Кіріспе

USS Southard (DD 207/DMS 10) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Әскери-теңіз күштерінде қызмет еткен «Клемсон» классының эсминеці. Ол Әскери-теңіз күштерінің хатшысы Сэмюэл Л. Саутардтың (1787–1842) құрметіне аталған екінші кеме болды.

Құрылыс және іске қосу

Саутард кемесі 1918 жылдың 18 тамызында Пенсильвания штатының Филадельфия қаласында «Уильям Крамп және Ұлдары» компаниясымен салынды, 1919 жылдың 31 наурызында суға түсірілді, оның спонсоры Фрэнческа Льюис Стюарт қыз болды және 1919 жылдың 24 қыркүйегінде қолданысқа берілді.

1919-1940 жылдар

1919 жылдың күзінде «Саутард» кемеге дайындық жұмыстарын аяқтап, сынақ жүргізу үшін Флорида жағалауына бағыт алды. Содан кейін ол Нью-Йорк қаласына жол тартты, онда алты басқа эсминецпен бірге, АҚШ-қа сапарынан кейін Уэльс принці Эдвардты алып жұрген британдық броненосный крейсерді теңізге шығарып сүйемелдеді. 1919 жылдың 19 қарашасында «Саутард» Ньюпорттан (Род-Айленд) шығыс Жерорта теңізіндегі АҚШ Әскери-теңіз күштерімен қызмет ету үшін аттанды. Шамамен бір жыл бойы Адриатика теңізінде жұмыс істеді. Содан кейін ол Далмация жағалауынан шығып, Суэц каналын өтіп, Мысыр, Арабия, Үндістан және Қытай порттарында тоқтағаннан кейін 1921 жылдың 16 ақпанында Филиппиннің Кавите портына жетті. «Саутард» 1921 жылдың 21 наурызына дейін Кавите Әскери-теңіз базасында жөндеуден өтті, содан кейін операцияларын жалғастырды. 1922 жылдың 27 тамызында ол АҚШ-қа қайтып жолға шығып, 1921 жылдың 2 қазанында Калифорния штатының Сан-Франциско қаласына жетті. Одан ол Сан-Диегоға көшіп, 1922 жылдың 7 ақпанында қызметтен босатылды. Шамамен жеті жыл резервте тұрғаннан кейін «Саутард» 1930 жылдың 6 қаңтарында қайтадан қолданысқа енгізілді. 1930 жылы АҚШ-тың батыс жағалауында және 1931 жылдың басында Панама каналы маңында жұмыс істеді. Келесі тоғыз жыл бойы «Саутард» Тынық мұхитында Ұрыс күштерімен операцияларын жалғастырды. Бұл кестеден 1934 және 1939 жылдары ғана ауытқулар болды, ол Атлант мұхитында қысқа сапарлар жасады. 1940 жылы ол мина іздеу эсминцыне айналдырылды, осыған байланысты 1940 жылдың 19 қазанында DMS 10 ретінде қайта жіктелді.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Гавайидегі Перл-Харборда орналасқан «Саутард» 1941 жылдың 5 желтоқсанында Джонстон аралының жанындағы жаттығуларға қатысу үшін сол базадан шықты. 1941 жылдың 7 желтоқсанында Жапонияның Перл-Харборға шабуылымен Тынық мұхитында Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, «Саутард» теңізде болды. 1941 жылдың 9 желтоқсанында Перл-Харборға қайтып оралды, содан кейін 1942 жылдың 23 қаңтарына дейін Перл-Харборға қарайтын бағыттарды күзетті.

1942 жыл

Сан-Францискоға және кері конвойды сүйрегеннен кейін, Саутард 1942 жылдың 15 ақпанында Гавайи суларында қарауылдауға қайта кірісті. 1942 жылдың 20 мамырында ол Пёрл-Харбордан шығысқа қарай бет алған конвойдың эскортында шықты. Кемелер 1942 жылдың 31 мамырында Сан-Францискоға жетті, ал Саутард келесі 10 күнді Маре-Айленд теңіз базасында шектеулі жөндеуден өткізді. 1942 жылдың 1 шілдесінде Пёрл-Харборға оралды. 1942 жылдың 10 шілдесінде ол Оңтүстік Тынық мұхитына бағыт алды. Жол бойы Британдық Самоа және Америка Самоасында тоқтаған Саутард 1942 жылдың 22 шілдесінде Тонганың Тонгатапу қаласына жетті. 1942 жылдың 25 шілдесінде Жаңа Гебрид аралдарындағы Эфате аралында тоқтады, ал 1942 жылдың 7 тамызында Гуадалканалға жетті – Гуадалканал операциясының алғашқы күні. Саутард Флорида аралына жасалған алғашқы артиллериялық оқшашуға қатысып, Гавуту аралының оңтүстігінде және Ленго арнасы арқылы миналардан тазалау тобына қосылды. 8 тамызда шамамен 20 жапондық жоғары биіктіктегі бомбалаушы ұшақтар көліктік аймаққа шабуыл жасады, және Саутард кем дегенде бір жапон ұшағын атып түсіруге мұқияттық танытты. Гуадалканалдағы плацдарм сәтті орнатылғаннан кейін, Саутард Жаңа Каледония және Жаңа Гебрид аралдарынан Соломон аралдарына конвойларды сүйреуге бейімделді. Шамамен сегіз ай бойы ол Эспириту-Санто, Эфате, Нумеа, Тулаги, Пурвис шығанағы және Гуадалканал арасында үздіксіз жүзіп өтті. Жапондық әуе шабуылдары жиі болды, ал жапондық су асты кемелері теңіз жолдарында қозғалып жүрді. 1942 жылдың 10 қарашасының таңында, Сан-Кристобаль мен Гуадалканал арасынан, Гуадалканалдағы Аола шығанағына бағыт алғанда, Саутард жапондық I 172 су асты кемесімен бетпе-бет кездесті, ол су бетінде жүзіп отырды. Ол дереу жылдамдығын төмендетіп, атыс ашты. I 172 суға батып, Саутард алғашқы тереңдік зарядтарымен шабуылға кірісті. Саутард I 172 су асты кемесімен байланысын жоғалтып, үш жарым сағаттан кейін, 06:07-де ғана қайта орнатты. Келесі үш сағат ішінде Саутард тағы бес тереңдік зарядтарын тастады. Соңғы шабуылдан кейін ол су бетінде мұнайды байқады. Ол оны зерттеу үшін жақындады. Мұнайлы даққа жеткенде, Саутард экипажы зақымданудың басқа ешқандай белгісін таба алмады және мұнайлы дақ арқылы жүзіп кетті. Ол дақтың екінші жағына жеткенде, су асты кемесі тік көтеріліп, толық коннинг мұнарасын, мұнараның алдындағы корпусын және кілінің бір бөлігін ашты. Содан кейін кеменің мұрты шамамен 10 градусқа төмендеп, су асты кемесі тез арада кормасымен батып кетті. Нақты өлтіру туралы растама болмаса да, барлық дәлелдер су асты кемесінің шын мәнінде батқанын көрсетті.

1943 жыл

Брисбенге (Австралия) демалыс және еркіндік сапарынан кейін және Сиднейде (Австралия) алты күн құрғақ докта тұрғаннан соң, «Саутард» 1943 жылдың қаңтар айының басында қайтадан қарауыл және конвой міндеттерін атқара бастады. 1943 жылдың 20 наурызында ол «Хови» және «Стрингхэм» эсминдерімен, сондай-ақ «Аулик» эсминін сүйреп әкелген «Сонома» флоты буксирімен бірге Номеядан шықты. Бұл топ 1943 жылдың 25 наурызында Фиджидегі Сува портына тоқтады және келесі күні Паго-Пагоға, Перл-Харборға, содан кейін Сан-Францискоға бет алды. «Саутард» 1943 жылдың 19 сәуірінде Маре аралы әскери-теңіз базасына кірді және 1943 жылдың 8 маусымына дейін онда қалды. 1943 жылдың 15 маусымында ол тағы да Перл-Харборға оралды, ал 1943 жылдың 24 маусымында Оңтүстік Тынық мұхитына қайта жол тартты. 1943 жылдың 6 шілдесінде ол Жаңа Каледонияның Думбеа шығанағына жетті. Оңтүстік-Батыс Тынық мұхитына оралуы, патрульдік және конвойды сүйемелдеу міндеттерін қайта бастағанын білдірді, бұл кезде Соломон аралдарындағы әскери операциялар солтүстікке қарай жылжыған еді. 1943 жылдың 30 қазанында ол Гуадалканалдың Тетере нүктесінен конвойге қосылып, Бугенвильге қарай жүзіп кетті. Конвой 1943 жылдың 31 қазанында Торокина мысына жетті, ал «Саутард» флоттың басқа бөлімдерімен бірге Бугенвильді бомбалауға қатысты. 1943 жылдың 1 қарашасында АҚШ әскерлері аралға түсіп, Бугенвиль жорығын бастады. Императрица Аугуста шығанағында миналарды жою операцияларынан кейін, ол Флорида аралына бет алды және 1943 жылдың 3 қарашасында Пурвис шығанағына кірді. 1943 жылдың 7 қарашасында ол Бугенвильге оралып, Императрица Аугуста шығанағына жақын жердегі аймақты зерттеді. Содан кейін Гуадалканал маңындағы патрульдік міндеттерді қайтадан жалғастырды. Осы патрульдер мен конвойлермен саяхаттаулар «Саутардтың» уақытын 1943 жылдың 21 қарашасына дейін, ол Ленго каналы арқылы Нумеяға бағыт алғанда, толтырды. 1943 жылдың 25 қарашасынан 16 желтоқсанына дейін «Саутард» Жаңа Каледония аймағында болды, Нумеяға кіретін және шығатын кемелерді тексеруге және жаттығуларға қатысты. 1943 жылдың 17 желтоқсанында ол конвоймен бірге Сува портына кірді. 1943 жылдың 19 желтоқсанында ол Гуадалканалға қарай жолға шықты.

1944 жыл

Ол Соломон аралдарына оралғаннан кейін, әдеттегі қарауылдау және жүк таситын кемелерді тексеру режимін қайта бастады. 1944 жылдың 22 қаңтарында Флорида аралынан Эспириту-Сантоға қарай мұнай тасымалдайтын "Кэш" кемесіне сүйемелдеу жасап келе жатқанда, жапондық су асты кемесі "Кэш" кемесіне торпедамен шабуыл жасады. "Кэш" зақымдалды, ал "Саутард" оның Эспириту-Сантоға қарай кері шегінуін қамтамасыз етті. 1944 жылдың ақпан айының соңында "Саутард" Жаңа Зеландияның Окленд қаласына сапар жасады. 1944 жылдың наурыз айында Соломон аралдарына оралып, Гуадалканал аймағын қарауылдады және Рассел аралдарында жаттығулар өткізді. Оның операциялық аймағы 1944 жылдың сәуір және мамыр айларында Бисмарк архипелагының бөліктерін қамту үшін кеңейтілді, ол Жаңа Британиядағы Борген шығанағына конвойлерді сүйемелдеуді бастады. 1944 жылдың 10 мамырында ол Эспириту-Сантоға оралды. 1944 жылдың 17 мамырында ол Америка Құрама Штаттарына барып, күрделі жөндеуден өтті. 1944 жылдың 19 мамырында Фунафутиде жанармай толтырып, 24 және 25 мамырда Перл-Харборда жабдықтап, жанармай құйды және 1944 жылдың 31 мамырында Сан-Франциско шығанағына кірді. "Саутард" 1944 жылдың 1 маусымында Маре аралы әскери-теңіз кемежайында күрделі жөндеу жұмыстарын бастады. Жөндеу жұмыстары аяқталғаннан кейін, "Саутард" 1944 жылдың 5 тамызында Перл-Харборға келді. 1944 жылдың 12 тамызында ол Соломон аралдарына бағытталған, алты ұшақ тасымалдаушы және тағы бес эсминецтен тұратын топтың құрамына кірді. 1944 жылдың 24 тамызында топ Пурвис шығанағына кірді. "Саутард" 1944 жылдың 25 тамызында Рассел аралдарында жаттығулар үшін қайтадан шықты. 1944 жылдың 4 қыркүйегінде "Саутард" Гуадалканал маңында топпен кездесіп, 1944 жылдың 12 қыркүйегінде Палау аралдарына жетіп, 1944 жылдың 15 қыркүйегінде Пелелиуге және 1944 жылдың 17 қыркүйегінде Ангуарға шабуыл жасауға дайындық ретінде Пелелиу және Ангуар жағалауларында миналарды жойды. 1944 жылдың 24 қыркүйегінде ол Адмиралтейство аралдарындағы Мануста жанармай құйып, қайта жабдықталды, содан кейін Палауға патрульдеу және күзету міндеттерін орындау үшін оралды. 1944 жылдың 4 қазанында Филиппинге Лейтеге шабуыл жасауға дайындық үшін Сидлер шығанағына қайта кірді. "Саутард" 1944 жылдың 10 қазанында Манустан Динагат шабуыл тобымен бірге шығып, 1944 жылдың 18 қазанында Лейте шығанағын миналардан тазалауды бастады. 19 қазанда ол шығанақта миналарды тағы да жойды және 20 қазанда Суригао бұғазында барлау жүргізді. 24 қазанда Лейте шығанағындағы шайқас басталғанда, ол 77.4 операциялық тобының күзет тобына қосылып, 1944 жылдың 26 қазанына дейін осы қызметте болды. 1944 жылдың 30 қазанында Сидлер шығанағына оралған "Саутард" қараша айының барлығында және 1944 жылдың желтоқсан айының көп бөлігінде Мануста жаттығулар мен жөндеу жұмыстарын жүргізді. 1944 жылдың 27 желтоқсанында "Саутард" 77.6 операциялық тобымен кездесіп, Лейте шығанағына бағыт алды. Содан кейін топ Лусонға және Лингаенге шабуыл жасауға көшті.

1945 жыл

Саутард 1945 жылғы 6 қаңтарда Лингэен шығанағында мина тазалау операцияларын бастады. Сол күні кешке жапондық камикадзе ұшақтары шабуыл жасады, олардың бірі Саутардтың түтін құбырларынан кейін құлады. Ұшақтың қозғалтқышы кеменің ішіне кіріп, ал корпусы кеменің оң жағынан секіріп, палубасында 6 фут (2 метр) енді ойыс жасады. Саутард дереу мина тазалау құралдарын босатып, шұғыл жөндеу жұмыстарын жүргізу үшін бас тартып, қайтты. 14 сағат ішінде ол мина тазалау операциясына қайта кірісті. Лингэен аймағынан кетуге дейін ол тағы бес күн бойы операцияларын жалғастырды. 1945 жылғы 14 қаңтарда ол Лейте мен Самар арасындағы Сан-Педро шығанағына оралды. 1945 жылғы 4 ақпанда Саутард шығысқа, Гавайиге бет алды. 1945 жылғы 6 ақпанда Улити атолында және 1945 жылғы 8 ақпанда Гуамда тоқтады. 1945 жылғы 13 ақпанда Мариана аралдарынан шығып, Перл-Харборға жол тартты, онда кең ауқымды жөндеу жұмыстары жүргізілді. 1945 жылғы 4 мамырға дейін Гавайи суларынан шықпады. 1945 жылғы 12 мамырда Эниветокке тоқтады, содан кейін Клинтон және Бэкингем шабуылдық тасымалдау кемелерімен бірге Мариана аралдарына қарай жол жүрді. 1945 жылғы 21 мамырда Гуамнан Сайпанға жүзіп, 1945 жылғы 23 мамырда Окинаваға бет алды, онда 1 сәуірден бері Окинава шайқасы жүріп жатқан еді. Окинавадағы Накагусуко шығанағына (Бакнер шығанағы деп те аталады) келген күні Саутард тағы бір қарулы шабуылға ұшыралуға жақын болды, өйткені шабуылдаған камикадзе кемесінің алдында теңізге құлады. Келесі үш ай бойы ол миналарды тазалап, тасымалдау кемелерін күзетіп, Окинава маңындағы артиллериялық бөлімдерге пошта жеткізді. 1945 жылғы 15 тамызда АҚШ пен Жапон империясы арасындағы жауынгерлік әрекеттер тоқтатылды.

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезең

Саусард 1945 жылдың тамыз айының соңына дейін Рюкю аралдарында болып, тексеруден және зерттеуден өтті. 1945 жылдың 15 қыркүйегіне қарай зерттеу тобы оны одан әрі тексеру және жөндеу үшін артқа жылжыту қажет деп шешті. Бірақ 1945 жылдың 17 қыркүйегінде «Айда» тайфуны кезінде, теңізде маневр жасағанда, оның винттері суға қарсы торға ілініп қалды және Окинаваның оңтүстігінен бірнеше шақырым шығысқа қарай орналасқан Цукен Шима аралының жартасты рифіне тіреліп қалды. Ол рифтен шығарылды және 18 қыркүйекте суға түсушілер оның винттерін тазартты. Артқа жылжуды күтіп тұрғанда, Саусард 1945 жылдың 9 қазанында «Луиза» тайфуны кезінде Цукен Шимадан оңтүстік-батысқа қарай тағы бір рифке соқтығысты. 1945 жылдың 10 қазанында, командир және минималды экипаждан басқа, оның офицерлері мен экипажы эвакуацияланды.

Пайдаланудан шығару және жою

Саутард толығымен жарамсыз деп жарияланды және 1945 жылдың 5 желтоқсанында қызметтен босатылды. 1946 жылдың 8 қаңтарында Әскери-теңіз күштерінің тізімінен шығарылды. 1946 жылдың 14 қаңтарында оның қалдықтарын жарып-жойды.

Танымал мәдениетте

Окинава науқаны кезінде, 1945 жылдың мамыр айынан кейін, "Кейн бүлігі" кітабының авторы Герман Вук "Саутард" кемесінде оның аға офицері болып қызмет етті. Романның басты кейіпкері сияқты, оған да "Саутардты" үйге қайтатын сапарына командирлік ету ұсынылған еді, бірақ 1945 жылдың 9 қазанында кеме құлап қалды. Ол кішкентай кейіпкерлердің біріне "Саутард" есімін қойды. Романның басқа бөліктері Вуктың 1943-1945 жылдар аралығында "Зейн" кемесінде лейтенант болып өткен тәжірибесіне шала-шала негізделген. "Зейн" – "Клемсон" класындағы тағы бір мина тазартатын эсминец, ол Вуктың көркемдік кемесі "Кейн" сияқты Маршалл аралдарында және Мариан аралдарында міндет атқарды.