Кіріспе

Кеңес офицері және диссиденті (1899–1987)

Александр Григорьевич Бармин (Александр Григорьевич Бармин, Александр Григорьевич Бармин; 16 тамыз 1899 – 25 желтоқсан 1987), көбінесе Александр Бармин деп танылады, Кеңес Армиясының офицері және дипломаты болған. Иосиф Сталиннің тазалау кезеңінен Францияға, содан кейін АҚШ-қа қашып кетті, онда ол АҚШ үкіметіне қызмет етті (OSS, VOA және USIA сияқты ұйымдарда) және Конгресс комитеттерінің алдында куәлік берді (SISS-тің ішінде).

Өмірбаян

Александр Григорьевич Бармин 1899 жылғы 16 тамызда Ресей империясының Могилев қаласында (қазіргі Беларусь) дүниеге келген. Оның әкесінің тегі бастапқыда Графф болған, ол мұғалім және неміс колонистік отбасынан шыққан, ал Александрдың анасы украин болған. Александр Киевтегі мемлекеттік гимназияда, содан кейін Киевтегі Санкт-Владимир университетінде, Минскідегі жаяу әскер офицерлері мектебінде, Мәскеудегі М. В. Фрунзе әскери академиясында және Мәскеудегі Шығыс тілдері институтында оқыған. Барминнің сөзінше, Сталиннің Ұлы тазалауы Ленинград партиясының басшысы Сергей Кировты өлтіруден басталды. Киров Ленинград облысын басқарғандағы тиімділігі және Сталинге қарсы тұруға дайындығы үшін Коммунистік партияда кеңінен құрметтелді (Киров Ленинград партиясының диссиденттерін полиция қудаламауға бұйрық берген). Осының салдарынан ол Сталиннің ықыласына ілікпеді. Кировтың өсіп келе жатқан танымалдылығын өкіметке қол жеткізуіне қауіп деп қараған Сталин Кеңес құпия полициясына, НКВД-ға Кировты өлтіруді ұйымдастыруды тапсырды; ГПУ осы істі іске асыру үшін психикалық ауру тарихы бар фанатик Леонид Николаевты пайдаланды. 1934 жылғы 1 желтоқсанда Николаев Ленинградтағы Смольный институтында Кировты атып өлтірді. Оның жерленгенінен кейін Сталин Кировты өлтіруде Коммунистік партияның реакциялық элементтерін кінәлады. Кейін Сталин ең үлкен ирониялық әрекет жасап, Ленинградтағы оппозиция басшыларын және көптеген басқа партиялық лауазымды адамдарды Кировты өлтіруге қатысқандықтары үшін өлім жазасына кесті. Осы әрекет Сталиннің нұсқауымен жүзеге асырылған кеңес әскери және үкімет шенеуніктерін қудалау, өлтіру және жоғалу сериясының бастамасы болды, бұл Ұлы тазалау деп белгілі болды. Бармин Кеңес Одағының көптеген жетекші генералдарының, дипломаттарының және үкімет шенеуніктерінің шәкірті, әріптесі, бағыныстысы немесе сенімді адамы болған, олардың барлығы дерлік 1930 жылдардың соңында Сталиннің тазалаулары кезінде тұтқындалып, түрмеге жабылып, атылды. Осы кезеңде Бармин Сыртқы істер министрлігінде қызмет етіп, Грекияның Афиныдағы Кеңес өкілдігіне жіберілді. Барминнің әскери және дипломатиялық корпустағы тікелей басшылары жоғала бастағанда немесе тұтқындалып, атылғандығы туралы хабарланғанда, Бармин өзіне де осындай тағдыр күтіп тұрғанын сезіне бастады.

АҚШ үкіметі

Нью-Йорк қаласында Бармин саяси баспана мен азаматтық алуға өтініш берді, ол АҚШ-қа келген ең алғашқы жоғары дәрежелі кеңес үкіметінің қызметтен бас тартқандардың бірі болды. АҚШ-тың Орталық барлау агенттігі құрылмас бұрын, Барминнің кеңес басшылары мен саясаты туралы мол біліміне қатысты АҚШ үкіметі оны ешқандай сұраққа тартып алмаған сияқты. 1941 жылы Бармин 42 жастағы қарапайым сарбаз ретінде АҚШ армиясының зениттік бөліміне қосылды. 1942 жылы ол АҚШ азаматтығын алды. 1952 жылы Бармин Сенаттың Ішкі қауіпсіздік жөніндегі кіші комитетінде (МакКарран комитеті) ант беріп, Кеңес ГРУ директоры Берзиннің Латтиморды "біздің адамдарымыздың бірі" деп айтқанын куәландырды. Әдебиеттерінде Бармин, өзінің және басқа Кеңес ГРУ мүшелерінің, Кеңес үгітінің Бес жылдық жоспар туралы жарияланғаннан кейін, батыс демократиялық елдердегі зиялылар арасында кеңес коммунизміне қолдаудың күшеюіне қатты таңырғандарын айтты, осы кезде ол және басқа командирлер большевиктік революцияға деген үмітін жоғалта бастаған еді. Бұл жайттың анықталуынан кейін бүкіл әлемде кең ауқымды кеңес тыңшылық және үгіт-насихат жұмыстары күшейді, әсіресе демократиялық үкіметтері бар елдерге ерекше назар аударылды.