Билли Бадд операсы (1951)

Кіріспе

Бенджамин Бриттеннің 1951 жылғы "Билли Бадд" операсы, Op. 50, – романшы Э. М. Форстер мен Эрик Крозиердің либреттосына, Герман Мелвиллдің "Билли Бадд" атты повесі негізінде жазылған опера. Бастапқыда төрт актілі болған операның премьерасы 1951 жылдың 1 желтоқсанында Лондонның Корольдік опера үйінде (ROH) өтті. Кейіннен Бриттен шығарманы пролог пен эпилог қосылған екі актілі опера ретінде қайта өңдеді. Түзетілген нұсқа алғаш рет 1964 жылдың 9 қаңтарында Лондонның Ковент-Гардендегі ROH театрында орындалды.

Құрастыру тарихы

Э. М. Форстер новеллаға қызығушылық танытты және оны Кембридж университетіндегі Кларк лекцияларында талқылады. Форстер 1937 жылдан бері Бриттеннің музыкасына ғибрат етіп, «The Ascent of F6» пьесасының қойылымын көргенде (Бриттен оған қосымша музыка жазған) оған әсерленді. Форстер Бриттенмен 1942 жылдың қазан айында Питер Пирс пен Бриттеннің Микеланджелоның жеті сонетін Ұлттық галереяда орындағанын естігенде танысты. 1948 жылы Бриттен мен Форстер Форстер опера либреттосын жаза ала ма деген мәселені талқылады. Олар «Билли Бадд» туындысын операға бейімдеуге келісті және жобаны талқылау үшін 1949 жылдың қаңтарында ресми кездесу өтті. Форстер Бриттеннің тұрақты серіктесі Эрик Кройзермен бірлесіп либретто жазды. Ғалым Ханна Рохлиц бұл бейімделу мен ынтымақтастықты егжей-тегжейлі зерттеді. Бриттен музыканы жаза бастағанда, итальян композиторы Джорджио Федерико Гедини 1949 жылғы Венеция халықаралық фестивалінде «Билли Бадд» операсының бір актілік қойылымын көрсетті. Бұл Бриттенді алаңдатты, бірақ Гединидің операсы көп назар алмады. Бриттен бастапқыда бас рөлді Герайнт Эвансқа бермек болған, ол рөлге дайындалды, бірақ дауысы үшін тым жоғары болғандықтан бас тартты. Бриттен оның орнына Теодор Уппманды таңдады, ал Эванс мырза Флинт рөлін орындады.

Өнер тарихы

Бриттен операның премьерасын төрт актіден тұратын бастапқы нұсқасында өткізген кезде, қойылым 15 рет сахнаға шығарылды. 1951 жылдың желтоқсан айындағы «Нью-Йорк Таймс» газетінде жарияланған мақалада премьераға сын көзқарас «өте жақсы және әділ, шынымен құлшыныс тудырмаса да, ынталы» деп сипатталды. «Билли Бадд» АҚШ-тағы тұңғыш көрсетілімін 1952 жылы Индиана университеті опера компаниясының қойылымында алды. 1952 жылы NBC телеарнасы операның қысқартылған нұсқасын ұсынды. Алғашқы нұсқадағы қойылымдардың саны кейінгі жылдары азайды және 2011 жылға дейін жалғасты. 1960 жылы Бриттен операны екі актілік нұсқаға қайта өңдеді, бұл BBC-де көрсетуге дайындық болды. Вэренің прологтан кейінгі алғашқы пайда болуы – бұл 1-ші актінің соңындағы Капитанның жиынында экипажға сөйлеген сөзі еді; Бриттен бұл эпизодты алып тастады, себебі ол либреттисі Эрик Кройзерге бұл сахнадан ешқашан қанағаттанбағанын айтты. Сөйтіп, Вэренің кемедегі алғашқы пайда болуы жеке кабинасындағы жалғыз сәт ретінде көрсетілді. Бриттен 3-ші және 4-ші актілердің құрылымдық тепе-теңдігін өзгертті. Жаңартылған екі актілік нұсқаның тұңғыш қойылымы 1964 жылдың 9 қаңтарында Ковент-Гардендегі Корольдік опера театрында Георг Солтидің дирижерлігімен өтті. 1966 жылғы BBC теледидарының қойылымын Чарльз Маккеррас дирижерлік етті, ал Билли рөлін Питер Глоссоп (баритон), Вэре рөлін Питер Пирс, ал Клэггарт рөлін Майкл Лэнгдон сомдады. 1967 жылы Decca студиясында екі актілік нұсқа жазылды; жазба сессияларына Ковент-Гардендегі Корольдік опера театрының қызметкерлері қатысты. Екі актілік қайта өңделген нұсқаның АҚШ-тағы тұңғыш қойылымы 1966 жылдың 4 қаңтарында Америка опера қоғамымен өтті. Опера 1970 жылдың қараша айында Чикагодағы Лирикалық опера театрында қойылды, онда Уппман атау рөлін қайта орындады, Ричард Льюис – Вэре, Герайнт Эванс – Клэггарт, Брюс Ярнелл – Редберн, Реймонд Михалски – Флинт және Арнольд Вокетаитис – Рэтклифф рөлінде болды. Метрополитен операсы «Билли Баддты» алғаш рет 1978 жылы сахнаға шығарды. Глиндеборн фестивалі операсы операны алғаш рет 2010 жылы Майкл Грандедждің опералық режиссерлік дебюті кезінде қойды; қойылым 2013 жылы қайта жаңғыртылды. Стьюарт Бедфордтың қайта өңделген оркестрлеуімен жұмыстың жаңа редакциясы 2017 жылдың 1 шілдесінде Де-Мойн Метро Операсында тұңғыш рет көрсетілді. Билли Бадд рөлін орындаған баритондардың қатарында сэр Томас Аллен, сэр Саймон Кинлисайд, Ричард Стилвелл, Дейл Дюсинг, Натан Ганн, Род Гилфри, Бо Сковхус, Томас Хэмпсон, Тедди Тау Родс, Питер Маттей, Жак Имбрайло және Лиам Боннер бар. Көрнекті Вэре рөлін сомдағандарға Питер Пирс, Ричард Кассилли, Филип Лэнгридж, Энтони Рольф Джонсон және Джон Марк Эйнсли кірді. Операдағы әртүрлі тақырыптық мәселелерді, соның ішінде гомосексуализм мен құтқарылуды зерткен бірнеше академиялық зерттеулер бар.

When Britten conducted the opera's premiere, in its original form of four acts, the performance received 15 curtain calls. Critical reaction to the premiere, according to a December 1951 New York Times article, was "a very good press and a very fair one, enthusiastic if not really ecstatic". Billy Budd received its United States première in 1952 in performances by Indiana University Opera Company. In 1952, NBC television presented a condensed version of the opera. Performances of the original version fell off in number in the subsequent years. and 2011. In 1960, Britten revised the score into a two act version, in preparation for a BBC broadcast. Vere's first appearance after the prologue had been originally the Captain's Muster, in which he addresses the crew at the end of Act 1; Britten cut this, explaining to his librettist Eric Crozier that he had never been happy with that scene, so making Vere's first appearance on the ship a private moment alone in his cabin. Britten changed some of the structural balance from the contrasting Acts 3 and 4. The first performance of the revised two act version was on 9 January 1964 at the Royal Opera House, Covent Garden, conducted by Georg Solti. The 1966 BBC Television broadcast was conducted by Charles Mackerras, with Peter Glossop (baritone) as Billy, Peter Pears as Vere, and Michael Langdon as Claggart. The 1967 Decca studio recording was made of the two act version; the recording sessions were attended by staff from the Royal Opera House, Covent Garden. The first USA performance of the revised two act edition was on 4 January 1966 by the American Opera Society. The opera was produced in November 1970 at the Lyric Opera of Chicago, with Uppman reprising the title role, Richard Lewis as Vere, Geraint Evans as Claggart, Bruce Yarnell as Redburn, Raymond Michalski as Flint, and Arnold Voketaitis as Ratcliffe. The Metropolitan Opera first staged Billy Budd in 1978. Glyndebourne Festival Opera first staged the opera in 2010, in the operatic directorial debut of Michael Grandage; the production was revived in 2013. A new performing edition of the work, with a revised orchestration by Steuart Bedford, premiered at Des Moines Metro Opera on 1 July 2017. Baritones who have sung the role of Billy Budd include Sir Thomas Allen, Sir Simon Keenlyside, Richard Stilwell, Dale Duesing, Nathan Gunn, Rod Gilfry, Bo Skovhus, Thomas Hampson, Teddy Tahu Rhodes, Peter Mattei, Jacques Imbrailo and Liam Bonner. Notable Veres have included Peter Pears, Richard Cassilly, Philip Langridge, Anthony Rolfe Johnson, and John Mark Ainsley. Several academic studies investigate various thematic undertones in the opera, including homosexuality and salvation.

Рөлдер

РөлДауыс түріАлғашқы қойылым, 1 желтоқсан 1951 ж. (төрт актік түпнұсқа нұсқасы)(Дирижер: Бенджамин Бриттен)Түзетілген екі актік нұсқасының алғашқы қойылымы9 қаңтар 1964 ж. (Дирижер: Георг Шольти) HMS Indomitable капитаны, Вере тенор Питер Пирс Ричард Льюис Билли Бадд, матрос баритон Теодор Уппман Роберт Кернс Джон Клаггарт, қару-жарақ сақшысы бас Фредерик Дальберг Форбс Робинсон Мистер Редберн, бірінші лейтенант баритон Херви Алан Джон Шоу Мистер Флинт, навигатор бас баритон Герайнт Эванс Рональд Льюис Лейтенант Рэтклифф баритон немесе бас Майкл Лангдон Дэвид Келли Қызыл сақал, жалдамалы матрос тенор Энтони Марлоу Кеннет Макдональд Дональд баритон Брайан Дрейк Роберт Савойе Данскер, ескі матрос бас Иния Те Виата Иния Те Виата Жаңа келген тенор Уильям МакАльпайн Джозеф Уорд Жаңа келгеннің досы баритон Джон Камерон Джон Рис Эванс Чиқ тенор Дэвид Три Роберт Боумен Боцман бас Рональд Льюис Делме Брин Джонс Бірінші сержант бас Риддерх Дэвис Деннис Уикс Екінші сержант бас Хуберт Литтлвуд Эрик Гарретт Мачта басындағы тенор Эмлин Джонс Кеннет Коллинз Артур Джонс, жалдамалы матрос тенор немесе баритон Алан Хобсон Кейт Раггетт Кабинет баласы сөйлейтін рөл Питер Флинн Джон Ньютон Төрт мичман требль Брайан Эттридж, Кеннет Нэш, Питер Спенсер, Колин Уоллер Дариан Ангарди, Брюс Уэбб, Дэвид Селлар, Реймонд ХэтчХор: Мичмандар, оқ-дәрі тасымалдаушылар, офицерлер, теңізшілер, барабаншылар, мортықшылар Корольдік опера хоры және Кингсленд орталық мектебінің балалары

Билли Бадд - толығымен ер адамдардан тұратын өте сирек опералардың бірі.

Аспаптар

4 флейта (2-ші, 3-ші және 4-ші пикколоны екі еселенген), 2 гобой, английский рожок, 2 кларнет (2-ші E-flat кларнетін және 2-ші бас кларнетті екі еселенген), бас кларнет (3-ші кларнетті екі еселенген), альт саксофон, 2 фагот, контрфагот, 4 валторна, 4 труба (3-ші D-де), 3 тромбон, туба, литавра, соққы аспаптары (алты музыкант: ксилофон, глокеншпиль, үшбұрыш, блок, тамбурин, борбарабан, тенор барабаны, бас барабаны, қамшы, тарелкалар, кішкентай гонг, сахнада барабаншылар ойнайтын 4 барабан), арфа, скрипкалар.

Алдын ала сөз

Капитан Эдвард Фэрфакс Вер, қарт адам, өмірі мен теңіз флотындағы қызмет кезеңін ойға алады. Ол жақсылық пен жамандық арасындағы күресті сағынып, бірнеше жыл бұрын HMS Indomitable кемесінде болған Білли Бадд ісіне байланысты өкінішпен мазаланады.

1-ші акті

"Индемитабл" кемесінің экипажы палубада жұмыс істейді. Офицерге сүрініп, соқтығысқандықтан, жаңа келген матросқа жаза тағайындалады – сыпалау. Сонымен бірге, сауда кемесінен үш матросты Корольдік теңіз күшіне әскерге алудан оралған катер жақындайды. Осы матростардың бірі, Билли Бадд, өзінің жағдайына зор қуанышпен толы – ол Джозеф Хиггинс пен Артур Джонс сияқты емес, олар соншалықты бақытты емес. Қару шебері Клаггарт оны "мыңдағы бір табылған" деп атайды, тілі шегелі болса да. Билли бұрынғы кемесі "Адам құқықтарынан" шуақты қоштасады, оның сөздерінің мәнін сезбейді. Офицерлер оның бұрынғы кемесінің атын еске түсірмей, оның сөздерін қасақана тудырғандық деп қабылдап, адамдарды палубаға түсіруге бұйрық береді. Клаггарт кемедегі сержант Скикке Биллиге көз салуды және оған қиындық тудыруды тапсырады. Жазадан кейін жаңа келген матросты әкеледі, ол жүре алмайды, және оған досы көмектеседі. Жазаның қатыгездігі Биллиді дүрсінтіп жібереді, бірақ ол егер ережелерді сақтаса, ешқандай қауіп жоқ екеніне сенімді. Ескі теңізші Данскер Биллиді оның наивтігі үшін "Сәби Бадд" деп атайды. Төрт актілік нұсқада осы тұста бірінші актінің кульминациясы – капитан Вэр палубада матростарға сөз сөйлейді. Екі актілік нұсқада Билли кеме капитаны туралы сұрағаннан кейін, Данскер капитан Вэрдің лақап атын, "Жұлдызды Вэр" деп айтады, және бұл импульсивті Биллиге көзге көрінбейтін капитанға адалдыққа ант беруге жеткілікті. Кабинетінде капитан Вэр классикалық әдебиет туралы ойға келеді. Оның офицерлері, мистер Редберн мен мистер Флинт кіреді, және олар Франциядағы революцияны және француз демократиялық идеяларының ықпалымен туған Спитхед пен Нор көтерілістерін талқылайды. Офицерлер Биллидің проблема тудыруы мүмкін екенін ескертеді, бірақ Вэр олардың қорқуын жоққа шығарып, өзінің қол астындағы адамдарына деген сүйіспеншілігін білдіреді. Палубада матростар көңіл көтереді, бірақ Данскер олардан алшақтап қалады. Билли оны көңіл көтеру үшін темекі алуға барады, және Скик оның заттарын қарап жатқанын көреді. Ашуға булыққан Билли кекелеп сөйлей бастайды. Скик пышақ шығарып, Биллимен шайқасады, ол Скикті жерге құлатып, сол кезде Клаггарт пен сержанттар кіреді. Билли әлі де сөйлей алмайды, бірақ Данскер Клаггарттың өтініші бойынша төбелес оқиғасын баяндайды. Клаггарт Скикті тыныштандыру үшін түрмеге жібереді. Жалғыз қалғанда Клаггарт Биллиге деген жеккөрушілігін білдіреді және оны жоюға ант етеді. Ол жаңа келген матросқа Биллиді көтеріліске қосылуға пара беруді бұйырады, және рухы құлаған матрос дереу келіседі. Билли парадан бас тартады және оған сыйлық берілетініне сенеді, бірақ Данскер оны Клаггарттан сақ болуға ескертеді.

The crew of the Indomitable works on deck. For slipping and bumping into an officer, the Novice is sentenced to be flogged. At the same time a cutter approaches, returning from a merchant ship where it has pressed three sailors into the Royal Navy. One of these sailors, Billy Budd, seems overjoyed with his situation – entirely different from the other two, Joseph Higgins and Arthur Jones, who are not so happy. Claggart, the Master at Arms, calls him "a find in a thousand", despite having a stammer. Billy says a jaunty farewell to the Rights o' Man, his former ship, innocent of what his words imply. The officers, forgetting mention of the name of his prior ship, take his words as a deliberate provocation and order the men below decks. Claggart tells Squeak, the ship's corporal, to keep an eye on Billy and give him a rough time. The Novice is brought back from his flogging, unable to walk and helped along by a friend. The cruelty of the punishment shocks Billy, but he feels certain that if he follows the rules he will be in no danger. Dansker, an old sailor, nicknames Billy "Baby Budd" for his naïveté. At this point in the four act version, the climax of Act I features Captain Vere on deck to give a speech to the men. In the two act version, after Billy has asked about the ship's captain, Dansker mentions Captain Vere's nickname, "Starry Vere," and this is enough for the impulsive Billy to swear his loyalty to the unseen captain. In his cabin, Captain Vere muses over classical literature. His officers Mr Redburn and Mr Flint enter, and they discuss the Revolution in France and the Spithead and Nore mutinies sparked by French ideas of democracy. The officers warn that Billy may cause trouble, but Vere dismisses their fears and expresses his love for the men under his command. Below decks, the sailors rough house, but Dansker remains aloof. Billy goes for some tobacco to cheer him up, and discovers Squeak rifling through his kit. In a rage, Billy begins to stammer. Squeak draws a knife, and fights with Billy, who knocks Squeak to the ground as Claggart and the corporals enter. Billy is still unable to speak, but Dansker relates the events of the fight at Claggart's request. Claggart sends Squeak to the brig, to keep him silent. When alone, Claggart reveals his hatred for Billy and vows to destroy him. He orders the Novice to try to bribe Billy into joining a mutiny, and the broken spirited Novice quickly agrees. Billy refuses the bribe and believes he will be rewarded, but Dansker warns him to beware of Claggart.

2-ші акті

Клэггарт Верены көруді сұрайды, рұқсат алғаннан кейін, экипаждың бірі бастаған бүлік қаупі туралы Вереге айта бастайды. Бірақ француз кемесінің көрінуі Клэггарттың әңгімесін үзеді. "Индемитабель" оларды қуалайды, ескерту оғы атып, бірақ тұманға жауды жоғалтады. Клэггарт қайта оралып, Вереге Биллидің бүлік тудыру қаупі бар екенін айтады. Вере оған сенбейді және Клэггарт онымен бетпе-бет кездесуі үшін Биллиді шақыртады. Кейін, Веренің кабинасында Клэггарт Биллиге жалған айыптауды қайталайды. Тағы да Билли ашуға толы қылық жасап, сөйлей алмай, Клэггартты ұрып өлтіреді. Капитан Вере дереу әскери сотты шақырып, сот отырысын өткізеді. Офицерлер Биллиді кінәлі деп тауып, оны асылуға үкім шығарады. Билли Вереден өзін құтқаруды өтінеді, ал офицерлер одан кеңес сұрайды, бірақ Вере үнсіздік сақтап, олардың шешімін қабылдайды. Ол Билли тұтқындалған кабинаға кіреді. Капитан Вере мен Билли Баддтың кездесуі 34 оркестрлік блок аккордымен бейнеленеді, сөздер жоқ. (Бұл төрт актілік нұсқадағы 3-ші актінің соңы болды.) Билли өлім жазасына дайындалып, өзінің камерасында отырады. Дэнскер оған ішімдік әкеліп, экипаж оның құрметі үшін бүлікке дайын екенін айтады, бірақ Билли оған қарсы шығып, тағдырына мойынсұнады. Таңертеңгі сағат төртте экипаж палубада жиналады, ал Билли шығарылады. Әскери ережелер оқылады, Биллинің асылуға тиіс екені жарияланады. Өлім жазасына кесілер алдында ол Вереге соңғы сөздерімен мадақ айтып, "Жұлдызды Вере, Құдай сені қабыл етсін!" деп айқайлайды. Атылғаннан кейін экипаж наразылық білдіре бастайды, ал офицерлер оны басу үшін дереу шара қолданады.

Эпилог

Вере, қарт адам ретінде, Биллидің теңізде жерленгенін еске алады және оны құтқара алатынын білсе де, құтқара алмағанын мойындайды, Білли оны құтқап, бақытты еткен деп ойлайды. Біллидің берген батасын еске алғанда, ол шынайы жақсылықты тапқанын және енді өзімен тату бола алатынын түсінеді.