Клим Ворошилов: Советтік саяхатшы және әскери қайраткері

Кіріспе

Клим Ефремович Ворошилов (Климент Охримович Ворошилов, Климент Окримович Ворошилов), Клим Ворошилов (Клим Ворошилов; 4 ақпан 1881 – 2 желтоқсан 1969), Сталин дәуіріндегі көрнекті совет әскери шенеунігі және саясаткері. Ол Кеңес Одағының алғашқы бес маршалының бірі, Кеңес Одағының екінші ең жоғары әскери шені (Кеңес Одағының Генералиссимусынан төмен, бұл лауазым тек Иосиф Сталинға ғана тиесілі болды) және 1953 жылдан 1960 жылға дейін Жоғарғы Совет Президиумының төрағасы, атақты түрде Кеңес мемлекетінің басшысы болды. Украинада орыс жұмысшы отбасында туған Ворошилов 1917 жылғы революцияға большевиктердің ерте мүшесі ретінде қатысты. Ол Царицын шайқасында ерекше көзге түсті, сол шайқаста Сталинмен жақын дос болды. Ворошилов 1921 жылы Коммунистік партияның Орталық комитетіне сайланды, ал 1925 жылы Сталин оны Әскери және Әскери-теңіз істері жөніндегі халық комиссары (кейіннен Қорғаныс жөніндегі халық комиссары) етіп тағайындады. 1926 жылы ол Политбюроның толық мүшесі болды. 1935 жылы Ворошилов Кеңес Одағының маршалы атанды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Ворошилов Финляндиядағы Қысқы соғыстағы Кеңес Одағының сәтсіздіктері үшін жауапты деп танылды және Семен Тимошенко оны Қорғаныс комиссары лауазымынан алмастырды. 1941 жылғы маусымда неміс басқыншылығынан кейін ол қайта шақырылып, Мемлекеттік қорғаныс комитетіне тағайындалды. Ворошилов немістердің Ленинградты қоршауына тоқтатуға күш жеткізбеді және 1941 жылдың қыркүйегінде қайтадан қолбасшылықтан шеттетілді. Соғыстан кейін Ворошилов Венгрияда социалистік режимнің құрылуын бақылады. 1953 жылы Сталиннің қайтысынан кейін Ворошилов Жоғарғы Совет Президиумының төрағасы болып тағайындалды. Никита Хрущев билікке келген кезде оның жағдайы нашарлады және Жоғарғы Совет оған қарсы шықты. Ол 1960 жылы бейбіт түрде отставкаға кетті, бірақ 1966 жылы зейнеттен шығып, партияға қайта қосылды. Ворошилов 1969 жылы 88 жасында қайтыс болды.

Soviet military officer and politician (1881–1969)

Kliment Yefremovich Voroshilov (Климент Ефремович Ворошилов ; Климент Охрімович Ворошилов, Klyment Okhrimovych Voroshylov), popularly known as Klim Voroshilov (Клим Ворошилов; 4 February 1881 – 2 December 1969), was a prominent Soviet military officer and politician during the Stalin era. He was one of the original five Marshals of the Soviet Union, the second highest military rank of the Soviet Union (junior to the Generalissimus of the Soviet Union, which was a post only held by Joseph Stalin), and served as Chairman of the Presidium of the Supreme Soviet, the nominal Soviet head of state, from 1953 to 1960. Born to a Russian worker's family in Ukraine, Voroshilov took part in the Russian Revolution of 1917 as an early member of the Bolsheviks. He served with distinction at the Battle of Tsaritsyn, during which he became a close friend of Stalin. Voroshilov was elected to the Central Committee of the Communist Party in 1921, and in 1925 Stalin appointed him People's Commissar for Military and Navy Affairs (later People's Commissar for Defence). In 1926, he became a full member of the Politburo. In 1935, Voroshilov was named a Marshal of the Soviet Union. At the outbreak of World War II, Voroshilov was held responsible for Soviet failures in Finland during the Winter War and was replaced as Defense Commissar by Semyon Timoshenko. Following the German invasion in June 1941, he was recalled and appointed to the State Defense Committee. Voroshilov failed to stop the German encirclement of Leningrad and was again relieved from his command in September 1941. After the war, Voroshilov oversaw the establishment of a socialist regime in Hungary. Following Stalin's death in 1953, Voroshilov was appointed Chairman of the Presidium of the Supreme Soviet. His fortunes declined during the rise of Nikita Khrushchev and the Supreme Soviet turned against him. He peacefully resigned in 1960, although he came out of retirement in 1966 and re joined the party. Voroshilov died in 1969 at the age of 88.

Ерте өмір

Ворошилов Ресей империясының Екатеринослав губерниясының Бахмут уезінің Верхнее поселкесінде (қазіргі Украинаның Луганск облысындағы Лисичанск қаласының бөлігі) дүниеге келген. Оның әкесі бұрынғы әскери адам, әр түрлі уақытта теміржолшы немесе кенші болып жұмыс істеді және жұмыссыздық кезеңдерін бастан өткерді. Кеңес генерал-майоры Петро Григоренконың айтуынша, Ворошилов өзінің туған елінің (Украина) мұрасына және бұрынғы Ворошило тегіне сілтеме жасаған. Ворошилов өзінің жарық көрген өмірбаянында балалық шағының өте қиын болғандығын, алты-жеті жасынан бастап жұмыс істегенін және бай шаруалардан жиі ұрып-соғылғанын, бұл оған өмір бойы "кулактарды" жек көретінін сипаттады. Ол 12 жасында жақын маңдағы ауылда жаңадан ашылған мектепке оқуға түсіп, екі жыл білім алғанға дейін сауатсыз болып өсті. Мектепте оқыған жылдары Ворошилов Семён Рыжковтың жақын досы және отбасы мүшесі болды. 1896 жылы туған ауылына жақын жердегі зауытта жұмыс істей бастады, 1899 жылы ол сонда ереуілге шықты. 1903 жылы ол Луганск қаласындағы неміс зауытына оқуға түседі (Сталин заманында ол Воршилов деп қайта аталды). Ол сол жерде большевиктерге қосылып, 1905 жылғы революция кезінде ереуіл жетекшісі болды. 1906 жылы сәуірде ол "Володя Антимеков" немесе Анти-Меншевик деген провокациялық псевдонимді қолдана отырып, Ресей социал-демократиялық жұмысшы партиясының (РСДРП) Төртінші съезіне Стокгольмге барды. Стокгольмде ол Грузиядан келген делегат, кейін Сталин ретінде танымал болған Иосиф Джугашвилимен бөлмеде бірге болды. 1907 жылы көктемде ол Лондонға РСДРП-ның бесінші съезіне барды. Қайтып оралғаннан кейін ол тұтқындалып, Архангельскке айдалды, бірақ желтоқсанда қашып, Бакуге көшіп барды, онда Сталин де белсенді болды. 1908 жылы қайтадан тұтқындалып, 1912 жылы жер аударылудан босатылды. Бір кездері Царицын (Сталинград/Волгаград) қаласындағы қару-жарақ фабрикасында жұмыс істеді. Польша-Кеңес соғысы кезінде Ворошилов Будённыйдың бірінші кавалериясының саяси комиссары болды. Царицында Ворошилов оны тәртіпсіз және әскерге басшылық етуге жарамсыз деп санайтын соғыс жөніндегі халық комиссары Леон Троцкиймен қақтығысты, 1918 жылдың қазан айында оны соғыс сотымен қорқытты. Ворошилов Украинаға Харьков әскери округінің қолбасшысы, кейін Украина кеңес республикасындағы соғыс жөніндегі халық комиссары болып ауыстырылды. Ол орталықтандырылған армия құруға қарсылық білдірген, жергілікті мобильді бөлімшелерге сүйенуді артық көрген "Әскери оппозиция" жағында болды және Қызыл Армияға патша әскерінің бұрынғы офицерлерін қабылдауға қарсылық білдірді.

Voroshilov was born in the settlement of Verkhnyeye, Bakhmut uyezd, Yekaterinoslav Governorate, Russian Empire (now part of Lysychansk city in Luhansk Oblast, Ukraine). His father, a former soldier, was employed at different times as a railway worker or miner, and went through periods of unemployment. According to the Soviet Major General Petro Grigorenko, Voroshilov himself alluded to the heritage of his birth country (Ukraine) and to the previous family name of Voroshylo. In his published autobiography, Voroshilov described a childhood of extreme hardship, working from the age of six or seven, and receiving frequent beatings from wealthy peasants, which left him with a lifelong aversion to 'kulaks'. He grew up illiterate, until he was able to enroll in a newly opened school in a nearby village, at the age of 12, and received two years' schooling. During his school years, Voroshilov became a close friend and almost a member of the family of Semyon Ryzhkov. In 1896, he started work in a factory near his home village, where he led a strike in 1899. In 1903, he enrolled in a German owned factory in Luhansk (which was renamed Vorshilov during the Stalin era). There, he joined the Bolsheviks, and acted as a strike leader during the 1905 revolution. In April 1906, he travelled to Stockholm for the Fourth Congress of the Russian Social Democratic Labour Party (RSDLP), using the provocative pseudonym 'Volodya Antimekov' or Anti Menshevik. In Stockholm, he shared a room with the delegate from Georgia, Josif Dzhugashvili, later known as Stalin. In spring 1907, he travelled to London for the Fifth RSDLP Congress. On his return, he was arrested and deported to Arkhangelsk, but in December he escaped and moved to Baku, where Stalin was also active. Arrested again in 1908, he was released from exile in 1912, and for a time worked in an ordnance factory in Tsaritsyn (Stalingrad/Volgagrad). During the Polish–Soviet War, Voroshilov was political commissar with Budienny's First Cavalry. In Tsaritsyn, Voroshilov clashed with Leon Trotsky, the People's Commissar for War, who considered him undisciplined and unit unfit to command an army, and in October 1918 threatened him with court martial. Voroshilov was transferred to Ukraine, as commander of the Kharkiv military district, and later People's Commissar for War in the Ukraine soviet republic. He sided with the 'Military Opposition', who opposed the formation of a centralised army, preferring to rely on local mobile units, and objected to the recruitment into the Red Army of former officers from the Tsarist army.

Соғыс аралық кезең

Ворошилов был членом Центрального Комитета с момента своего избрания в 1921 году до 1961 года. В апреле 1921 года он был назначен командующим Северо-Кавказским военным округом. В марте 1924 года он был повышен до должности командующего Московским военным округом. В 1925 году, после смерти Михаила Фрунзе, Ворошилов был назначен народным комиссаром по военным и морским делам и председателем Революционного военного совета СССР, на посту которого он оставался до 1934 года. Несмотря на высокие должности, которые он занимал, Ворошилов, по-видимому, не входил в высшее руководство. В ноябре 1930 года председатель российского правительства Сергей Сырцов заявил, что "небольшая группа", исключавшая Ворошилова, но включавшая номинально менее влиятельных фигур, таких как Павел Постышев, принимала решения "за спиной Политбюро". Его главным достижением в этот период стало перемещение ключевых советских военных предприятий к востоку от Урала, чтобы Советский Союз мог стратегически отступить, сохраняя при этом свои производственные мощности. Политические взгляды Фрунзе совпадали с позицией Тройки (Григория Зиновьева, Льва Каменева, Сталина), но Сталин предпочитал иметь во главе близкого, личного союзника (в отличие от Фрунзе, "зиновьевца"). Группа врачей, отобранных Сталиным, настоятельно рекомендовали Фрунзе сделать операцию для лечения старой язвы желудка, несмотря на предыдущие рекомендации врачей избегать операции и собственное нежелание Фрунзе. Он умер на операционном столе от массивной передозировки хлороформа, анестетика. Он также был одним из главных докладчиков на мартовском (1937 г.) пленуме Центрального Комитета, который завершился арестами Николая Бухарина и Алексея Рыкова, которых Ворошилов объявил "отступниками". На ранних этапах, казалось, он верил, что чистка не затронет вооруженные силы, и, по-видимому, не был готов к аресту маршала Тухачевского и других в апреле и мае. Ворошилов лично не разделял паранойю в отношении высших слоев офицерского корпуса. Когда Совет собрался 1 июня 1937 года, Ворошилов уступил кресло, чтобы выступить с докладом, в котором с извинением сказал: "Я не мог поверить, что мы раскроем так много и таких негодяев в рядах высшего командования нашей славной, нашей доблестной Рабоче-крестьянской Армии". После этого он сыграл центральную роль в Большом терроре Сталина 1930-х годов, обличая многих своих военных коллег и подчиненных по требованию Сталина. Он писал личные письма бывшим советским офицерам и дипломатам, находившимся в ссылке, таким как комиссар Михаил Островский, предлагая им добровольно вернуться в Советский Союз и ложно заверяя их, что им не грозит возмездие со стороны властей. Ворошилов лично подписал 185 задокументированных списков на казнь, что сделало его четвертым лицом в советском руководстве после Молотова, Сталина и Кагановича. Он не испытывал проблем с обличением нелюбимых офицеров, таких как Тухачевский. Несмотря на участие в чистке многих "механизаторов" (сторонников широкого использования танков, а не кавалерии) из Красной Армии, Ворошилов пришел к убеждению, что зависимость от кавалерии следует уменьшить, а более современным видам вооружений следует уделять более высокий приоритет. После окончания Большого террора высшее командование предприняло некоторые реформы для согласования доктрины Красной Армии (например, доктрины глубоких операций) с реальным состоянием Красной Армии. Красная Армия понесла около 320 000 потерь по сравнению с 70 000 финскими потерями. Когда руководство собралось на даче Сталина в Кунцево, Сталин накричал на Ворошилова за потери; Ворошилов ответил тем же, обвинив в неудаче Сталина за уничтожение лучших генералов Красной Армии в ходе его чисток. Ворошилов последовал за этим замечанием, разбив тарелку с едой на столе. Никита Хрущев сказал, что это был единственный раз, когда он был свидетелем такой вспышки. Тем не менее, Ворошилов был сделан козлом отпущения за первоначальные неудачи в Финляндии. Позже его сменил на посту наркома обороны Семен Тимошенко. Затем Ворошилов был назначен заместителем председателя Совета Министров, ответственным за культурные вопросы. Ворошилов первоначально утверждал, что тысячи польских офицеров, захваченных в плен в сентябре 1939 года, должны быть освобождены, но позже подписал приказ об их расстреле во время Катынского расстрела в 1940 году. В период с 1941 по 1944 год Ворошилов был членом Государственного комитета обороны. После вторжения Германии в Советский Союз в июне 1941 года Ворошилов стал командующим недолговечным Северо-Западным направлением (июль-август 1941 года), контролируя несколько фронтов. В сентябре 1941 года он командовал Ленинградским фронтом. Работая вместе с военным командиром Андреем Ждановым, когда немецкое наступление угрожало отрезать Ленинград, он проявил значительную личную храбрость, несмотря на сильный обстрел в Ивановском; в один момент он собрал отступающих солдат и лично возглавил контратаку против немецких танков, вооруженный только пистолетом. Однако стиль контратаки, который он начал, давно был отвергнут стратегами и вызывал в основном презрение у его военных коллег; однако Сталину были нужны популярные военные лидеры во время войны, и Ворошилов оставался важной фигурой.

Voroshilov served as a member of the Central Committee from his election in 1921 until 1961. In April 1921, he was appointed commander of the North Caucasus military district. In March 1924, he was promoted to the post of commander of the Moscow military district. In 1925, after the death of Mikhail Frunze, Voroshilov was appointed People's Commissar for Military and Navy Affairs and Chairman of the Revolutionary Military Council of the USSR, a post he held until 1934. Despite the high offices he held, Voroshilov appears not to have been part in the inner leadership. In November 1930, the chairman of the Russian government, Sergey Syrtsov alleged that a "tiny group", which excluded Voroshilov but included nominally much less senior figures such as Pavel Postyshev, was making decisions "behind the back of the Politburo". His main accomplishment in this period was to move key Soviet war industries east of the Urals, so that the Soviet Union could strategically retreat, while keeping its manufacturing capability intact. Frunze's political position adhered to that of the Troika (Grigory Zinoviev, Lev Kamenev, Stalin), but Stalin preferred to have a close, personal ally in charge (as opposed to Frunze, a "Zinovievite"). Frunze was urged by a group of Stalin's hand picked doctors to have surgery to treat an old stomach ulcer, despite previous doctors' recommendations to avoid surgery and Frunze's own unwillingness. He died on the operating table of a massive overdose of chloroform, an anaesthetic. He was also of the main speakers at the March 1937 plenum of the Central Committee, which ended with the arrests of Nikolai Bukharin and Alexei Rykov, whom Voroshilov denounced as "renegades". In the early stages, he seemed to have believed that the purge would not affect the armed forces, and was seemingly unprepared for the arrest of Marshal Tukhachevsky and others in April and May. Voroshilov did not personally share the paranoia towards upper class elements of the officer corps. When the Council met on 1 June 1937, Voroshilov vacated the chair to deliver a report in which he said, apologetically: "I could not believe we would reveal so many and such scoundrels in the ranks fo the highest command of our glorious, our valiant Workers' and Peasants' Army." After that, he played a central role in Stalin's Great Purge of the 1930s, denouncing many of his own military colleagues and subordinates when asked to do so by Stalin. He wrote personal letters to exiled former Soviet officers and diplomats such as commissar Mikhail Ostrovsky, asking them to return voluntarily to the Soviet Union and falsely reassuring them that they would not face retribution from authorities. Voroshilov personally signed 185 documented execution lists, fourth among the Soviet leadership after Molotov, Stalin and Kaganovich. He had no problem denouncing officers he disliked such as Tukhachevsky. Despite taking part in the purging of many "mechanisers" (supporters of wide usage of tanks rather than cavalry) from the Red Army, Voroshilov became convinced that reliance on cavalry should be decreased while more modern arms should receive higher priority. When the Great Purge ended, some reforms were undertaken by the high command to reconcile Red Army doctrine (for example deep operations doctrine) with the real state of the Red Army. the Red Army suffered about 320,000 casualties compared to 70,000 Finnish casualties. When the leadership gathered at Stalin's dacha at Kuntsevo, Stalin shouted at Voroshilov for the losses; Voroshilov replied in kind, blaming the failure on Stalin for eliminating the Red Army's best generals in his purges. Voroshilov followed this retort by smashing a platter of food on the table. Nikita Khrushchev said it was the only time he ever witnessed such an outburst. Voroshilov was nonetheless made the scapegoat for the initial failures in Finland. He was later replaced as Defense Commissar by Semyon Timoshenko. Voroshilov was then made Deputy Premier responsible for cultural matters. Voroshilov initially argued that thousands of Polish army officers captured in September 1939 should be released, but he later signed the order for their execution in the Katyn massacre of 1940. Between 1941 and 1944, Voroshilov was a member of the State Defense Committee. After the German invasion of the Soviet Union in June 1941, Voroshilov became commander of the short lived Northwestern Direction (July to August 1941), controlling several fronts. In September 1941 he commanded the Leningrad Front. Working alongside military commander Andrei Zhdanov as German advances threatened to cut off Leningrad, he displayed considerable personal bravery in defiance of heavy shelling at Ivanovskoye; at one point he rallied retreating troops and personally led a counter attack against German tanks armed only with a pistol. However, the style of counterattack he launched had long since been abandoned by strategists and drew mostly contempt from his military colleagues; Stalin had a political need for popular wartime leaders, however, and Voroshilov remained as an important figurehead.

19521953 Кеңес Одағының басшылығы

1952 жылы Ворошилов Кеңес Одағы Коммунистік партиясының Президиумының мүшесі болып тағайындалды. 1953 жылғы 5 наурызда Сталиннің қайтысы Кеңес басшылығында маңызды өзгерістерге алып келді. 1953 жылғы 15 наурызда Ворошилов Жоғарғы Совет Президиумының төрағасы (яғни мемлекет басшысы) болып бекітілді, Никита Хрущев Коммунистік партияның бірінші хатшысы, ал Георгий Маленков Кеңес Одағының премьер-министрі болды. Ворошилов, Маленков және Хрущев Сталиннің қайтысынан кейін 1953 жылғы 26 маусымда Лаврентий Берияны тұтқындады. Президиум төрағасы ретінде Ворошиловтың міндеттерінің бірі – өлім жазасын алған советтік сотталғандардың апелляциялық шағымдарын қарауды бақылау болды. Джеффри С. Харди мен Яна Скоробогатованың талдауынша, оның рөлі былай сипатталады:

"Төраға Ворошилов отырыстарды жүргізіп, ең ықпалды дауысқа ие болды, бірақ дауыстардың бөлінуі жиі кездесетін және Ворошилов кейде жеңіліп қалатын. Президиум төрағасы қызметін атқару кезеңінде ол белгіленген тәртіпті сақтау керек және өмір мен өлім мәселесінде тым асығуға болмайды деп ойлаған адам сияқты әрекет етті."

Қасиеттен айыру

Хрущев партиядан Молотов пен Маленков сияқты сталинистерді қуғаннан кейін Ворошиловтың мансабы төмендеді. 1960 жылдың 7 мамырында Кеңес Одағының Жоғарғы Кеңесі Ворошиловтың зейнетке шығу туралы өтінішін қабылдады және Леонид Брежневті Жоғарғы Кеңестің Президиумының төрағасы (мемлекет басшысы) етіп сайлады. Орталық Комитет 1960 жылдың 16 шілдесінде оны Партия Президиумының мүшесі қызметінен босатты (саяси бюро 1952 жылдан бері осылай аталатын). 1961 жылдың қазанында 22-ші партия съезінде Орталық Комитетке сайланбауы арқылы оның саяси жеңілісі толыққанды болды. Хрущев биліктен құлағаннан кейін, Кеңес Одағының басшысы Брежнев Ворошиловты зейнеттен шығарып, номиналды саяси лауазымға тағайындады. Ворошилов 1966 жылы қайтадан Орталық Комитетке сайланды. Ворошилов 1968 жылы Кеңес Одағының Батыры медалімен екінші рет марапатталды.

Өлім

1969 жылы қысқы бір түні Ворошилов өзін ауыр сезіне бастады. Оның отбасы дереу жедел жәрдем шақыруды ұсынды, бірақ ол басыбайлы бас тартты. Таңертең ол әскери формасын киіп, көлік шақыртып, өзі ауруханаға барды, барлық наградаларын тағып. Ворошилов 2 желтоқсанда 88 жасында дүние салды және Ленин мавзолейі мен Кремль қабырғасы арасындағы он екі жеке қабірдің бірінде Кремль қабырғасы некрополіне жерленді.

Жеке өмір

Ворошилов Екатерина Ворошиловаға үйленді, туған аты Голда Горбман, Мардаровкадан шыққан украиндық еврей. Ол Ворошиловқа үйленуге рұқсат алу үшін православие дініне кіргенде есімін өзгертті. Олар екеуі Архангельскіде жер аударылғанда танысты, Екатерина 1906 жылы сол жерге жіберілді. 1918 жылы Екатерина жетім балаларға көмектесіп жүрген Царицын майданында, олар төрт жасар жетім баланың тәрбиесін қабылдады, оған Петя деп ат қойды. 1925 жылы Михаил Фрунзе қайтыс болғаннан кейін оның балаларын да асырап алды. Сталин билігінде олар Кремльдегі Атты әскерлер үйінде тұрды. Молотов 1974 жылы оның мінезін былай сипаттады: "Ворошилов жақсы адам болды, бірақ белгілі бір жағдайларда ғана. Ол әрқашан партияның саяси бағытын қолдады, себебі ол жұмысшы табынан шыққан, қарапайым адам, өте жақсы шешен. Иә, таза болды. Ол жеке басында Сталинге адал болды. Бірақ оның адалдығы тым берік емес еді. Дегенмен, ол осы кезеңде Сталинді жақтап, оны барлық нәрседе қолдады, бірақ толығымен сенімді болмады. Бұл олардың қарым-қатынасына да әсер етті. Бұл өте күрделі мәселе. Сталиннің оған неліктен сын көзбен қарағанын және оны біздің әңгімелерімізге шақырмағанын түсіну үшін осы жағдайды ескеру керек. Кем дегенде, жеке әңгімелерде. Бірақ ол өзі келіп отырды. Сталин оған наразылық білдірді. Хрущев кезінде Ворошилов жаман мінез-құлық танытты."

Түркия

1933 жылдың қараша айында Измирдің құрметті азаматы болды; Измирде бір көше де оның атымен аталыпты. 1951 жылы ол көше "Плевне бульвары" деп қайта аталды.