Неміс антропологінің алғашқы зерттеушісі Адольф Бастиан

Кіріспе

Ерте неміс антропологы Адольф Филипп Вильгельм Бастиан (26 маусым 1826 – 2 ақпан 1905) – 19 ғасырдағы көп салалы ғалым, этнографияның және антропология ғылымының дамуына қосқан үлесімен ең жақсы танылған. Қазіргі психология оған зор қарыз береді, өйткені оның элементар ой теориясы Карл Юнгтың архетиптер теориясын жасауына ықпал етті. Оның идеялары "американ антропологиясының әкесі" атанған Франц Боасқа үлкен әсер етті, сондай-ақ салыстырмалы мифологияны зерттеуші Джозеф Кэмпбеллдің ой-өрісіне де әсер етті.

Өмір

Бастиан Германия Конфедерациясының штаты болған Бременде, гүлденген буржуазиялық неміс саудагерлер отбасында дүниеге келді. Университеттегі оқуы өте кең, тіпті эксцентрикалық сияқты болды. Ол Хайдельберг Рупрехт Карл университетінде құқық, ал қазіргі Берлиннің Гумбольдт университетінде, Йенадағы Фридрих Шиллер университетінде және Вюрцбург университетінде биологияны оқыды. Осы соңғы университетке келгенде ол Рудольф Вирховтың лекцияларын тыңдап, сол кездегі «этнология» деп аталатын салаға қызығушылық танытты. Ақырында ол медицинаны таңдап, 1850 жылы Прагадан диплом алды. Бастиан кеме дәрігері болып, әлемді аралап сегіз жылдық сапарға шықты. Бұл оның кейіннен жиырма бес жылға созылатын саяхаттарының біріншісі болды. 1859 жылы Германияға оралған соң ол өзінің саяхаттары туралы танымал еңбек жазды, сондай-ақ «Тарихтағы адам» атты үш томдық амбициялы жұмысын жариялады, ол оның ең белгілі туындыларының біріне айналды. 1861 жылы ол Оңтүстік-Шығыс Азияға төрт жылдық сапар жасады, ал осы сапары туралы жазған «Шығыс Азия халықтары» атты еңбегі алты томнан тұрды. 1868 жылы Бастиан Камбоджа арқылы Кочинхинаға жасаған саяхатындағы зерттеулері мен байқауларын Германияда жариялады. Бұл жұмысы, бірде-бір суреті болмағандықтан, көп әсер етпеді, ал 1864 жылы Корольдік географиялық қоғам арқылы жарық көрген Генри Мухоттың «Индоқытайдың орталық бөліктеріндегі саяхаттар, Сиам, Камбоджа және Лаос» атты еңбегі, Анкордың керемет суреттерімен көзге түсіп, баршаның назарына ілікті. 1866 жылы ол Берлинге көшіп, 1869 жылы Леопольдина ғылым академиясының мүшесі болды. Роберт Хартманмен (1832–1893) бірлесіп Бастиан 1869 жылы этнологиялық және антропологиялық журнал «Этнология журналы» (ZfE) негізін қалады. Ол сондай-ақ Рудольф Вирховпен бірге Берлин антропология, этнология және тарихқа дейінгі қоғамды ұйымдастыруға қатысты, ал ZfE оның негізгі басылым құралы ретінде пайдаланылды. 1873 жылы ол Берлин этнологиялық мұражайының негізін қалаушылардың бірі және алғашқы директоры болды. Оның этнографиялық артефактілер жинағы ондаған жылдар бойы әлемдегі ең ірі жинақтардың біріне айналды. Мұражайда оның жетекшілігімен жас Франц Боас, кейіннен американдық этнология мектебін құрған, және Феликс фон Лушан сияқты ғалымдар жұмыс істеді. 1870 жылдары Бастиан Берлиннен кетіп, Африкаға көп саяхат жасады, Ангола, Конго, Мозамбик және Жаңа әлем туралы жазбалар қалдырды. 1886 жылы ол Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. Ол 1905 жылы осы сапарларының бірінде Тринидад және Тобагодағы Порт-оф-Испанияда қайтыс болды.

Bastian was born in Bremen, at the time a state of the German Confederation, into a prosperous bourgeois German family of merchants. His career at university was broad almost to the point of being eccentric. He studied law at the Ruprecht Karl University of Heidelberg, and biology at what is today Humboldt University of Berlin, the Friedrich Schiller University of Jena, and the University of Würzburg. It was at this last university that he attended lectures by Rudolf Virchow and developed an interest in what was then known as 'ethnology'. He finally settled on medicine and earned a degree from Prague in 1850. Bastian became a ship's doctor and began an eight year voyage that took him around the world. This was the first of what would be a quarter of a century of travels. He returned to Germany in 1859 and wrote a popular account of his travels along with an ambitious three volume work entitled Man in History, which became one of his most well known works. In 1861 he undertook a four year trip to Southeast Asia and his account of this trip, The People of East Asia ran to six volumes. when Bastian finally published the studies and observations during his Journey through Cambodia to Cochinchina in Germany in 1868 told in detail but uninspiredly, above all without a single one of his drawings this work hardly made an impression, while everyone was talking about Henri Mouhot's posthumous work with vivid descriptions of Angkor, Travels in the Central Parts of Indo China, Siam, Cambodia and Laos, published in 1864 through the Royal Geographical Society. He moved to Berlin in 1866, where he became a member of the Academy of Sciences Leopoldina in 1869. Together with Robert Hartmann (1832–1893), Bastian founded the ethnological and anthropological journal, Zeitschrift für Ethnologie (ZfE) in 1869. He also worked with Rudolf Virchow to organize the Berlin Society for Anthropology, Ethnology, and Prehistory, which would use the ZfE as its main publication outlet. In 1873, he was one of the founders and first director of the Ethnological Museum of Berlin, and served as its first director. Its collection of ethnographic artifacts became one of the largest in the world for decades to come. Among others who worked under him at the museum were the young Franz Boas, who later founded the American school of ethnology, and Felix von Luschan. In the 1870s Bastian left Berlin and again traveled extensively in Africa writing accounts about Angola, Congo, Mozambique as well as the New World. He was elected as a member to the American Philosophical Society in 1886. He died in Port of Spain, Trinidad and Tobago during one of these journeys in 1905.