Эвкалипт регнаны: Австралияның ең биік ағашы

Кіріспе

Эвкалипт түрлері
көбінесе тау шашы деп атайтын ағаштар

Speciesbox
| name = Тау шашы
| image = MountainAshWithCars.jpg
| image caption = Виктория штатындағы Black Spur Range тау жотасындағы Eucalyptus regnans.
| genus = Эвкалипт
| species = regnans
| status system = IUCN3.1
| status ref =
| status = LC
| authority = F. Muell.
| synonyms ref = Австралияның Тасмания және Виктория штаттарында өсетін орташа және өте биік орман ағашы. Бұл түзу келіңкір сабақты, тегіс сұр қабықты, бірақ түбінде кедір-қондыр қоңыр қабық, жылтыр жасыл, ланцет тәрізді немесе иілісқан жапырақтары, тоғыздан он беске дейін гүл шоқтары, ақ гүлдері және кесе тәрізді немесе конус тәрізді жемістері бар ағаш. Бұл гүлді өсімдіктердің арасындағы ең биік түрі. Ең биік өлшенген тірі данасы, Centurion деп аталады, Тасманияда 100 метр (330 фут) биіктікте тұр. Ол көбінесе ылғалды, биік орманды жерлерде, кейде жаңбырлы ормандардың астында, терең құнарлы топырақты, орташа және жауын-шашыны мол аймақтарда өседі. Көптеген ағаштар, соның ішінде ең биік белгілі ағаштар да кесілген. Бұл эвкалипт түрінде лигнотубер болмайды және көбінесе орман өртінен зардап шегіп, тұқымнан жаңарып өседі. E. regnans басымдығымен өсетін ормандар басқа белгілі ормандарға қарағанда көбірек көміртегі жинақтайды. Бұл түр Австралияда және басқа елдерде плантацияларда өсіріледі. E. obliqua және E. delegatensis түрлерімен бірге ағаш өнеркәсібінде "Тасманиялық емен" деп белгілі.

Сипаттама

Eucalyptus regnans – кең жапырақты, мәңгі жасыл ағаш, әдетте 1,5 метрге дейін биіктікке жетеді, бірақ лигнотубер құрамайды. Ағаштың қалың жапырақтарының көлемі қалған бөлігімен салыстырғанда шағын. Сабағы тік, қабығы тегіс, қаймақ түсті, сұрғылт немесе қоңыр, ал түбінде көбінесе талшықты немесе қабыршақты қабықпен қапталған. Көбінесе кеуде биіктігіндегі (DBH) диаметріне жетеді. Жас өсімдіктер мен қайта өскен ағаштардың жапырақтары жылтыр жасыл, жұмыртқа тәрізді, көлденең орналасқан, ұзындығы және ені сәйкес келеді, және жапырақ сағақтары бар. Ересек жапырақтары сабақ бойында кезектесіп орналасқан, екі жағы да жылтыр жасыл, найза тәрізді немесе кең найза тәрізді, немесе орақ тәрізді, ұзындығы және ені сәйкес келеді, қызғылт түсті, ұзын сабаққа дейін тартылады. Жапырақтардың жоғарғы және төменгі бетінде көптеген ұсақ, дөңгелек немесе бейретсіз пішіндес май бездері бар. Екіншілік жапырақ тамырлары орталық тамырдан өткір бұрышпен шығады, ал үшіншілік тамырлар сирек кездеседі. Гүл бүршіктері жапырақ қойнауларында, бір немесе екі тармақталмаған гүл сабағында тоғыздан он бесқарарым топтасқан, ал жеке бүршіктер гүл сабақшаларында орналасқан. Піскен бүршіктер сопақ, ұзындығы және ені сәйкес келеді, дөңгелек қақпақшасы бар. Гүлдеу наурыздан мамырға дейін жүреді, гүлдері ақ түсті. Жемісі – ағаш тәрізді, тостаған тәрізді немесе конус тәрізді қапшық, ұзындығы және ені сәйкес келеді, гүл сабақшасы ұзын, әдетте жиегінің деңгейінде үш жарық бар. Тұқымдары пирамида тәрізді, ұзындығы ұзын, тұқымның негізінде гилум орналасқан. Ол латын тілінен алынған "басшылық ету" деген мағынаны білдіретін (regnans) атауын берген. Мюллер былай деп жазды: "[Б]ұл түр немесе оның нұсқасы, оны Eucalyptus regnans деп атауға болады, Британ территориясындағы ең биік ағаш болып табылады". Алайда, 1882 жылға дейін ол бұл ағашты Тасманиялық қара қауырсыншасының (Eucalyptus amygdalina) бір түрі немесе нұсқасы деп есептеген және оны осылай атаған, ал 1888 жылы Виктория өсімдіктері жүйесінің кілтінің 1-томында ресми сипаттамасын берген, онда ол оны "көрнекті биік" деп сипаттаған. Фон Мюллер типтік үлгіні белгілемеген, сондай-ақ Мельбурн гербарийіндегі "Ақ тау күлінің" көптеген жинақтарында Eucalyptus regnans атауын қолданбаған. Викториялық ботаник Джим Уиллис 1967 жылы лектотипті таңдады, ол Данденонг жоталарынан алынған, фон Мюллердің "1867 жылдың наурыз айында Д. Бойль мырза өлшеген биік ағаштардың бірі" деп атап өткен үлгінің толық жинағының бірі болды. Eucalyptus regnans ағашы солтүстік жарты шардағы еменге (Fraxinus) ұқсас болғандықтан, тау күлі деп кеңінен танымал. Тасманияда оған сулы саздың иісі, ал Тасманияның солтүстігінде – жиекті иісі деген ат берілген. Отуэй жоталары мен Тасманияның солтүстік-батыс бөлігіндегі популяциялар арасында гаплотиптердің ортақ болуы байқалды, бұл бұрын материк пен Тасмания арасындағы гендер ағынының ең ықтимал аймағы болғандығын көрсетеді. Бұл гендер ағынының ұзақ қашықтықтарда жүзеге асуы мүмкін екенін және түрдің ұзақ өмір сүру мерзімі Тасмания мен материк арасындағы маңызды генетикалық айырмашылықтардың пайда болуына кедергі келтіргенін көрсетеді. Хлоропласт және ядролық ДНК маркерлерін одан әрі салыстыру, хлоропласт маркерлерінде күшті айырмашылықтарды және ядролық маркерлерде әлсіз айырмашылықтарды көрсететін, өскіннің кең таралуын, бірақ тұқымның таралуының шектеулі екенін растады. Көптеген тау күлінің популяцияларының геномдық секвенирлеуі, messmate (Eucalyptus obliqua) гибридтелуінің жиі кездесетінін көрсетті, қазіргі уақытта зерттелген барлық популяцияларда кем дегенде бір гибридті тұлға бар. Бұған жақсы мысал – Викториядағы Уилсон үстіртіндегі тау күлінің популяциясы, олар морфологиялық жағынан тау күліне көбірек ұқсас, бірақ генетикалық жағынан messmate-ке жақын.

Eucalyptus regnans is a broad leaved, evergreen tree that typically grows to a height of but does not form a lignotuber. The crown is open and small in relation to the size of the rest of the tree. The trunk is straight with smooth, cream coloured, greyish or brown bark with a stocking of more or less fibrous or flaky bark that extends up to at the base. The trunk typically reaches a diameter of at breast height (DBH). Young plants and coppice regrowth have glossy green, egg shaped leaves that are held horizontally, long and wide and petiolate. Adult leaves are arranged alternately along the stems, the same shade of glossy green on both sides, lance shaped to broadly lance shaped or sickle shaped, long and wide, tapering to a reddish petiole long. The upper and lower surfaces of the leaves are dotted with numerous tiny, circular or irregularly shaped oil glands. Secondary leaf veins arise at an acute angle from the midvein and tertiary venation is sparse. The flower buds are arranged in leaf axils in groups of between nine and fifteen on one or two unbranched peduncles long, the individual buds on pedicels long. Mature buds are oval, long and wide with a rounded operculum. Flowering occurs from March to May and the flowers are white. The fruit is a woody, cup shaped or conical capsule long and wide on a pedicel long and usually with three valves near the level of the rim. The seeds are pyramid shaped, long with the hilum at the end. He gave the specific epithet (regnans) from the Latin word meaning "ruling". Mueller noted that "[t]his species or variety, which might be called Eucalyptus regnans, represents the loftiest tree in British Territory." However, until 1882 he considered the tree to be a form or variety of the Tasmanian black peppermint (Eucalyptus amygdalina) and called it thus, and giving it a formal diagnosis in 1888 in Volume 1 of the Key to the System of Victorian Plants, where he describes it as "stupendously tall". Von Mueller did not designate a type specimen, nor did he use the name Eucalyptus regnans on his many collections of "White Mountain Ash" at the Melbourne Herbarium. Victorian botanist Jim Willis selected a lectotype in 1967, one of the more complete collections of a specimen from the Dandenong Ranges, that von Mueller had noted was one "of the tall trees measured by Mr D. Boyle in March 1867." Eucalyptus regnans is widely known as the mountain ash, due to the resemblance of its wood to that of the northern hemisphere ash (Fraxinus). Swamp gum is a name given to it in Tasmania, as well as stringy gum in northern Tasmania. There was some sharing of haplotypes between populations of the Otway Ranges and north western Tasmania, suggesting this was the most likely area for gene flow between the mainland and Tasmania in the past. This suggests that gene flow is likely to be occurring over long distances, and that the lengthy generation times of the species has precluded the development of substantial genetic differentiation between Tasmania and the mainland. Further comparison of chloroplast and nuclear DNA markers confirmed the expectation of extensive pollen dispersal but limited seed dispersal, leading to patterns of strong differentiation in chloroplast markers and weak differentiation at nuclear markers. Genome wide sequencing of numerous mountain ash populations suggests that hybridisation with messmate (Eucalyptus obliqua) occurs frequently, with all populations currently studied having at least one hybrid individual present. A good example of this is a population of purported mountain ash on Wilson's Promontory in Victoria, which are morphologically more similar to mountain ash but genetically much more closely related to messmate.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Евкалипт regnans Австралияның оңтүстік Виктория және Тасмания штаттарында 700 км х 500 км аймақта таралған. Бұл түр көбінесе суық, таулы аймақтарда өседі, онда жылдық жауын-шашын мөлшері жоғары болады. E. regnans солтүстік-шығыс Викториядағы Эрринундра платосында теңіз деңгейінен шамамен биіктікке жетеді, ал Тасманияның оңтүстік бөлігінде теңіз деңгейіне жақын ең төменгі биіктікке ие. Тасманияда E. regnans штаттың оңтүстік-шығысындағы Хуон және Дервент өзендерінің аңғарларында кездеседі. Оның бірге өсетін басқа ағаштары – манна эвкалипті (Eucalyptus viminalis), жылтыр эвкалипт (E. nitens), мырт буғы (Nothofagus cunninghamii) және күміс акция (Acacia dealbata). Тау эвкалипті көбінесе жанартаулық текті терең, құнарлы сазды топырақтарда жақсы өседі; топырағы нашар жерлерде ол су арналары мен аңғарлармен шектелуі мүмкін. Шындығында, кейбір жекелеген ағаштар өмірінің алғашқы 20 жылында жылына бірнеше метрге өседі. Дегенмен, жасқа байланысты өсу баяулайды және ескі ағаштардың қартаюымен, сондай-ақ қатты жел, молния соққысы немесе өрт кезінде жапырақ қанатының жоғарғы бөлігі зақымданғанда теріс өсуге айналады. 8 жылдан кейін ағаштың орташа биіктігі шамамен 15 м, ал 22 жылдан кейін – 33 м құрайды.

E. regnans өсімі мен жетілуіне бірнеше экологиялық факторлар әсер етеді, зерттеулер көрсеткендей, күн сәулесінің мөлшері биіктік пен сабақтың диаметрінің өсуімен оң байланысты, ал күн сәулесінің мөлшері жауын-шашын мөлшерімен күшті теріс байланысты (бірақ зерттелген барлық аймақтарда жауын-шашын мөлшері жоғары болды). Сонымен қатар, ескі E. regnans ормандарындағы зерттеулер көрсеткендей, аз қарқынды өрттер ата-ана ағаштарын өлтірмей, жас ағаштардың жаңа топтарының пайда болуына әкеледі, бұл ескі ормандарда бірнеше жас топтарының болуына себеп болады. E. regnans ормандары жетіле келе, үлкен ойыстар, қабықтың қабыршақтануының ұзын жолақтары, ағаш папоротниктері мен жаңбырлы ормандардың көп болуы, E. regnans діңінің түбіндегі тамырлар, жапырақ қанатындағы мискінің ірі топтары, құлаған ірі бұтақтар және ылғалды сақтайтын қалың жамылғы сияқты ескі өсіп-жетілген ормандарға тән ерекшеліктерді дамыта бастайды.

Тұқым өндіру, өрт және регенерация

Евкалипт regnans лигнотубері жоқ, сондықтан қатты өрттен кейін қайтадан өршіп өсу арқылы қалпына келе алмайды. Оның орнына, ол тек тұқым арқылы ғана жаңара алады, сондықтан оны міндетті тұқым себуші деп атайды. Тұқымдар ағаш тәрізді капсулаларда (гумнут) бұтақшалар өліп, капсулалар кеуіп қалғанша берік ұсталады. Көшеттерге орманның асты қабаты жақсы дамыған кезде жететін жарықтан әлдеқайда көп жарық қажет, сондықтан тұқымдар өнімді болып қалуы немесе көшеттерге айналуы үшін астың қабаты ашылып, жарық жерге жеткізілуі керек. Жоғары қарқынды өрттер әдетте барлық аналық ағаштарды өлтіреді, сондықтан өрттен кейін кеуіп бара жатқан капсулалардан көп мөлшерде тұқым шығады, олар күл төсегіндегі қол жетімді жарық пен қоректік заттарды пайдаланады. Ірі өрттен кейін тұқымның тығыздығы 500-ге дейін тіркелген. Уақыт өте келе, күшті ағаш сиреуі байқалады және сабақтың табиғи тығыздығының төмендеуі ақырында ересек ағаштардың тығыздығына әкеледі. Жеке ағаштардың тірі тұқымдарды дамытатын жасы әртүрлі, бұл негізінен өсу жылдамдығы, ағаш мөлшері, күн сәулесінің мөлшері және топографиялық еңіс сипаттамаларына байланысты. Осылайша, E. regnans ормандарының экосистемалық ерекшеліктерін сақтау үшін өрттердің белгілі бір жиілігі мен қарқындылығы қажеттігі анық. Австралияны еуропалықтар басып алғаннан бері қазіргі өрт режимдері көп өзгергендіктен, көптеген аймақтарда E. regnans ормандарына қауіп төніп тұр.

Экологиялық қоғамдастық

Құрып кету қаупі төнген Leadbeater’s possum популяциясының көпшілігі Викторияның Орталық таулы аймағындағы тау күл ормандарында (Eucalyptus regnans, E. delegatensis және E. nitens) өмір сүреді. Опосумдар ескі ағаштардағы қуыстарды ұя салу және паналау үшін пайдаланады, ал тамақ іздеу кезінде қабық астында кездесетін ағашпен тіршілік ететін буынтық аяқталған жәндіктермен қоректенеді. Коалалар осы жапырақтарды жейді, бірақ бұл олардың бағалайтын тамақ түрлерінің бірі емес. Сары құйрықты қара кокату (Calyptorhynchus lathami) ескі ағаштардың қуыстарында ұя салады, ал тасманиялық жолбарыс бүркіті (Aquila audax fleayi) ағаштардың ең жоғарғы бөлігінде үлкен бұтақтардан ұя салады. Викториядағы Ярра-Рейнджс ұлттық паркіндегі тропикалық ормандардың шағын ауданында Eucalyptus regnans-та өсетін тоғыз эпифит түрі анықталды, олардың ішіндегі ең көп тарағаны – Bazzania adnexa бауыр өскіндері. Тікенді аяқты фасмид (Didymuria violescens) – жапырақ жейтін жәндік, ол 1960 жылдардың басында Пауэллтаунда болған сияқты кең таралған кезде ағаштарды жапырақтан айыра алады. Стресстелген ағаштар эвкалипт ұзын мүйізді қоңызымен (Phoracantha semipunctata) зардап шегуі мүмкін, ол діңге кіріп, қызыл түсті шырыш бөліп шығарады. Gonipterus туысына жататын эвкалипт мырыштары E. regnans-қа зиян келтіреді, ал тасбақа қоңызы (Paropsis atomaria) егістіктердегі кең таралған зиянкес болып табылады. Макки және әріптестері көміртегінің ең көп мөлшері О'Шаннасси өзенінің суайдынында орналасқан орманнан табылғанын анықтады. Бұл аудан 100 жылдан астам уақыттан бері кесілмеген, адамның аз әсер еткен тау күлінен тұратын ормандар еді. Олар сондай-ақ, 250 жылға дейінгі ағаштармен және жақсы қалыптасқан орта және жоғарғы қабаттары бар E. regnans басымдығы бар орман көміртегінің шамамен мөлшерін сақтай алатынын есептеді.

Ең биік үлгілер

Эвкалипт regnans – гүлді өсімдіктердің арасындағы ең биік түрі, және мүмкін, барлық өсімдіктердің арасындағы ең биік түрі, бірақ ешбір тірі данасы осы мәлімдемені жасай алмайды. Ең биік өлшенген тірі данасы – Тасманияда орналасқан "Centurion" атымен белгілі. "Centurion" табылар алдында ең биік белгілі данасы "Icarus Dream" болды, ол 2005 жылдың қаңтар айында Тасманияда қайта табылды және биіктігі шамамен алғанда еді. Ол алғаш рет 1962 жылы геодезистермен өлшенген, бірақ құжаттамасы жоғалған. Тасманиядағы 16 тірі ағаш сенімді түрде өлшенді, олардың биіктігі Камбарвилл маңындағы Камберленд көркіне аспайды. 1939 жылы осы жер Викториядағы ең биік ағаштардың орналасқан жері болды, оның ішінде Қара жұма күні болған кең ауқымды орман өрттерінен кейін биіктігі өлшенген ағаштар да бар. 1959 жылы болған қатты дауылда 13 ағаш құлап, ең биік ағаш тамырының бір бөлігін жоғалтқаннан кейін биіктігі төмендеді. Бұл ағаштың биіктігі 1973 жылғы дауылдан кейін 2002 жылы жаңартылды, бірақ ол 2009 жылғы Қара сенбідегі орман өрттерінде құрып кетті. Тарихи тұрғыдан алғанда, ең биік жеке дана – 1871 немесе 1872 жылы Викторияның Уоттс өзені аймағында табылған Фергюсон ағашы деп есептеледі. Бұл жазбаның сенімді еместігі жиі дауланады, оның орнында орман шаруашылығының жоғары лауазымды қызметкері өлшеу таспасымен жерде өлшегендігі туралы бірінші қол құжаттық дәлелдерге қарамастан (төменде қараңыз). Дегенмен, 1880 жылы теодолитпен ерекше биік ағашты Джордж Корнтвейт геодезисі өлшегендігі туралы кеңінен келісім бар (ағаш Корнтвейт немесе Торпдейл ағашы деп белгілі). 1881 жылы құлатылған кезде Корнтвейт оны жерде тізбекпен қайта өлшеді. Бұл ағаш қазіргі әлемдегі ең биік ағаш – Гиперионнан (116 м) қысқа болды. Кейбір жеке даналар әлдеқайда үлкен диаметрге ие; ең үлкені – "The Bulga Stump", Австралия, Виктория, Оңтүстік Гиппленд ауданындағы Тара Булганың жанындағы жанған қалдық, тірі күйінде DBH 35 фут (11 м) болған, бұл E. regnans-ты баобабтан (Adansonia digitata) және Монтесума кипарисінен (Taxodium mucronatum) кейін ағаштардың үшінші ең қалың түріне айналдырады. Австралиядағы ең биік және ең қалың ағаштар болғандықтан, E. regnans сонымен қатар ең массивтісі болып табылады; бұл атақ қазіргі уақытта Тасманияның Гивестон қаласынан батысқа қарай 2,4 миль (4 км) қашықтықта табылған "Керманди королевасы" деп аталатын жеке данаға тиесілі, оның биіктігі 252 фут (77 м) және төс биіктігіндегі (DBH) диаметрі 22 фут (7 м). Ал Кардер 1888 жылы осы жерде 122 метрден асатын ағашты тапқанға 100 фунт ақшалай сыйлық ұсынылғанын айтады. Фон Мюллердің алғашқы жазбаларында жақын маңдағы Қара Шырша жотасындағы екі ағаш туралы айтылады, біреуі тірі және өлшемі еді, ал екіншісі құлаған ағаш өлшемі еді, бірақ бұл ақпараттың сенімділігі күмәнді. Дэвид Бойль де Кейп Отуэйдегі ағаштың өлшемдері естілгенін хабарлады, бірақ бұл да ақпараттың сенімділігі күмәнді. Алайда, 1982 жылға дейін ешқайсысы тікелей құжаттама арқылы расталмады, ол кезде Виктория Орман комиссиясының арнайы жобалар жөніндегі қызметкері Кен Симпендорфер Викторияның ресми архивтерін іздестірді. Ол бір ғасырдан астам уақыт бұрын ұмытылған, сол уақытқа дейін түрдің басқа жазбаларында айтылмаған бір есепті тапты. Ол 1872 жылдың 21 ақпанында мемлекеттік орман инспекторы Уильям Фергюсон жазған және жерлер мен зерттеулер жөніндегі көмекші комиссары Клемент Ходжкинсонға жолдаған хат еді. Фергюсонға Уоттс өзенінің суайдынын зерттеу және тексеру тапсырылған, ол орманшылар әлі жете алмаған жерлерде үлкен және ерекше өлшемдегі ағаштарды тапқан. Фергюсон Melbourne Age газетінің редакторына хат жазды. Жеке ағаштардың осындай биіктікке қайта жете алуы мүмкін. Автор Боб Билдің айтуынша, Қара Шырша жотасындағы ең биік ағаштардың биіктігі қазір шамамен 20 метрді құрайды, бірақ 1920-1930 жылдары болған ірі орман өрттерінің салдарынан олардың жасы 80 жылдан аспайды және жыл сайын тұрақты өседі.

Eucalyptus regnans is the tallest of all flowering plants, and possibly the tallest of all plants, although no living specimens can make that claim. The tallest measured living specimen, named Centurion, stands tall in Tasmania. Before the discovery of Centurion, the tallest known specimen was Icarus Dream, which was rediscovered in Tasmania in January, 2005 and is high. It was first measured by surveyors at in 1962 but the documentation had been lost. A total of 16 living trees in Tasmania have been reliably measured in excess of The Cumberland Scenic Reserve near Cambarville, became the site of Victoria's tallest trees, in 1939, including one measured at high, following the extensive Black Friday bushfires. A severe storm in 1959 blew down 13 of the trees and the tallest tree was reduced to a height of after it lost part of its crown. The height of this tree was cited as in 2002 following further storm damage in 1973. however it perished in the Black Saturday bushfires of 2009. Historically, the tallest individual is claimed to be the Ferguson Tree, at , found in the Watts River region of Victoria in 1871 or 1872. This record is often disputed as unreliable, despite first hand documentary evidence of it being measured on the ground with surveyor's tape by a senior forestry official (see below). Widespread agreement exists, however, that an exceptionally tall individual was reliably measured at by theodolite in 1880 by a surveyor, George Cornthwaite, at Thorpdale, Victoria (the tree is known both as the Cornthwaite or Thorpdale Tree). When it was felled in 1881, Cornthwaite remeasured it on the ground by chain at The stump is commemorated with a plaque. That tree was about shorter than Hyperion, the world's current tallest living tree, a coast redwood measuring 379.1 feet (116 m). Some individuals attain much greater diameter; the largest known being "The Bulga Stump", a charred remnant near Tarra Bulga, South Gippsland district, Victoria, Australia which as a living tree had a DBH of 35 feet (11 m), making E. regnans the third thickest species of tree after the Baobab (Adansonia digitata) and the Montezuma Cypress (Taxodium mucronatum). As a consequence of being both the tallest and thickest Australian trees, E. regnans is also the most massive; that title being currently held by an individual called the "Kermandie Queen" discovered 2.4 mile (4 km) west of Geeveston, Tasmania which measures 252 feet (77 m) in height and has a diameter at breast height (DBH) of 22 feet (7 m). Al Carder notes that in 1888 a cash reward of 100 pounds was offered there for the discovery of any tree measuring more than 400 feet (122 m). Von Mueller's early records also mention two trees on the nearby Black Spur Range, one alive and measuring and another fallen tree said to measure , but these were either based on hearsay or uncertain reliability. David Boyle also reported that a tree at Cape Otway measured , but this too was based on hearsay. None, however, had been verified by direct documentation until 1982 when Ken Simpendorfer, a Special Projects Officer for the Forests Commission Victoria, directed a search of official Victorian archives. It unearthed a forgotten report from more than a century earlier, one that had not been referred to in other accounts of the species up to that time. It was written on 21 February 1872, by the Inspector of State Forests, William Ferguson, and was addressed to the Assistant Commissioner of Lands and Surveys, Clement Hodgkinson. Ferguson had been instructed to explore and inspect the watershed of the Watts River and reported trees in great number and exceptional size in areas where loggers had not yet reached. Ferguson wrote a letter to the editor in the Melbourne Age newspaper.</blockquote>It is also possible that individual trees will again attain such heights. Author Bob Beale has recorded that the tallest trees in the Black Spur Range now measure about butdue to major bushfires in the 1920s and 30sare less than 80 years old and have been growing consistently at the rate of about a year.

Жаңа Зеландияда

Жаңа Зеландияның Дунедин қаласына жақын жердегі Ороконуи экоқасиетті орнында Е. regnans тұқымдас ағаштары өседі, бұл елдегі ендік ағаш – 2012 жылы өлшенгенде биіктігі метрге жетеді. 2011 жылы Грейттаун қалалық аймағындағы Е. regnans ағашының биіктігі метр деп өлшенді.

Қолданылуы

Эвкалипт регнаны өзінің ағаш материалы үшін бағалайды және одан өте көп мөлшерде жиналады. Табиғи ареалында ағаш кесуден басқа, Жаңа Зеландия мен Чилидегі плантацияларда, сондай-ақ Оңтүстік Африка мен Зимбабведе шектеулі көлемде өсіріледі. Негізгі қолданылуы – ағаш кесу және ағаш ұнына айналдыру. 20-шы ғасырда газет қағазының маңызды көзі болды. Қазіргі уақытта ағаш ұнының көп бөлігі Жапонияға экспортталады. Табиғи ерекшеліктері сақталған, ірі, ескі ағаштардың ареалы қарқынды түрде азайып бара жатқанмен, жаңа өскен ормандар кең аумақты алып жатыр және олар плантацияларда өсіріледі. Ұзын, түзу, жылдам өсетін діңгектері ескі ағаштардан әлдеқайда коммерциялық құнды. Бұл орташа салмақты ағаш (шамамен) және құрылымы жағынан бірқатар ерекшеліктері бар (жиекті). Жүрек тамырлары жиі кездеседі. Ағашпен жұмыс істеу оңай, құрылымы түзу, ұзын, түйінсіз бөліктері бар. Ағашты буға илеуге жақсы болады. Ағаштан жасалған бұйымдардың негізгі қолданылуы – жиһаз, еден жабу (өте ақшыл сары түсі үшін жоғары бағаланады), қаптама, фанера, терезе жақтаулары және жалпы құрылыс. Кейде ағаш жұны және шелек жасауға қолданылады. Дегенмен, жоғары сапалы өнімдер үшін ағашқа бумен қайта өңдеу қажет, себебі ол кептіру кезінде деформацияға ұшырауы мүмкін. Бұл ағаш құрылысшылар, жиһаз жасаушылар және сәулетшілер арасында жоғары бағаланады. Жасанды және табиғи тау күлінің генетикалық салыстыруы екі аралықтағы ядролық ДНК-да айтарлықтай айырмашылықтарды көрсетті, бұзылмаған жағдайда кеңістіктік генетикалық құрылым сәл күштірек, ал кесілген жағдайда генетикалық дифференциацияның жоғары деңгейі және кесілген участалардағы генетикалық әртүрліліктің үлкен бөлінуі байқалды. Ылғалды ормандарды толық кесуге қарсылық соңғы жылдары күшейді (әсіресе ағаш ұнына айналдыруға қарсылық). Бұл – ағаш кесуді қолдайтындар мен қарсыластарының пікірлері қақтығысатын, даулы мәселе. Виктория штатының Флора және фаунаны қорғау жөніндегі ғылыми кеңесші комитетіне тау күлі ормандарын жойылып бара жатқан өсімдіктер қауымдастығы ретінде тіркеу туралы бірнеше өтініш түсті. Комитет 2017 жылы өтінішті қабылдамады, себебі ол талаптарға сай келмеді және 1988 жылғы Флора және фаунаны қорғау туралы заң мен 2011 жылғы ережелерінде белгіленген кем дегенде бір талапты қанағаттандырмады. Бағалау критерийлері төмендеудің нақты дәлелдерінің болуын, ареалдың қысқаруын немесе өсімдіктер қауымдастығының айтарлықтай өзгеруін қамтыды. Мюррей Каннингэм мен Дэвид Эштонның жүргізген зерттеулері Эвкалипт регнаны өсіру үшін көп мөлшерде жарық және күл қабатындағы жоғары концентрациялы қоректік заттар қажет екенін анықтады. Бұл жағдайлар әдетте жоғары қарқынды орман өртінен кейін туындайды, бұл тау күлі ормандарының сирек, бірақ мерзімдік ерекшелігі. Осы себепті ағаш өңдеу өнеркәсібі мен орман ғалымдары ағаштарды толық кесуді, содан кейін жоғары қарқынды өрт шығаруды және тұқым себуді қолданады, өйткені бұл жоғары қарқынды орман өртінен кейін туындайтын жағдайды имитациялайды және ағаштардың жаңаруын қамтамасыз етеді. Мельбурн қаласының орманды су жинағыш аймақтары, аз өңдеуді қажет ететін сумен қамтамасыз етеді, олардың көп бөлігі E. regnans ормандарынан тұрады. 1891 жылы Мельбурн және Метрополитендік жұмыс басқармасына (MMBW) 157 000 гектар орманды су жинағыш аймақтарының басқару құқығы берілді, олар жабық су жинағыш саясатын ұстанды, онда ағаш кесуге және қоғамдық кіруге рұқсат берілмеді. Бұл аймақтар қазір Ярра таулары ұлттық паркінің құрамына кіреді. Ұлы орман ұлттық паркін құру үшін қосымша аумақтарды қосу бойынша ұзақ жылдар бойы саяси науқан жүргізілуде. Ағаштар орман өртінен немесе ағаш кесуден зардап шеккен жағдайда су жинағыш аймақтарынан алынатын су мөлшері 20-40 жылға дейін едәуір төмендейді. MMBW 1948 жылдан бастап сумен жабдықтаудағы орманды жамылғының рөлін зерттеуді бастады. 1960 жылдардың басында олар Healesville маңындағы ылғалды таулы ормандарда ағаш кесу мен орман өрттерінің су сапасы мен мөлшеріне тигізетін ұзақ мерзімді әсерін өлшеу үшін жұптасқан су жинағыш эксперименттерінің жаңа сериясын құрды. Нәтижелер анық көрінуі үшін тағы 10 жыл уақыт кетті. Ағаш кесудің әсері болғанымен, өзендер ағынына ең үлкен қауіп 1939 жылғы «Қара жұма» немесе 2009 жылғы «Қара сенбіде» болған апатты орман өрттері болып қала берді. 2018 жылы кейбір зерттеушілер Викториядағы тау күлі ормандары құлап бара жатқан экожүйелерді білдіреді деген қорытындыға келді. Олар «жасырын құлдырау» терминін енгізді, яғни сырттан тұрақсыз болып көрінбейтін, бірақ негізгі элементтерін жоғалтқан экожүйе. Олардың зерттеу орындарында 1997 мен 2011 жылдар аралығында ірі, ескі қуыс ағаштардың (жануарлар мен құстарға ұя салуға арналған үңкірлері бар ағаштардың) 50%-ға дейін жойылғанын және құстар мен ағаштарда өмір сүретін сүтқоректілердің (мысалы, коалалар мен жылқылардың) саны да айтарлықтай азайғанын анықтады. Олар өзгерістің жылдам және баяу факторларын анықтады: орман өрті, ағаш кесу және климаттық өзгерістер, сондай-ақ тау күлі ормандарының акациялар басымдығымен алмастырылатынын көрсетті.

Eucalyptus regnans is valued for its timber, and has been harvested in very large quantities. Aside from being logged in its natural range, it is grown in plantations in New Zealand and Chile, and to a limited extent, in South Africa and Zimbabwe. Primary uses are sawlogging and woodchipping. It was a major source of newsprint in the 20th century. Much of the present woodchip harvest is exported to Japan. While the area of natural stands with large old trees is rapidly decreasing, substantial areas of regrowth exist and it is increasingly grown in plantations, the long, straight, fast growing trunks being much more commercially valuable than the old growth timber. It is a medium weight timber (about ) and rather coarse (stringy) in texture. Gum veins are common. The wood is easy to work and the grain is straight with long, clear sections without knots. The wood works reasonably well for steam bending. Primary uses for sawn wood are furniture, flooring (where its very pale blonde colour is highly prized), panelling, veneer, plywood, window frames, and general construction. The wood has sometimes been used for wood wool and cooperage. However, the wood needs steam reconditioning for high value applications, due to a tendency to collapse on drying. This wood is highly regarded by builders, furniture makers and architects. Genetic comparison of logged stands and natural stands of mountain ash showed only minor differences in nuclear DNA between the two, with slightly stronger spatial genetic structure in the undisturbed treatment, higher levels of genetic differentiation in the logged treatment, and greater partitioning of genetic diversity among logged sites. Opposition to logging of wet forests by clearfelling has grown very strong in recent years (particularly opposition to woodchipping). It is a controversial debate with strong opinions both for and against timber harvesting. Several applications have been made to Victoria's Flora and Fauna Guarantee (FFG) Scientific Advisory Committee to list mountain ash forests as an endangered vegetation community. The committee rejected an application in 2017 as being ineligible and that it did not satisfy at least one criterion set out in the Flora and Fauna Guarantee Act 1988 and its Regulations of 2011. The assessment criteria included, was there a demonstrated state of decline, has there been a reduction in distribution or has vegetation community altered markedly. Studies conducted by Murray Cunningham and David Ashton found that the re growth habit of Eucalyptus regnans requires high light conditions, and the high nutrients contained in the ash layer. These conditions are found typically following a high intensity wildfire, which are an infrequent, yet periodic feature of mountain ash forests. For this reason clearfellingwith the complete removal of all trees, followed by a high intensity fire and seedingis used by the timber industry and forest scientists to ensure regeneration of harvested areas because it mimics the conditions found after high intensity wildfire. Melbourne's forested water catchment areas, which provides water requiring little treatment, are composed of large areas E. regnans forest. The management of 157,000 hectares of Melbourne’s forested water catchments were vested in the Melbourne and Metropolitan Board of Works (MMBW) in 1891 with a closed catchment policy where timber harvesting and public access was not permitted. These areas are now included in the Yarra Ranges National Park. There has been a long running political campaign to add more areas to create the Great Forest National Park. Water yields from catchments fall significantly for 20 to 40 years if trees are killed by bushfire or timber harvesting. The MMBW began research into forest cover on water supplies as early as 1948. In the early 1960s they set up a new series of paired catchment experiments in wet mountain forests near Healesville to measure the long term impacts of timber harvesting and bushfire on water quality and quantity. It took another 10 years for the results to emerge more clearly. It was found that while timber harvesting had an impact, the most dramatic threat to stream flows remained catastrophic bushfires like those on Black Friday in 1939 or Black Saturday in 2009. In 2018, some researchers concluded that Mountain Ash forests in Victoria represent collapsing ecosystems. They coined the term 'hidden collapse' meaning an ecosystem that gives a superficial appearance of being intact but has lost key elements. At their research sites they found that between 1997 and 2011, up to 50% of large old cavity trees (trees with big holes that serve as nest sites for animals and birds) had been lost and there had also been a significant decline in the numbers of birds and tree dwelling marsupials such as possums and gliders. They identified fast and slow drivers of change: fire, logging, and climate change, and indicated that Mountain Ash forests would be replaced with Acacia dominated woodlands.

Бағбандықта қолдану

Евкалипт regnans көптеген бақтар үшін тым ірі, бірақ парктеріне сәйкес болуы мүмкін. Көбейту тұқым арқылы жүзеге асырылады, ал ең жақсы өнімділік себу алдында үш апта тоңазытқышта сақтағанда қол жеткізіледі. Тұқымды суық және құрғақ сақтаса, бірнеше жыл сақтауға болады. Жастар контейнерлерде өсіріледі, бірақ басқа эвкалипттерге қарағанда көгеруге бейім; олар Phytophthora cinnamomi және P. nicotianae-ге өте сезімтал. Жас өсімдіктер әдетте 8-9 айлық болғаннан кейін отырғызылады. Оларды қоян, валлаби және опоссумдар жеп қоюы мүмкін, бұл жағдайларда жас егістіктерді толығымен жоюы мүмкін. Евкалипт regnans жыл бойына біркелкі тараған жақсы дренажға және мол жауын-шашынға ие құнарлы топыраққа қажет, ал 7 °C (19 °F) төмен температураға немесе құрғақшылыққа төзімділігі нашар.