Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық-американдық антрополог (1924–1994)
British American anthropologist (1924–1994)
Колин Макмиллан Тернбулл (23 қараша 1924 – 28 шілде 1994) – британдық-американдық антрополог, ол "Орман халқы" (Заирдің Мбути пигмейлері туралы) және "Тау халқы" (Уганданың Ик халқы туралы) атты танымал кітаптары арқылы көпшілік назарына түсті. Ол этномузыкология саласындағы алғашқы антропологтардың бірі болды.
Colin Macmillan Turnbull (November 23, 1924 – July 28, 1994) was a British American anthropologist who came to public attention with the popular books The Forest People (on the Mbuti Pygmies of Zaire) and The Mountain People (on the Ik people of Uganda), and one of the first anthropologists to work in the field of ethnomusicology.
Ерте өмір
Тернбулл Лондонда дүниеге келді және Вестминстер мектебінде, содан кейін Оксфорд университетінің Магдален колледжінде білім алды, онда саясат және философияны оқыды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Корольдік теңіз күштері ерікті резервінде болды, содан кейін Үндістанның Банарас индуистік университетінің Үнді діні мен философиясы кафедрасынан екі жылдық стипендия алды. Ол Үнді діні мен философиясы бойынша магистр дәрежесін алды.
Turnbull was born in London and educated at Westminster School and Magdalen College, Oxford, where he studied politics and philosophy. During World War II he was in the Royal Naval Volunteer Reserve after which he was awarded a two year grant in the Department of Indian Religion and Philosophy, Banaras Hindu University, India, from which he graduated with a master's degree in Indian Religion and Philosophy.
Мансап
1951 жылы Банарас университетін бітіргеннен кейін Тернбулл Үндістанда танысқан Огайо штатының мектеп мұғалімі Ньютон Билмен бірге Бельгия Конгосына (қазіргі Конго Демократиялық Республикасы) сапарлады. Бұл сапардың басты мақсаты болмаса да, Тернбулл мен Бил осы кезеңде Мбути пигмейлерін зерттеді. Африкада болғанда Тернбулл атқаратын "кейбір жұмыс" – Голливуд продюсері Сэм Шпигельге қызмет ету болды. Шпигель Тернбуллды өзінің фильмі үшін қажетті қайықтың құрылысына және тасымалдануына көмектесу үшін жалдады. Осы қайық – «Африка королевасы» (Хамфри Богарт пен Кэтрин Хепберннің қатысуымен, 1951 жылғы көркем фильмі). Африкаға жасаған алғашқы сапасынан кейін Тернбулл Солтүстік-Батыс территориясындағы Йеллоунайф қаласына барып, бір жыл геолог және алтын кеншісі болып жұмыс істеді, сосын тағы бір диплом алу үшін оқуға оралды. 1954 жылы Оксфордқа қайтқаннан кейін Тернбулл Африка антропологиясы саласында маманданды. Ол Оксфордта екі жыл тұрды, содан кейін Бельгия Конгосына (1957–58) және Угандаға тағы бір экспедиция жасады. Жылдар бойы далалық зерттеулер жүргізгеннен кейін, 1964 жылы Оксфорд университетінен антропология ғылымдарының докторы ғылымын қорғады. 1965 жылы Тернбулл АҚШ азаматтығын алды, ал 1959 жылы Нью-Йорк қаласына көшіп, Америка табиғат тарихы мұражайында Африка этнологиясы бөлімінің меңгерушісі болды. Кейін Ланкастер округіне қоныстанды және Вирджиния штатының Ричмонд қаласындағы Вирджиния Комонвелл университетінің социология және антропология кафедрасында жұмыс істеді. Оның басқа да кәсіби байланыстарына Орталық Африка Корольдік мұражайының корреспондент-мүшелігі және Ұлыбритания Корольдік антропология институтының стипендиясы кірді. Ол алғаш рет Мбути халқына арналған «Орман халқы» (1961) кітабымен танымал болды. 1972 жылы Ик халқының қиындықтарына түсініктеме беру және оларды шешу үшін тапсырыс алғаннан кейін, даулы «Тау халқы» жарық көрді. Ик тайпасы – аң аулау және жинаумен айналысатын халық, олар ата-бабаларының жерін жыл мезгілдеріне қарай аралап жүруді тоқтатуға мәжбүр болды, себебі бұл Уганда, Кения және Суданның үш ұлттық шекарасын қамтыды. Угандада тұрақтап, мұндай жағдайда тіршілік етуге қажетті білім мен мәдениетке ие болмағандықтан, олар гөтеуге ұшырады, тіпті аштық пен өлімге де жетті. «Тау халқы» кейіннен драматург Питер Бруктың театрлық қойылымына негіз болды.
In 1951, after his graduation from Banaras, Turnbull traveled to the Belgian Congo (present day Democratic Republic of the Congo) with Newton Beal, a schoolteacher from Ohio he met in India. Turnbull and Beal first studied the Mbuti pygmies during this time, though that was not the goal of the trip. An "odd job" Turnbull picked up while in Africa at this time was working for the Hollywood producer Sam Spiegel. Spiegel hired Turnbull to assist in the construction and transportation of a boat needed for his film. This boat was the African Queen, which was used for the feature film The African Queen (starring Humphrey Bogart and Katharine Hepburn; 1951). After his first trip to Africa, Turnbull traveled to Yellowknife in the Northwest Territories, where he worked as a geologist and gold miner for a year, before he went back to school to obtain another degree. Upon returning to Oxford in 1954, Turnbull began specializing in the anthropology of Africa. He remained in Oxford for two years before another field trip to Africa, finally focusing on the Belgian Congo (1957–58) and Uganda. After years of fieldwork, he finally achieved his anthropology doctorate from Oxford in 1964. Turnbull became a naturalized citizen of the United States in 1965, after he moved to New York City to become curator in charge of African Ethnology at the American Museum of Natural History in 1959. He later resided in Lancaster County, and was on staff in the Department of Sociology and Anthropology, Virginia Commonwealth University, in Richmond, Virginia. Other professional associations included corresponding membership of Royal Museum for Central Africa and a fellowship in the British Royal Anthropological Institute. He first gained prominence with his book The Forest People (1961), a study of the Mbuti people. In 1972, having been commissioned to come up with an explanation and solution to the difficulties experienced by the Ik people, the controversial The Mountain People was published. The Ik were a hunter gatherer tribe who had been forced to stop moving around ancestral lands, through the seasons, because it now involved the three national borders of Uganda, Kenya and Sudan. Forced to become stationary in Uganda, and without a knowledge base and culture for survival under such conditions, they failed to thrive, even to the point of starvation and death. The Mountain People was later adapted into a theatrical work by playwright Peter Brook.
Музыкалық еңбектері
Тёрнбуллдің мбути музыкасының кейбір жазбалары коммерциялық түрде жарық көрді, ал оның еңбектері Симха Аром мен Мауро Кампаньоли сияқты басқа этномузыкологиялық зерттеулерге әсер етті. Оның 1961 жылы жазылған "Тропикалық орман пигмейлерінің музыкасы" атты жазбасы Lyrichord Discs, Inc. компаниясымен CD форматында шығарылды. Оның Заир пигмей қыздарының қабылдану рәсіміне арналған әні "Вояджер" алтын пластинкасында пайдаланылды.
Some of Turnbull's recordings of Mbuti music were commercially released, and his works inspired other ethnomusicological studies, such as those of Simha Arom and Mauro Campagnoli. His recording of Music of the Rainforest Pygmies, recorded in 1961, was released on CD by Lyrichord Discs, Inc. His recording of a Zaire pygmy girls' initiation song was used on the Voyager Golden Record.
Жеке өмір
Тернбуллдің серіктесі Джозеф Аллен Таулс 1937 жылғы 17 тамызда Вирджиния штатының Сенора қаласында дүниеге келген. 1957 жылы актер және жазушы мамандығын меңгеру үшін Нью-Йорк қаласына көшіп келді. 1959 жылы Тернбуллмен танысып, келесі жылы үйленді. 1965 жылдан 1967 жылға дейін Тернбулл мен Таулс Африкадағы Солтүстік Угандадағы Ик тайпасы арасында зерттеу жұмыстарын жүргізді. 1970 жылы Конгода Нкумби тайпасының ұлдарды сүндетке отыру салты мен Итури орман тұрғындары Мбо тайпасының Аса мифін зерттеді. 1979 жылы туризмді қастерлі саяхат ретінде қарастырып зерттеу мақсатымен сапар шекті. Таулс Тернбуллдің жартылай автобиографиялық "Адамдық цикл" (1983) атты еңбегін сынады, себебі онда олардың қарым-қатынасына ешқандай сілтеме жасалмаған.
Turnbull's partner, Joseph Allen Towles, was born in Senora, Virginia, on August 17, 1937. In 1957 he moved to New York City to pursue a career as an actor and writer. He met Turnbull in 1959 and they exchanged marriage vows the following year. From 1965 to 1967, Turnbull and Towles conducted fieldwork among the Ik of Northern Uganda in Africa. In the Congo in 1970, they conducted fieldwork on the Nkumbi circumcision initiation ritual for boys and the Asa myth of origin among the Mbo of the Ituri forest. In 1979, they traveled studying the concept of tourism as pilgrimage. Towles criticised Turnbull's semi autobiographical work The Human Cycle (1983), which omitted all references to their relationship.
Кейінгі жылдар
Өмірінің соңына таман Тернбулл өлім жазасына кесілген тұтқындардың саяси құдайына қолдау көрсетуге кірісті. Серіктесінің қайтысынан кейін Тернбулл барлық мүлкін Біріккен Негр Колледжінің қорына сыйлады. Ол өзінің мансабының жемісі болған барлық зерттеу материалдарын Чарльстон Колледжіне тапсырды, осы жинақтың тек Тоулздың есімімен ғана белгілі болуын қатыстырды. 1989 жылы Тернбулл 14-ші Далай-ламаның ағасы Түптен Джигме Норбумен бірге Тибет Мәдени Орталығының құрылысына қатысу үшін Индиана штатының Блумингтон қаласына көшіп келді. Кейін Тернбулл Дхарамсалаға (Үндістан) көшіп, Далай-ламадан тибет буддизмінің монахтарға берілетін антын қабылдады. Тернбуллдың серіктесі Джозеф А. Тоулз 1988 жылы ЖИТС-тен қайтыс болды, ал Тернбулл Тоулздың "Нкумби қадамы және Аса: Итури орман Мбо тайпасының қан бауырластығының мифологиялық түп нұсқасы" кітабын оның өлімінен кейін жариялады. Тернбулл 1994 жылы ЖИТС-тен қайтыс болды.
Late in life Turnbull took up the political cause of death row inmates. After his partner's death, Turnbull donated all his belongings to the United Negro College Fund. He donated all their research materials, most of which were the product of his career, to the College of Charleston, insisting that the collection be known under Towles' name alone. In 1989, Turnbull moved to Bloomington, Indiana, to participate in the building of Tibetan Cultural Center with his friend Thupten Jigme Norbu, elder brother of the 14th Dalai Lama. Later Turnbull moved to Dharamsala, India where he took the monks' vow of Tibetan Buddhism, given to him by the Dalai Lama. Turnbull's partner, Joseph A Towles died of AIDS in 1988, and Turnbull had Towles book "Nkumbi Initiation and Asa: Myth of Origin of the Blood Brotherhood Among the Mbo of the Ituri Forest" published posthumously. Turnbull himself died of AIDS in 1994.
Дау
Бернд Хайн 1985 жылғы мақалада Тернбуллдің Ик тайпасын бағалауы қоздырған күшті реакцияны көрсетеді. Тернбулл зерттеулерінен 20 жыл өткен соң алынған мәліметтерді пайдаланып, ол Тернбулл берген Ик тайпасының бейнесін күмәндеңге түсіретін жаңа ақпарат ұсынды. Көптеген адамдар Тернбуллдің Ик тайпасы туралы айтқандарын мазасыздық тудыратын деп ойлады; алайда, оның тікелей суреттемелері, Ик тайпасының ескірген өкілдерімен сұхбаттасу арқылы, көші-қонға дейін болған бұрынғы қоғаммен салыстыру үшін түсіндірілді. BBC Radio 4 2021 жылдың 10 наурызында Мэттью Сайедтің Тернбуллдің «Тау халқы» атты еңбегінің ықпалы, сондай-ақ антропологтардың оны қайта қарауы мен түзетуі туралы шолуын берді.
Bernd Heine exemplifies the strong reaction evoked by Turnbull's evaluation of the Ik in a 1985 article. Using information gained 20 years after Turnbull's researches, he provided new information that appeared to discredit the portrayal of the Ik provided by Turnbull. Many people found Turnbull's accounts of the Ik disturbing; however, his graphic descriptions were placed into context by interviews he did with older Ik to contrast the older society that existed prior to displacement. BBC Radio 4 broadcast 10 March 2021 a review by Matthew Syed of the influence of Turnbull's Mountain People and its subsequent reassessment and revision by anthropologists.