырды. Сағат 13:30-ға қарай форт қоршауға алынды, және Ли екі офицерді бейтарап тумен, гарнизонның капитуляциясын талап ететін хабарламамен жіберді. Ол қара терілі әскерлерді Ричмондқа алып барып, соғыс тұтқындары ретінде ұстауға уәде берді, бірақ егер олар капитуляцияламаса, ол "салдарларына жауапкершілік тартпаймын" деді. Уайлд және оның адамдары мұны олардың өлтірілуі немесе құлдыққа түсуі мүмкін дегенді білдірді, әсіресе алты апта бұрын Форт-Пиллоу шайқасынан кейін қара әскерлерге жасалған қырғынды еске алғанда. Уайлд жазбаша түрде "Фиц Ли генералына құттықтауымды жеткізіңіздер және оған тозаққа баруын айтыңыз" деп жауап берді, сондай-ақ екі офицерге ауызша "Қолыңнан келсе, фортты басып ал" деді. Ли екі бағыттан шабуыл жасауды жоспарлады. Бригада генералы Уильямс К. Уикхэмнің бригадасы форттың шығысына қарай жылжыды, Кеннон арығының шатқалдарында жасырынып қалды. Уикхэмнің шабуылынан федералдықтардың назарын аудару үшін, 5-ші Оңтүстік Каролина полкінің полковнигі Джон Дуновант форттың батыс жағында демонстрациялық шабуыл жасады. Дунованттың әскері ор мен қоршауға дейін жетті, бірақ қатты атыспен кері шегінді. Уикхэмнің әскері ашық даладан шабуылдады және бір-бірімен байланысқан мылтық атыстарымен, екі 10 фунттық Parrott зеңбірегінен атылған оқ-дәрілермен және "Таң" кемесінен жасалған артиллериялық атыспен кездесті. Ли форттың қорғанысындағы нашар жерді іздеп жүргенде, сағат 16:00 шамасында "Джордж Вашингтон" пароходымен 10-шы USCI-дың төрт ротасы күшейту ретінде келді. Ли өз әскеріне Чарльз-Сити сот үйіне қайтуға бұйрық берді, ал ертесіне таңда Атли станциясына оралды.

Салдары

Шамамен 200 конфедерациялық әскер қаза тапты немесе жараланды. Одақтың жоғалтулары 6 қаза тапқан және 40 жараланған адамды құрады.