Кіріспе

Батыс Австралияға эндемик ағаш түрі Speciesbox
|image = Corymbia ficifolia Flowers. jpg
|genus = Corymbia
|species = ficifolia
|authority = (F. Muell.) K. D. Hill & L. A. S. Johnson
– Батыс Австралияның оңтүстік-батысына тән шағын ағаш түрі. Оның сабағы мен тармақтарында қалың, талшықты қабық, жұмыртқа тәрізді немесе кеңінен сүйірленген жапырақтары, жеті гүлден тұратын гүл шоқтары, ашық қызыл, қызғылт немесе қызғылт сары гүлдері және құмыра тәрізді жемістері болады. Табиғатта таралуы шектеулі, бірақ ең көп егілетін әшекей евкалипттердің бірі.

Сипаттама

Corymbia ficifolia – әдетте 1,5 метрге дейін өсетін және лигнотубер құрайтын, сирек бұтақтанған ағаш. Оның сабағы мен бұтақтарында қалың, талшықты қоңыр қабық бар. Ересек жапырақтары жартылай матовый немесе сәл жылтыр, төменгі жағы ақшыл, жұмыртқа тәрізді немесе кеңінен сүйір жапырақ пішіндес, ұзындығы және ені , петиолға дейін тік төмен тарайды. Гүл бүршіктері бұтақшалардың ұштарындағы тармақталған гүл сабағында орналасқан, гүл сабағының әр тармағында педицельдері бар жеті бүршік болады. Піскен бүршіктер сопақ немесе груша пішіндес, ұзындығы және ені , дөңгелек немесе жалпақ қақпақшасы бар. Гүлдеу желтоқсаннан мамырға дейін жалғасады, гүлдері ашық қызылдан қызғылт немесе қызғылт-сары түсті болады. Жемісі – ұзындығы және ені бар, ағаш тәрізді, құмыра пішіндес капсула, жапырақшалары жемістің ішінде жабық. Батыс Австралияның оңтүстік-батысында тағы екі қан ағашы кездеседі: C. haemotoxylon және marri (C. calophylla). C. ficifolia-дан айырмашылығы, оларда талшықты емес, тік төртбұрышты қабық болады.

Таксономия

Қызыл гүлдейтін желімді алғаш рет 1860 жылы Фердинанд фон Мюллер ресми түрде сипаттап, оған Eucalyptus ficifolia деген ат берді және сипаттамасын «Fragmenta Phytographiae Australiae» кітабында жариялады. 1995 жылы Кен Хилл мен Лоренс Александр Сидни Джонсон оның атын Corymbia ficifolia деп өзгертті. 2009 жылы Parra O және оның әріптестері Corymbia туысы ішіндегі байланыстарды анықтау үшін ядролық rDNA (ETS + ITS) және морфологиялық белгілердің біріктірілген талдауын жариялады. C. ficifolia табиғи топ құрайтыны және тағы екі Батыс Австралия түрі – C. calophylla және C. haematoxylon осы топқа жататыны анықталды. Олар осы топты Corymbia туысының Calophyllae бөліміне жатқызды. Ботаникалық латынша ерекше атауы ficifolia сөзі фикус – "жидек" және folium – "жапырақ" деген мағынаны білдіреді, бұл оның жапырақтарының кейбір фикус түрлеріне ұқсас екенін көрсетеді. Тірек үлгісін Джордж Максвелл Брок-Инлет аймағынан жинаған.

Бағбандықта қолдану

Қызыл гүлді желімді эвкалипт Австралияда да, шетелде де ең көп өсірілетін эвкалипттердің бірі. Ол жазғы жауын-шашын аз болатын, қоңыржай климатты аймақтарға ең қолайлы және Австралияның шығыс жағалауында сирек өседі. Қолайлы жағдайларда ол орташа жылдам өседі және көбінесе өсірілгенде, жабайыдағыдан гөрі ірі әрі күшті болады. Эвкалипттерді кесу арқылы өсіру қиын, сондықтан олар әдетте тұқымнан өсіріледі. Осының салдарынан гүлдің түсіне кепілдік беру мүмкін емес, бірақ кейбір кіші түрлері қалемшеленген түрде қол жетімді. Табиғатта Corymbia ficifolia құнарсыз, құмды топырақтарды жақсы көреді, бірақ қатты аязға немесе ылғалды тропиктік климатқа ұшырамаса, көптеген қоңыржай аймақтарға оңай бейімделеді. Ол беріктігімен, орташа жылдам өсуімен және жиі кесуді қажет етпейтіндей өспейтіндігімен көшеге арналған өте қолайлы ағаш. Бұл түрдің әлемдегі ең ірі бір сабақты ағашы (диаметрі 216,5 см) Жаңа Зеландияның Гамильтон қаласындағы Принц-стритте орналасқан. Ірі әрі әдемі түрлі-түсті гүлдерінің болуына байланысты, Ирландияның Дублин аймағындағы суыққа төзімділікті арттыру үшін генетикалық зерттеулер жүргізілуде, о үшін Австралияның ең суық аймақтарынан тұқымдар жиналып жатыр. Ирландияда көптеген өсімдіктер қатты аяздан қырылды, бірақ қалған бүршіктері тіндерді өсіру арқылы сақталды.