Кіріспе

Отбасылық орталықтар – ата-аналарға, балаларға және жұбайларға қызмет көрсететін қоғамдық ресурстар. Отбасылық орталықтар түрлі оқиғаларға байланысты қиын жағдайға түскен отбасыларға қажетті көмек көрсету үшін құрылған, оларға қайтыс болу, дене және психикалық аурулар, ажырасу, жұмыссыздық, балаларды зорлық-зомбылыққа салу және балаларға немқұрайлы қарау жатады. Олар жергілікті билік органдарының әртүрлі ведомстволары немесе түрлі агенттіктер тарапынан үш негізгі функцияны орындау мақсатында құрылған. Әлеуметтік қызметтер, Білім беру, Оқыту.

Әлеуметтік қызметтер бағдарламасы отбасы ішіндегі қарым-қатынастарды жақсартуға, "мұқтаж" немесе "қауіпте" жүрген балаларға алдын алу шараларын ұсынуға және егде саяндарға көмектесуге бағытталған. Білім беру бағдарламасы отбасылар мен жергілікті мектептер арасындағы өзара іс-қимылды жақсартуға, сондай-ақ балаларға қосымша білім беру мүмкіндіктерін ұсынуға бағытталған. Оқыту бағдарламасы ата-аналарға тәрбиелеу курстарын және жұмысқа оқыту сабақтарын ұйымдастыруға бағытталған.

Қызметтер

Отбасылық орталықтар көбінесе, әсіресе кедейлік аймақтарындағы отбасыларға көмектесуге бағытталған, түрлі қызметтерді қамтиды. Олар отбасы мүшелері арасындағы, сондай-ақ отбасы мүшелері мен әлеуметтік қызметтер ұйымдары арасындағы байланысты жақсартуға бағытталған. Орталықтар клиенттерін ерікті жұмыстарға қатысуға ынталандырады және оларға мұндайда көмектеседі. Көптеген отбасылық орталықтар дағдарыста жиі болатын отбасылар үшін қауіпті мекен болуға тырысады. Орталықтар тұрақтылық пен қолдау ортасын қамтамасыз етеді, сонымен қатар медиация бойынша оқыту мен қызметтер ұсынады. Қызметтердің ішінде балалар бағдарламалары, сабақтар мен шаралар бар. Отбасылық орталықтар үш түрлі тәсілді қолданады. Әлеуметтік қызметтерге бағытталған тәсіл отбасыларды қолдауға, оның ішінде сабақтар мен шаралар ұйымдастыруға, ал қажеттіліктері болғандарға кеңес беруге негізделген. Білім беру тәсілі отбасыларды әлеуметтік қызметтер және мектеп жүйелерінде өзін-өзі ұстауға үйретуге бағытталған. Дағдыларды дамыту тәсілі отбасы мүшелеріне қажетті біліктерді беруге бағытталған. Осы әртүрлі бағыттарға қарамастан, мақсаттар көбінесе бірдей болады және отбасыларды бір-бірімен және қоғаммен тиімді қарым-қатынас жасауға үйретуді қамтиды. Отбасылық орталықтарға жүгінетін көптеген клиенттер ажырасу, ауру, депрессия сияқты жекелеген қиындықтармен күресуде. Олардың білімі жеткіліксіз, тәжірибесі аз, төмен жалақылы жұмыстарда жұмыс істеу тарихы бар. Отбасылық орталықтар клиенттеріне білім алуға және жақсы жұмыс іздеуге мүмкіндік беретін сенімділік пен дағдыларды қалыптастыруға көмектеседі.

Нәтижелері

2005 жылғы зерттеу отбасылық орталықтардың жеке тұлғалар, отбасылар және қоғам үшін оң нәтижелер беретінін көрсетті. Жеке тұлғалардың жағдайының жақсаруы көбінесе тегін білім беру бағдарламалары арқылы тікелей байланысты. Отбасылардың жағдайы жақсаруы, негізінен, қарым-қатынастың жақсаруымен шартталған. Ал қоғамның жақсаруы отбасылық орталық бағдарламаларына қатысушылардың атқаратын қосымша ерікті еңбектерінің арқасында мүмкін болады. Көптеген отбасылық орталықтар толық отбасымен жұмыс істеуге ұмтылса да, іс жүзінде көбінесе отбасының бір мүшесімен, әдетте анасымен жұмыс жасайды. Мұндай жағдайларда, тіпті отбасының басқа мүшелері қатысқанның өзінде, әкелердің қатыспауы жиі кездеседі, себебі олардың қатысу қажеттігіне сенімсіздік танытады. Осы бағдарламаларға қатысқан аналардың көпшілігі өскен орталарындағы дәстүрлі, билікке бағынушы стильден бас тартуды көздеді. Зерттеулер көрсеткендей, отбасылық орталық бағдарламаларына қатысқан көптеген отбасылар үшін пайдалы, бірақ барлық отбасылар үшін де емес.

Тарих

Отбасылық орталықтардың ең алғашқы нысандары балалар үйлері болды. Олар балаларды үйді күтуге белсенді түрде ынталандырды, сонымен қатар оқыту және тасымалдау қызметтерін ұсынды. Балалардың үйді басқаруға қатысуына да мүмкіндік берді. Үйлер азық-түлік өндіріп, оны өсіруге көмектескендерге тегін таратып берді. Балаларды үйді жөндеуге және шаруашылықты жүргізуге тегін үйретті, мұнда балалар күтім, тамақ дайындау және тазалау жұмыстарын атқарды. 1950 жылдардан бастап Англия қалаларының кедей аудандарында қалалық орталықтар ашылды. Олар тегін сабақтар мен шаралар ұйымдастырды, сондай-ақ отбасыларға медбикелер мен заңдық көмек көрсетті. Ағаш өңдеу немесе тігін сияқты жабдықтар мен құралдарды пайдалануға да мүмкіндік берді. 1980 жылдары балалар үйлері мен қалалық орталықтар бірігіп, қоғамдық әлеуметтік орталықтар деп аталды. Отбасылық орталық атауы 1990 жылдары кеңінен танылды. Қалалық жерлерде отбасылық орталықтар сәтті жұмыс істеп, дамып келеді, ал ауылдық жерлерде көптеген орталықтар жабылып жатыр немесе жартылай штатқа көшірілуде.