Эдвард Эванс-Притчард: Британдық антрополог және әлеуметтік антропологияның дамуына үлес қосқан ғалым
E. E. Evans-Pritchard
Эдвард Эванс-Притчард (1902-1973) – британдық антрополог, әлеуметтік антропологияны дамытуға үлкен үлес қосты. Оксфорд университетінің профессоры болды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Британдық антрополог (1902–1973)
British anthropologist (1902–1973)
Сэр Эдвард Эван Эванс-Притчард FBA FRAI (21 қыркүйек 1902 – 11 қыркүйек 1973) – әлеуметтік антропологияның дамуына зор үлес қоскан ағылшын антропологы. 1946 жылдан 1970 жылға дейін Оксфорд университетінде әлеуметтік антропология профессоры қызметін атқарды.
Sir Edward Evan Evans Pritchard FBA FRAI (21 September 1902 – 11 September 1973) was an English anthropologist who was instrumental in the development of social anthropology. He was Professor of Social Anthropology at the University of Oxford from 1946 to 1970.
Білім беру және далалық жұмыс
Эванс Притчард Винчестер колледжінде білім алып, Оксфордтың Эксетер колледжінде тарихты оқыды, онда оған Р. Р. Маретт әсер етті, содан кейін Лондон экономика мектебінде (LSE) аспирант болды. Оның докторлық диссертациясы (1928) «Англо-Мысырлық Суданның Бахр-эль-Газал провинциясының азандыларының әлеуметтік ұйымы» деп аталады. Оксфордта ол «Екіжүзділер клубының» мүшесі болды. LSE-де ол Бронислав Малиновскийдің және әсіресе Судан этнографиясының негізін қалаушы Чарльз Габриэль Селигманның ықпалына түсті. Оның алғашқы далалық жұмысы 1926 жылы жоғарғы Ніл өзенінің тұрғындары – азанделермен басталды, нәтижесінде ол 1927 жылы докторлық дәрежесін алды және 1937 жылы «Азанделер арасындағы сиқыршылық, оракулдар және сиқыр» атты классикалық еңбегі жарық көрді. Эванс Притчард 1930 жылға дейін LSE-де дәріс оқып, азанде және бонго жерлерінде зерттеулер жүргізді, содан кейін нуерлер арасында жаңа зерттеу жобасын бастады. Бұл жұмыс 1932 жылы Каир университетінде Селигманның ықпалымен дін туралы лекциялар сериясын оқыған кезде өтті. Оксфордқа оралғаннан кейін ол нуерлерді зерттеуін жалғастырды. Осы кезеңде ол алғаш рет Мейер Фортес пен А. Р. Рэдклифф Браунмен танысты. Эванс Притчард Рэдклифф Браунның құрылымдық функционализм бағдарламасын дамытуды бастады. Нәтижесінде, оның нуерлер туралы үш томдық еңбегі («Нуерлер», «Нуерлердің діні» және «Нуерлер арасындағы туыстық және неке») және ол бірлесіп редакциялаған «Африканың саяси жүйелері» атты кітабы британдық әлеуметтік антропологияның классикасы ретінде танылды. Эванс Притчардтың «Азанделер арасындағы сиқыршылық, оракулдар және сиқыр» еңбегі білімнің социологиясына антропологиялық үлес болып табылады, себебі ол зандердің себеп-салдар туралы сенімдерінің «дұрыстығына» қатысты бейтарап – кейбіреулер «релятивистік» дейтін – көзқарас ұстанады. Оның жұмысы психологиялық атрибуция деп аталатын белгілі психологиялық эффектіге назар аударды. Эванс Притчард азанделердің түрлі жағдайларда сиқыршылықты кінәлауға бейім екенін жазды. Бұл мәселелердің ең маңыздысы термиттерден зардап шеккен есіктің құлауынан сегіз азанде адамның қаза болуына байланысты болды. Эванс Притчардтың осы бағыттағы эмпирикалық жұмысы 1960 және 1970 жылдардағы Томас Кун және әсіресе Пол Фейерабенд қатысқан ғылым философиясы және «рационалдық» пікірталастары арқылы танымал болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Эванс Притчард Эфиопияда, Ливияда, Суданда және Сирияда қызмет етті. Суданда ол итальяндықтарды мазалау үшін ануактардың арасында бейресми әскерлер ұйымдастырды және партизан соғысына қатысты. 1942 жылы ол Солтүстік Африкадағы Британдық Киренаика әскери басқармасына жіберілді, және оның ондағы тәжірибесі негізінде «Киренаиканың санусилері» атты еңбегін жазды. 1944 жылы ол Рим католицизміне ауысты. Достары мен отбасысы «ЭП» деп білетін Эванс Притчардтың әйелі Иомамен бес баласы болды, олардың бірі журналист Амброз Эванс Притчард. Оның танымал немерелері – ортағасырлық «Babes» хор тобының мүшесі Рут Галлоуэй және дипломат әрі журналист Сурия Джаянти. Эванс Притчард 1973 жылдың 11 қыркүйегінде Оксфордта қайтыс болды.
Evans Pritchard was educated at Winchester College and studied history at Exeter College, Oxford, where he was influenced by R. R. Marett, and then as a postgraduate at the London School of Economics (LSE). His doctoral thesis (1928) was titled "The social organization of the Azande of the Bahr el Ghazal province of the Anglo Egyptian Sudan". At Oxford, he was part of the Hypocrites' Club. At LSE, he came under the influence of Bronisław Malinowski and especially Charles Gabriel Seligman, the founding ethnographer of the Sudan. His first fieldwork began in 1926 with the Azande, a people of the upper Nile, and resulted in both a doctorate (in 1927) and his classic Witchcraft, Oracles and Magic Among the Azande (in 1937). Evans Pritchard continued to lecture at the LSE and conduct research in Azande and Bongo land until 1930, when he began a new research project among the Nuer. This work coincided with his appointment to the University of Cairo in 1932, where he gave a series of lectures on religion that bore Seligman's influence. After his return to Oxford, he continued his research on Nuer. It was during this period that he first met Meyer Fortes and A. R. Radcliffe Brown. Evans Pritchard began developing Radcliffe Brown's program of structural functionalism. As a result, his trilogy of works on the Nuer (The Nuer, Nuer Religion, and Kinship and Marriage Among the Nuer) and the volume he coedited entitled African Political Systems came to be seen as classics of British social anthropology. Evans Pritchard's Witchcraft, Oracles and Magic Among the Azande is the first major anthropological contribution to the sociology of knowledge through its neutral — some would say "relativist" — stance on the "correctness" of Zande beliefs about causation. His work focused in on a known psychological effect known as psychological attribution. Evans Pritchard recorded the tendencies of Azandes to blame or attribute witchcraft as the cause of various mis happenings. The most notable of these issues involved the deaths of eight Azande people due to the collapse of a termite infested door frame. Evans Pritchard's empirical work in this vein became well known through philosophy of science and "rationality" debates of the 1960s and 1970s involving Thomas Kuhn and especially Paul Feyerabend. During the Second World War Evans Pritchard served in Ethiopia, Libya, Sudan, and Syria. In Sudan he raised irregular troops among the Anuak to harass the Italians and engaged in guerrilla warfare. In 1942, he was posted to the British Military Administration of Cyrenaica in North Africa, and it was on the basis of his experience there that he produced The Sanusi of Cyrenaica. He converted to Roman Catholicism in 1944. Known to his friends and family as "EP", Evans Pritchard had five children with his wife Ioma, one of which is journalist Ambrose Evans Pritchard. His notable grandchildren include Ruth Galloway of the Midieval Babes choral group and Suriya Jayanti, a diplomat and journalist. Evans Pritchard died in Oxford on 11 September 1973.