Жерусалим алқасы (Solanum pseudocapsicum) – әдемі, бірақ жемісі уы бар өсімдік. Төңкерілген қысқы алқа ретінде де танымал, үй өсімдігі ретінде өсіріледі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Өсімдік түрі
Species of plant
Solanum pseudocapsicum – жемісі шала улы түнгі көлеңке тұқымдас өсімдік. Ол көбінесе Иерусалим алқасы, Мадейра қысқы алқасы немесе беймәлім "қысқы алқа" деп аталады. Бұл көп жылдық өсімдіктерді әсемдік үшін үй өсімдігі ретінде өсіруге болады, бірақ Оңтүстік Африка, Үндістан, Австралия және Жаңа Зеландияның кейбір аймақтарында ол қоқыс өсімдік саналады.
Solanum pseudocapsicum is a nightshade species with mildly poisonous fruit. It is commonly known as the Jerusalem cherry, Madeira winter cherry, or, ambiguously, "winter cherry". These perennials can be grown decoratively as house plants, but in some areas of South Africa, India, Australia and New Zealand it is regarded as a weed.
Шолу
Өсімдік USDA 8 аймақтарына дейін көп жылдық. Перу және Эквадорға тән, олар аязды және суық ауа-райын көтере алады. Олар әдетте 10 жылға дейін өмір сүреді, көбінесе екінші немесе үшінші жылы жеміс бере бастайды, содан кейін әр жыл сайын жеміс береді. Олар помидорлармен туыс, ал жемісінің дәм мен құрылымы вишня тәрізді помидорға өте ұқсас, сондықтан оларды оңай шатастыруға болады. Иерусалим вишнясының улы заты негізінен соланокапсин, ол олардың туысындағы соланин сияқты басқа алкалоидтарға ұқсас. Уыт улы болғанымен, ол әдетте адам үшін өмірге қауіпті емес. Ол асқазан проблемаларын, соның ішінде құсу мен гастроэнтеритті тудыруы мүмкін, бұл ескірген ғылыми атауы S. ipecacuanha ("ipecac nightshade" шамамен) көрсеткендей. Иерусалим вишнясы мысықтар мен кейбір құстар үшін уытты болуы мүмкін. Иерусалим вишнясын құстар табиғатта таратады, оның ішінде туған жерінде де, жаңадан енгізілген жерлерде де, мысалы, Австралияда шыршалы құс (Strepera graculina) арқылы. Дегенмен, ең танымал үй құстары, атап айтқанда, попугайлар мен оларға жақын түрлер оның уына төтеп бере алмайды.
The plant is perennial in zones up to USDA 8. Native to Peru and Ecuador, they can survive frosts and cold weather. They generally live up to 10 years, producing fruit usually in their second or third year, and every year after that. They are congeners of tomatoes and the fruit is extremely similar to cherry tomatoes in taste and texture, and are therefore easily confused with them. The Jerusalem cherry's poison is primarily solanocapsine, which is similar to other alkaloids found in their genus, such as solanine. Although the toxin is poisonous, it is generally not life threatening to humans. It may cause gastric problems, including vomiting and gastroenteritis as referenced in the obsolete scientific name S. ipecacuanha (roughly "ipecac nightshade"). Jerusalem cherries are possibly poisonous to cats and some birds. Though Jerusalem cherry is distributed by certain birds in the wild – both where native and where introduced, e. g., in Australia by the pied currawong (Strepera graculina) – most popular pet birds, namely parrots and relatives, are not immune to its poison.
Таксономия
Дегендей, "Solanum capsicastrum" деп сипатталатын және "жалған Иерусалим шиесі" деп аталатын өсімдік, жақын туысқан болғамен, бөлек түр болып саналады, ал "қысқы шие" саудалық атауы осы өсімдікке ғана қатысты деп есептеледі. Ол орташа мөлшерімен, және/немесе жапырақтарының және/немесе сабақтарының сұрғылт түсімен, және/немесе піспеген жемістерінің айқын сарғыш түсімен, сондай-ақ оның қабығы уытсыз немесе аз уытты (бірақ тұқымдары әлі де уытты болғандықтан, жемістің барлығы жеуге жарамсыз), және/немесе жоғары қысқа төзімділігімен танылады. Бірақ осы айырмашылықтар әртүрлі шаруашылық әдебиеттерінде тұрақсыз келтірілген, ал ботаникалық әдебиеттерде соңғы уақытта екеуінің арасында ешқандай айырмашылық байқалмайды. Шындығында, бұл таксондар қазіргі таңда бір түрге жатқызылады, ал "жалған Иерусалим шиесі", егер оны ажырату мүмкін болса, ең жақсы жағдайда химиялық түр немесе әртүрлі сорттардың жиынтығы болып көрінеді. S. pseudocapsicum-ның қазіргі жарамсыз синонимдерінің тізімі ұзақ, және оның ішінде көптеген омонимдер бар: Solanum pseudocapsicum var. typicum Hassl.
Supposedly, the plant described as Solanum capsicastrum and called false Jerusalem cherry is a closely related but distinct species, and the trade name "winter cherry" is also held to apply to this exclusively. It is said to be recognizable by more mediocre size, and/or a greyish hue to the foliage and/or stems, and/or fruit that have a pronounced yellow hue when unripe and whose pulp is not or less poisonous (though the seeds still are, making the whole fruit still inedible), and/or higher frost hardiness. But these supposed differences are inconsistently given in various horticultural sources, and no botanical source has in recent times distinguished between the two. Indeed, these taxa are now generally held to refer to the same species, and the "false Jerusalem cherry", if it is at all distinguishable, seems to be a chemotype at best, or just a motley collection of cultivars. The entire list of now invalid synonyms of S. pseudocapsicum is long, and many homonyms are included within it:
Solanum pseudocapsicum var. typicum Hassl.
Халықтық мәдениеттегі сілтемелер
Люси Мод Монтгомеридің 1935 жылғы «Миссерс Пэт» романында Иерусалим алқасы Рождество сыйы ретінде тарту етіледі. Ол бақытсыздық белгісі саналады, және Гардинерлер отбасының Рождество тойының дұрыс өтпеуі осы пікірді қуаттай түседі.
A Jerusalem cherry plant is given as a Christmas gift in Lucy Maud Montgomery's 1935 novel Mistress Pat. It is believed to be a symbol of bad luck, a notion that is apparently confirmed when the Gardiner family's Christmas celebrations go haywire.