Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз композиторы
French composer
Луа "Луи" Буржуа (buʁʒwa; шамамен 1510 – 1559) – француз композиторы және Ренессанс дәуірінің музыка теоретигі. Ол 16 ғасырдың ортасында кальвинистік гимн әуендерін жинақтаушылардың бірі ретінде ең көп танылған. Барлық христиан әлеміндегі ең танымал әуендердің бірі, протестант доксологиясымен жиі орындалатын "Ескі 100-ші" әуені оған жатқызылады.
Loys "Louis" Bourgeois (buʁʒwa; c. 1510 – 1559) was a French composer and music theorist of the Renaissance. He is most famous as one of the main compilers of Calvinist hymn tunes in the middle of the 16th century. One of the most famous melodies in all of Christendom, the tune known as the Old 100th, to which the Protestant doxology is often sung, is commonly attributed to him.
Өмір
Оның ерте өмірінен мәлімет аз. Оның алғашқы жарияланымдары – кейбір зайырлы шансон әндері 1539 жылы Лионда жарық көрді. 1545 жылға қарай ол Женеваға (қалалық тізімдерге сәйкес) барып, онда музыка оқытушысы болды. 1547 жылы Женева азаматтығын алды, және сол жылы төрт дауысты псалмдерін жариялады. 1549 және 1550 жылдары ол псалм әуендерінің жинағын жасады, олардың көпшілігін Клемент Маро және Теодор де Безе аударған. Ол композитор, аранжировщик немесе жинақтаушы болғандығы туралы нақты мәлімет болған жоқ, бірақ 1551 жылғы Женева псалмының ұзақ уақыттан бері жоғалған бір данасы Ратгерс университетінің кітапханасына келді. Оқырманға жазылған хабарламасында (ескертуде) Буржуа өзінің алдыңғылары нені істегенін, ол нені өзгерткенін және өзінің үлесі қандай болғанын нақты түсіндіреді. Ол Женева псалмының әнұрандарының үш негізгі авторының бірі. Айынышты жағдай, ол жергілікті музыкалық билік өкілдерінің ықпалына ілігіп, 3 желтоқсанда "рұқсатсыз" кейбір танымал псалм әуендерін өзгерткені үшін түрмеге қамалды. Джон Кальвиннің жеке тікелей араласуымен босатылды, бірақ дау-дамай тоқтамады: әуендерді жаттап алғандар жаңа нұсқаларды үйренуге құштар емес еді, ал қалалық кеңес Буржуаның әншілерге берген нұсқауларын, олардың шатастыратындығын айтып, өртеп жіберді. Осы оқиғадан кейін Буржуа Женеваны тастап кетіп, ешқашан қайтып оралмады: ол Лионға қоныстанды, Женевадағы жұмысы тоқтатылды, ал әйелі кейін Лионға келді. Лионда Буржуа Женева баспагерлеріне қарсы қаһарлы айыптау жазды. Оның қызы 1560 жылдың мамырында Парижде (католик ретінде) крещениеден өтті, сондай-ақ 1560 жылы париждік баспагер оның зайырлы шансон әндерінің томын, ол Женева жылдары "әдепсіз" деп айыптаған, өлімнен кейін жариялады.
Knowledge of his early life is sparse. His first publication, some secular chansons, dates from 1539 in Lyon. By 1545 he had gone to Geneva (according to civic records) and become a music teacher there. In 1547 he was granted citizenship in Geneva, and in that same year he also published his first four voice psalms. In 1549 and 1550 he worked on a collections of psalm tunes, most of which were translated by Clément Marot and Théodore de Bèze. The extent to which he was composer, arranger or compiler was not certain, until a long lost copy of the Genevan Psalter of 1551 came to the library of the Rutgers University. In an Avertissement (note) to the reader Bourgeois specifies exactly what his predecessors had done, what he had changed and which were his own contributions. He is one of the three main composers of the hymn tunes to the Genevan Psalter. Unfortunately, he fell foul of local musical authorities and was sent to prison on 3 December 1551 for changing the tunes for some well known psalms "without a license." He was released on the personal intervention of John Calvin, but the controversy continued: those who had already learned the tunes had no desire to learn new versions, and the town council ordered the burning of Bourgeois's instructions to the singers, claiming they were confusing. Shortly after this incident, Bourgeois left Geneva never to return: he settled in Lyon, his Geneva employment was terminated, and his wife tardily followed him to Lyon. While in Lyon, Bourgeois wrote a fierce piece of invective against the publishers of Geneva. His daughter was baptized in Paris in May 1560 (as a Catholic), and also in 1560 a Parisian publisher posthumously printed a volume of his secular chansons – a form he had condemned as "dissolute" during his Geneva years.
Музыка және әсер
Луи Буржуа Женева псалтырының әуендері үшін ең жауапты, ол Англиядағы реформаланған шіркеудің және Америкадағы паломниктердің метрикалық псалмодиясының бастауы болды. Буржуаның түпнұсқа нұсқаларында музыка, контрапунктті ғана емес, сонымен қатар бірнеше бөлікті мақұлдамаған Джон Кальвиннің талабына сәйкес монофониялық болды; алайда Буржуа төрт бөлікті үйлесімдеуді де ұсынды, бірақ олар үйде ән салу және ойнау үшін арналған. Көптеген төрт бөліктік әуендер силлабикалық және аккордтық стильде жасалған, бұл стиль бүгінгі күнге дейін көптеген протестант шіркеу қызметтерінде сақталған. Женева псалмындағы әуендердің кейбіреулері халықтық шансонды еске түсіреді, ал кейбіреулері Страсбург псалмынан тікелей алынған; қалғандары Гийом Франк, Луи Буржуа және Пьер Давантеспен кезегімен жазылған. Буржуаның ең танымал шығармасы – "Ескі 100-ші" деп белгілі әуені.
Louis Bourgeois is the one most responsible for the tunes in the Genevan Psalter, the source for the metrical psalmody of both the Reformed Church in England and the Pilgrims in America. In the original versions by Bourgeois, the music is monophonic, in accordance with the dictates of John Calvin, who disapproved not only of counterpoint but of any multiple parts; Bourgeois though did also provide four part harmonizations, but they were reserved for singing and playing at home. Many of the four part settings are syllabic and chordal, a style which has survived in many Protestant church services to the present day. Of the tunes in the Genevan Psalter, some are reminiscent of secular chansons, others are directly borrowed from the Strasbourg Psalter; The remainder were composed by successively Guillaume Franc, Louis Bourgeois and Pierre Davantès. By far the most famous of Bourgeois' compositions is the tune known as the Old 100th.