Кіріспе

Өсімдік түрі

Eucalyptus camaldulensis, көбінесе өзен қызыл эвкалипті деп аталады, Myrtaceae тұқымдасына жататын гүлді өсімдік түрі және Австралияға ғана тән. Бұл тегіс ақ немесе қаймақ түсті қабығы, ланцет пішіндес немесе иілген ересек жапырақтары, жеті немесе тоғыз гүлден тұратын гүл шоқтары, ақ гүлдері және жарты шар пішіндес жемісі бар ағаш, оның қақпақшалары жиегінен шығып тұрады. Көрінетін және мәдени маңызы бар ағаш, ол Австралияның ішкі аймандарының көптеген су арналарының бойында өседі және Австралияның орталық бөлігіндегі ыстық температурада көлеңке береді.

Сипаттама

Eucalyptus camaldulensis – әдетте 1,5 метрге дейін өсетін, бірақ кейде 2 метрге жететін, көбінесе лигнотуберді дамытпайтын ағаш. Қабығы ақ немесе қаймақ түсті, сары, қызғылт немесе қоңыр дақтармен. Көбінесе түбінде жұқа, кеуекті қабық кездеседі. Жас жапырақтары найза тәрізді, ұзындығы және ені белгілі. Ересек жапырақтары найза тәрізді немесе иіліңкі, екі жағы да бірдей күңгірт жасыл немесе сұрғылт жасыл түсті, ұзындығы және ені белгілі, ұзын жапырақ сабағында орналасқан. Гүл шоғырлары жеті, тоғыз немесе кейде он бірден жапырақ қойнауларындағы ұзын гүл сабағында топталған, жеке гүлдері ұзын гүл сабағында. Піскен бүршіктер жұмыртқа тәрізді немесе шар тәрізді, жасылдан қаймақ сарыға дейін, ұзындығы және ені белгілі, айқын мүңкүрлі қақпағы бар. Гүлдеу көбінесе жазда болады, гүлдері ақ түсті. Жемісі – ұзындығы және ені белгілі, жарты шар тәрізді, ағаш тәрізді қапшық, ұзын гүл сабағында, қақпақтары жиегінен жоғары көтерілген. Өзен қызыл эвкалиптінің бұтақтары, кейде бүкіл ағаштар ескертусіз құлайтындықтан, олардың жанында кемпинг жасау немесе пикникке шығу қауіпті, әсіресе ағашта өлі бұтақтар болса немесе ағаш стресске ұшыраса.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Евкалипт camaldulensis – барлық эвкалипт түрлерінің арасында ең кең таралғаны. Ол көбінесе су арналарының бойында кездеседі, ал су көзінен алыс жерлерде өсетін орындары санаулы. Acuta түршесі Квинсленд штатындағы Кейп-Йорк түбегінің оңтүстігінен бастап, Жаңа Оңтүстік Уэльстің солтүстік-батыс беткейлері мен жазықтарындағы өзендер бойында кең таралған, бірақ жағалау аймақтарында және шөлейтті ішкі аймақтарда кездеспейді. Arida түршесі – түршелердің арасында ең кең таралғаны, ол Виктория штатынан басқа материктік штаттардың барлығында өседі. Ол құрғақ аймақтарда өседі, бірақ жер асты суының жеткілікті болуы қажет. Camaldulensis түршесі Мюррей-Дарлинг өзен жүйесі мен оның салаларының бойындағы басым эвкалипт түрі болып табылады. Сондай-ақ, Оңтүстік Австралиядағы Эйр және Йорк түбегінде, Кенгуру аралында, сондай-ақ Жаңа Оңтүстік Уэльстегі Хантер өзенінің бойындағы кейбір жерлерде кездеседі. Бұл Викторияның жағалауындағы жалғыз түрше. Minima түршесі Оңтүстік Австралияға ендемик, ол солтүстік Флиндерс тауларында және Эйр түбегінің солтүстігінде өседі. Дегенмен, Мюррей-Дарлинг бассейні комиссиясы су ортасы ретінде шұңқырлардың маңыздылығын мойындады және Мюррей өзенінен оларды алып тастауға мораторий енгізу ұсынылды. Шұңқырлар шамамен 120-180 жылдық жасқа келгенде пайда бола бастайды, бұл көптеген жабайы жануарларға, оның ішінде көбейткіштер мен ұялайтын жануарларға, мысалы, жартастарға, кілем питондарына және құстарға мекен-жай жасайды. Өзеннің қызыл эвкалипті жапырақтар мен жәндіктердің түсуі арқылы басқа түрлерге қоректік заттар мен энергия береді. Бұл, әсіресе, азық-түлік ресурстары аз аймақтардағы экология үшін маңызды. E. camaldulensis Португалияда, Канар аралдарында, Оңтүстік Африкада, Испанияда, Бангладеште, АҚШ-та, Эквадорда, Галапагос аралдарында және басқа да елдерде зиянды өсімдік ретінде тізімделген.

Көбею және таралу

Гүл "инвагинациялы қабылдағыш" ретінде басталады. Гүлдің еркек және әйел бөліктері дами келе, гүлдің ішкі жағын операкулум немесе қақпақ қорғайды. Гүлдің еркек бөліктеріне жіңішке жіпше және жоғарғы жағында орналасқан екі тозаң қыбы (анар) жатады. Анардың қыптары бойлық тіліктер арқылы ашылып, тозаңын шығарады. Гүлдену кезінде бұл жіпшелер қабылдағышты айналап кеңейеді. Гүлдің әйел бөліктері – жұмыртқалықтар жұмыртқалық камераларында орналасқан. Бұл камералар еркек бөліктері бар қабылдағыштан дискі арқылы бөлінеді. Жұмыртқалықтардың үстінен стиль деп аталатын құрылым қабылдағышқа қарай созылып, тұқымшаны құрайды. Гүлдеу кезінде анарлардан шыққан тозаң тұқымшаға түсуі мүмкін. Бұл кейде өзін-өзі тозаңдануға алып келуі мүмкін, бірақ операкулум кеңейген анарлармен алынғаннан кейін бірнеше күн өткен соң ғана тұқымша тозаңды қабылдай бастайды, және гүлдің тозаңы бұрыннан-ақ шығарылған болады. Сондықтан ұрықтандыру сол ағаштағы басқа гүлдермен немесе басқа ағаштағы гүлдермен жүзеге асады. Көмескілер, құстар және ұсақ сүтқоректілер басқа гүлдердің тозаңдануына көмектеседі. Табиғи су тасқыны қыс және көктем айларында болады және кеңінен таралған ареалымен танымал. Өзеннің қызыл құмының өсіп-өнімді жерінде су жолдарын маусымдық демалысқа пайдалану да кездеседі, себебі олар су арналарымен және су тасқынымен тығыз байланысты.