Шибли Номани (1857-1914) – Индиялық ислам ғалымы, философ, тарихшы, ақын. Ол урду тарихының негізін қалаушы, «Дарул Улум» және «Надва» қозғалысының өкілі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үндістанның ислам ғалымы және философы (1857–1914)
Indian Islamic scholar and philosopher (1857–1914)
Шибли Номани (4 маусым 1857 – 18 қараша 1914) – Британдық Радж кезінде Үндістан субконтинентіндегі ислам ғалымы, ақын, философ, тарихшы, білім беру саласындағы ойшыл, жазушы, шешен, реформатор және шығыстанушылардың сыншысы. Ол урду тарихының негізін қалаушы деп есептеледі. Ол сонымен қатар араб және парсы тілдерін де жақсы меңгерген. Шибли аймақтағы екі ықпалды қозғалыс – Алигарх және Надва қозғалыстарымен байланысты болды. Деобанди мектебінің қолдаушысы ретінде, ол ағылшын тілі мен еуропалық ғылымдарды білім беру жүйесіне енгізу қажет деп санады. Шибли өз замандастарының мұсылмандары өткеннен пайдалы сабақтар алуы мүмкін деген сеніммен мұсылман батырларының көптеген өмірбаянын жазды. 1914 жылы Шибли исламдық білімді дамыту мақсатында Дарул Мусаннефин Шибли академиясын құрды, ал 1883 жылы Шибли ұлттық колледжін іске қосты. Ол Мұхаммедтің өмірі туралы көптеген материалдар жинап, жоспарланған «Сират әл-Наби» еңбегінің алғашқы екі томын аяқтады. Оның шәкірті Сүлеймен Надви осы материалдарды толықтырып, Шибли қайтыс болғаннан кейін қалған бес томды жазды.
Shibli Nomani (4 June 1857 – 18 November 1914) was an Islamic scholar, poet, philosopher, historian, educational thinker, author, orator, reformer and critic of orientalists from Indian subcontinent during the British Raj. He is regarded as the father of Urdu historiography. He was also proficient in Arabic and Persian languages. Shibli was associated with two influential movements in the region, the Aligarh and the Nadwa movements. As a supporter of the Deobandi school, he believed that English language and European sciences should be incorporated into the education system. Shibli wrote several biographies of Muslim heroes, convinced that Muslims of his time could learn valuable lessons from the past. Shibli established the Darul Musannefin Shibli Academy in 1914 to promote Islamic scholarship and also founded the Shibli National College in 1883. He collected much material on the life of Muhammad, and completed the first two volumes of the planned work, Sirat al Nabi. His disciple, Sulaiman Nadvi, added to this material and wrote the remaining five volumes after Shibli's death.
Ерте өмір
Номани 1857 жылғы 4 маусымда Азамгарх маңындағы Бандвал қаласында мұсылман раджпут отбасында дүниеге келді. Оның атасы Шеорадж Сингх көп буын бұрын ислам дінін қабылдаған байс тайпасынан шыққан. Ол суфи ғалымы және Жүнайд Бағдадидің шәкірті болған Әбу Бакр әш-Шиблинің құрметіне аталған. Кейін өмірінде ол есіміне "Номани" қосымын алды. Оның кіші әйелдері білім алу үшін Лондонға, Англияға барды (кейін қайтып келді, біреуі Аллахабад жоғары сотында адвокат болып жұмыс істеді), ал Номани дәстүрлі исламдық білім алды. Оның ұстазы – рационалист ғалым Мұхаммед Фарук Чирайакоти. Сондықтан Номани Алигархқа тартылып, сонымен бірге одан жирену себептеріне ие болды. Ол Алигархта парсы және араб тілдерінен сабақ бергеніне қарамастан, колледждің интеллектуалдық атмосферасын көңілі толмады және ақырында оны ыңғайсыздық сезімінен Алигархты тастап кетті, бірақ 1898 жылы Сэр Сәйед қайтыс болғаннан кейін ғана колледжден ресми түрде кетті.
Nomani was born on 4 June 1857 in Bandwal near Azamgarh into a Muslim Rajput family, his ancestor Sheoraj Singh being a Bais who accepted Islam many generations ago, to Habibullah and Moqeema Khatoon. He was named after Abu Bakr al Shibli who was a Sufi saint and a disciple of Junayd Baghdadi. Later in life, he added "Nomani" to his name. Although his younger brothers went to London, England for education (and later returned, one as a barrister employed at Allahabad High Court), Nomani received a traditional Islamic education. His teacher was Muhammad Farooq Chirayakoti, a rationalist scholar. Nomani therefore had reasons to be both attracted and repelled by Aligarh. Even after he had secured a post as a teacher of Persian and Arabic at Aligarh, he always found the intellectual atmosphere at the college disappointing, and eventually left Aligarh because he found it uncongenial, although he did not officially resign from the college until after Sir Syed’s death in 1898.
Таяу Шығыста
Ол 16 жыл бойы Алигархта парсы және араб тілдерін оқытты. Сол жерде Томас Арнольд және басқа британдық ғалымдармен танысып, олардан қазіргі заманғы батыс идеялары мен ойларын бірінші рет тікелей үйренді. 1892 жылы Томас Арнольдпен бірге Осман империясына, оның ішінде Сирияға, Түркияға және Мысырға, сондай-ақ Таяу Шығыстың басқа да аймақтарына саяхаттап, олардың қоғамдарын тікелей және тәжірибелік тұрғыдан танып білді. Стамбулда ол Сұлтан Абдул Хамид II-ден медаль алды. Оның ғылыми еңбегі бір жағынан Томас Арнольдқа әсер етсе, екінші жағынан Томас Арнольдтың оған үлкен әсері болды, осының нәтижесінде оның идеяларында қазіргі заманғы көзқарас пайда болды. Қайырда ол белгілі ислам ғалымы Мұхаммед Абдух (1849-1905)пен кездесті.
He taught Persian and Arabic languages at Aligarh for sixteen years, where he met Thomas Arnold and other British scholars from whom he learned first hand modern Western ideas and thoughts. He travelled with Thomas Arnold in 1892 to the Ottoman Empire including Syria, Turkey and Egypt and other locations in the Middle East and got direct and practical experience of their societies. In Istanbul, he received a medal from Sultan Abdul Hamid II. His scholarship influenced Thomas Arnold on one hand, and on the other he was influenced by Thomas Arnold to a great extent, and this explains the modern touch in his ideas. In Cairo, he met noted Islamic scholar Muhammad Abduh (1849 1905).
Хайдарабад пен Лакхнауда
1898 жылы Сэр Сайед Ахмет қайтыс болғаннан кейін ол Алигарх университетінен шығып, Хайдарабад мемлекетінің Білім министрлігінде кеңесші болып жұмыс істеді. Ол Хайдарабадтың білім беру жүйесінде көптеген реформалар жасады. Оның саясатының нәтижесінде Хайдарабадтың Османия университеті оқу тілі ретінде урду тілін қабылдады. Осыған дейін Үндістанның ешбір университеті жоғары білім беруде оқыту тілі ретінде ешқандай жергілікті тілді қолданбаған. 1905 жылы ол Хайдарабадты қалдырып, Лакхнауға, Надуат-тұл-улум ұйымы құрған Дарул-улум Надуат-тұл-Улама медресесінің директоры және басшысы болып барды. Ол мектептегі оқыту мен оқу жоспарына реформалар енгізді. Ол мектепте бес жыл бойы жұмыс істеді, бірақ консервативті ғалымдар тобы оған қарсы шығып, 1913 жылы Лакхнаудан шығып, туған жері Азамгарх маңына қоныстанды.
After the death of Sir Syed Ahmed in 1898, he left Aligarh University and became an advisor in the Education Department of Hyderabad State. He initiated many reforms in the Hyderabad education system. From his policy, the Osmania University of Hyderabad adopted Urdu as the medium of instruction. Before that, no other university of India had adopted any vernacular language as the medium of instruction in higher studies. In 1905, he left Hyderabad and went to Lucknow as principal and driving force of the Darul Uloom Nadwatul Ulama, a madrasa founded by the Nadwat tul 'Ulum. He introduced reforms in the school's teaching and curriculum. He stayed at the school for five years, but the orthodox class of scholars became hostile towards him, and he had to leave Lucknow to settle in the area around his hometown, Azamgarh in 1913.
Өлім
1914 жылы тамыз айында ол ағасының ауырып қалғанын естіп, Аллабадқа сапарлады. Екі аптадан кейін ағасы қайтыс болды. Одан кейін ол Азамгархқа көшті. Сол жерде ол "Дарул Мусаннифин" идеясын қалыптастырды. 1914 жылы 18 қарашада дүние салды.
In August 1914 he went to Allahabad on the news of his elder brother's illness. Two weeks later his brother died. He then moved to Azamgarh. There he developed the basic concept of Darul Musannifin. He died on 18 November 1914.
Идеология
Номани мен Сайед Ахмет мұсылмандардың әл-ауқатын жақсартуды тіледі және осымен бірге батыстық ойлау мен өмір салтын қабылдауды қалады. Алайда, Сэр Сайед мұсылмандарды 1857 жылғы Тәуелсіздік соғысына белсенді қатысқандарынан кейін британ билеушілерінің ашуынан сақтап қалғысы келді, британ отаршылдары бұл соғысты "Сепой көтерілісі" деп атады, ал Шибли оларды жоғалтқан мұраларын және дәстүрлерін қайтару арқылы өздеріне сенімді және өздерін құрметтеуші етуді көздеді. Сондай-ақ, ол бұл романында Номаниді шеңберлі ойлы мұсылман дін ғалымы ретінде бейнелейді. "Ата-Түрк фи Кербала" атты тағы бір кітабында автор Шиблидің Сэр Сайедтің саясаты мен идеологиясына наразы болғанын және Алигарх қозғалысына қарсы күрескенін мәлімдейді.
Nomani and Syed Ahmed wished for the welfare of Muslims and wanted to have Western thinking and style come along with it. However, Sir Syed wanted to save the Muslims from the wrath of the British rulers after their active participation in the War of Independence of 1857, called the "Sepoy Mutiny" of 1857 by the British colonialist rulers, whereas Shibli wanted to make them self reliant and self respecting by regaining their lost heritage and tradition. and in that novel he portrays Nomani as a narrow minded Muslim theologian. In another book, 'Ataturk Fi Karbala by Arif ul Islam', the author alleged that Shibli was not happy with Sir Syed's policies and ideologies and was involved vehemently against Aligarh movement.
Мұра
Номанидің Рабия Хатун және Жаннутұл Фатима деген екі қызы мен Хамид Хасан Номани деген бір ұлы болған.
Nomani had two daughters, Rabia Khatoon and Jannutul Fatima, and one son, Hamid Hassan Nomani.
Шибли жобасы
"Шибли" жобасы – Джамия Миллиа Исламияның Араб тілі кафедрасы жүзеге асырып жатқан жоба. Оның мақсаты – Шибли Номанидің мұрасын сақтап, оның еңбектерін кең көлемдегі оқырмандарға жеткізу. "Шибли" жобасы аясында студенттер Шиблидің өмірі мен кітаптарын зерттеуге ынталандырылады. Олардан оның өмірінің әртүрлі жақтары туралы мақалалар жазу және оның шығармаларына шолулар жасау талап етіледі. Студенттер оның өмірі мен еңбектерін көрсететін жобалар дайындауға және оның өміріне қатысты кестелер жасауға шақырылады. "Шибли" жобасы, сондай-ақ, урду тілі, Исламият және Тарих салаларының өзара байланысын күшейтуге бағытталған. Осы мақсатта студенттер Шиблидің поэзиялық туындыларын оқып, оның өмірі мен шығармалары туралы толығырақ білу үшін Дарул Мусаннифин (Азамгарх) және Лакхнау қалаларына оқу сапарларын ұйымдастырады. "Шибли" жобасының ең маңызды бөліктерінің бірі – оның өмірі мен еңбектеріне арналған көрме. Көрмеде Шиблидің өмірі мен шығармашылығының сан алуан қырлары, оның ішінде ғылымы, поэзиясы және қоғамдық қызметі көрсетіледі. Бұдан бөлек, келушілер ХХ ғасырдың басындағы Үндістанның мәдени және рухани атмосферасымен таныса алады.
The Shibli Project, undertaken by the Department of Arabic at Jamia Millia Islamia, aims to preserve the legacy of Shibli Nomani and make his works accessible to a wider audience. As part of the Shibli Project, students are encouraged to study the life of Shibli and his books. They are asked to write articles on the various shades of his life and to write reviews of his works. Students are also encouraged to make projects that showcase his life and contributions and to prepare charts related to his life. The Shibli Project also seeks to promote compatibility among the disciplines of Urdu, Islamiyat, and History. As part of this effort, students are encouraged to study Shibli's poetic works and to organize educational tours to Darul Musannifin, Azamgarh, and Lucknow to meet with Shibli's disciples and gain more insight into his life and works. One of the highlights of the Shibli Project is an exhibition on his life and contributions. The exhibition showcases the various facets of Shibli's life and works, including his scholarship, poetry, and activism. It also provides visitors with a glimpse into the cultural and intellectual milieu of early 20th century India.