Кіріспе

Испан ақыны (1754–1817)

Хуан Мелендес Вальдес (11 наурыз 1754 – 24 мамыр 1817) – испандық неоклассикалық ақын.

Өмірбаян

Ол қазіргі Бадахоз провинциясындағы Рибера-дель-Фресно қаласында дүниеге келді. Әке-шешесі дін қызметкері болуын қалағандықтан, ол Саламанкада құқық білімін бітірді, онда француз философиялық мектебінің идеяларымен сіңіп кетті. 1780 жылы Гарсиласо де ла Вега үлгісіндегі «Батило» пасторалымен бірге испан академиясы ұсынған жүлдеге ие болды; келесі жылы Жовелланос арқылы танысып, оның ықпалымен 1783 жылы Саламанкада профессорлық қызметке тағайындалды. «Лас Бодас де Камачо» (1784) пасторальдық көріністерінің драмалық сипаты жеткіліксіз болғанымен, Мадрид муниципалитетінен жүлде алды. 1785 жылы жарық көрген лирикалық және пасторальдық өлеңдер жинағы Мелендес Вальдесті замандастарының алғашқы испан ақыны деп жариялауға мүмкіндік берді. Бұл жетістік оны Саламанкадағы қызметінен кетуге және саясатта өзін сынап көруге итермеледі. Бір кезде Жовелланоспен болған достығының арқасында 1789 жылы Сарагосада судья болып жұмыс істеді, екі жылдан кейін Вальядолидтегі канцлерлік сотқа ауыстырылды. 1797 жылы Годойға өлеңдерінің толықтырылған басылымын арнады, жаңа материалдардың көп бөлігі Джон Милтон мен Томсонның сәтті болмаған еліктеулерінен тұрды; бірақ ақын Мадридтегі қазыналық бөлімде жоғары лауазымға көтерілді. 1798 жылы Жовелланос құлағаннан кейін Мелендес Вальдес қызметтен босатылып, астанадан жер аударылды; 1808 жылы оралды және 1811 жылы Жозеф Бонапарттың кезінде Халыққа білім беру министрі болып тағайындалды. Бұрын француз басқыншыларын өлеңдерінде айыптаған болатын. Енді ол шетелдік билеушісіне асыра құлшынып, отандастарының сезімдерін қоздырды және 1813 жылы Алеске қашты. Шамамен 1812 жылы Корольдік испан академиясының мүшесі болып сайланды. Төрт жылдан кейін Монпельеде кедейлікте қайтыс болды. Оның мәйіті 1866 жылы Испанияға, ал 1900 жылы Мадридтегі «Panteón de Hombres Ilustres» ішіндегі мақамға қойылды. Оның көптеген ізбасарлары, соның ішінде Мануэль Хосе Кинтана, оны он сегізінші ғасырдағы Испанияның ең көрнекті ақыны деп мойындады және бүгінгі күнге дейін осылай бағалануда. Ол суретші Франсиско де Гойяның жақын досы болды.