Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Захумлье, Герцеговина және Приморье епархиясы – Сербия Православ шіркеуінің епархиясы (диоцез), оның орталығы Босния және Герцеговинаның Мостар қаласында орналасқан. Оның құзыреті Герцеговина аймағын, Хорватияның оңтүстік Далмация жағалауын және Черногорияның шағын бөлігін қамтиды. 2018 жылдан бері Захумлье және Герцеговина епископы – Димитрие Раденович.
The Eparchy of Zahumlje, Herzegovina and the Littoral is an eparchy (diocese) of the Serbian Orthodox Church with its seat in Mostar, Bosnia and Herzegovina. It has jurisdiction over the region of Herzegovina, the littoral region of southern Dalmatia in Croatia and a small part of Montenegro. Since 2018, the bishop of Zahumlje and Herzegovina has been Dimitrije Rađenović.
Дінтанушылық өмір салты
Бұл аймақ Диррахиумның Шығыс православиелік митрополиясының билігінде болды, ол өз кезегінде Константинопольдің Экуменикалық патриархатының немесе Бар архиепископтығының бағыныштылығында еді. 1089 жылы Требинье (Травуния) епископтығы қысқа мерзімге теориялық түрде Бар архиепископтығының қарауында болды. Бұл территория мұсылман шапқыншылары келгенге дейін Рим католиктері мен Шығыс православиелік дін өкілдері арасындағы үздірілмейтін діни соғыстардың феодалдық жағдайында тұрды.
The region was under the Eastern Orthodox Metropolitanate of Dyrrachium, which in turn was under the Ecumenical Patriarchate of Constantinople or the Archbishopric of Bar. In 1089, the see of Trebinje (Travunia) was briefly theoretically under the jurisdiction of the Archbishopric of Bar. The territory was constantly in a feudal state of continuous religious wars between the Roman Catholic and Eastern Orthodox denominations long before the incursion of Islamic invaders.
Орта ғасырлар
Хум немесе Захумлье епархиясы 1219 жылы алғашқы серб архиепископы Савамен құрылды, сол жылы Серб Православ шіркеуі Константинополь патриархатынан автокефалия мәртебесін алды. Осылайша, ол Сербияның алғашқы православиелік епархияларының бірі болды. Оның Захумлье және Травуния тарихи аймақтарына билігі болды. Хумның алғашқы епископы Иларион болды, одан кейін Сава II (Стефан I-нің ұлы) басқарды. Бастапқыда ол Стонда, ең қасиетті Құдай ана (Пресвете Богородице) шіркеуінде орналасқан. Жер сілкінісінен кейін епископ 1250 жылдары Лим өзенінің аңғарындағы Апостолдар монастырына көшті. Сол кезден бастап Хум епархиясы кейде "Лим епархиясы" деп те аталды. Хум соғысы (1326–1329) кезінде Захумлье аймағының көп бөлігін Босния баны Степан II басып алды, бірақ Травуния аймағы серб патшаларының билігінде қалды. 1346 жылы Сербияның Печ патриархаты құрылғаннан кейін, барлық сербиялық епископтар митрополит епископтарының құрметті дәрежесіне көтерілді. Епархияның орталығы Милешева монастырына көшірілді. 15 ғасырдың ортасында митрополит Давид Стефан Косачаның сарайында өте ықпалды тұлға болды, оған Әйгілі Сава герцогы (Герцег) деген лақап берілді. Сава герцогтігінің Осман империясына (1482) түсуінен кейін, орталық жиі көшіріліп, ақыры 1508 жылы Требинье маңындағы Тврдош монастырына орналасты. Соңында епархия Милешева епархиясына бөлінді.
The Eparchy of Hum or Zahumlje was founded in 1219, by the first Serbian Archbishop Sava, the same year the Serbian Orthodox Church acquired its autocephaly status from the Patriarchate of Constantinople. Thus, it was one of the original Serbian Orthodox bishoprics. It had jurisdiction over the historical regions of Zahumlje and Travunija. The first Bishop of Hum was Ilarion, succeeded by Sava II (son of Stefan the First Crowned). The original seat was in Ston, in the church of the Most Holy Theotokos (Пресвете Богородице). Following an earthquake, the bishop moved the seat to the Monastery of Holy Apostles in the valley of river Lim in the 1250s. From that time, the Eparchy of Hum was sometimes also called "Eparchy of Lim". With the War of Hum (1326–1329), most of Zahumlje was taken over by Stephen II, Ban of Bosnia, but the Travunija region remained under the rule of Serbian Kings. After the creation of the Serbian Patriarchate of Peć in 1346, all original Serbian bishops were raised to the honorary rank of metropolitan bishops. The see of the eparchy was then moved to the Mileševa monastery. In the middle of 15th century, Metropolitan David was a very influential figure in the court of Stefan Kosača, who was titled Duke (Herzeg) of Saint Sava. Following the fall of the Duchy of St. Sava to the Ottoman Empire (1482), the see was frequently moved, finally to settle in the Tvrdoš Monastery near Trebinje in 1508. Eventually, the eparchy was further divided into the Eparchy of Mileševa.
Қазіргі және қазіргі заманғы тарих
1557 жылы Сербияның Печ патриархаты қайта жаңғыртылды және Герцеговина епархиясы оның құзырына қайтарылды, ал оның епископтары митрополит құрметті атағын алды. 1766 жылы Сербияның Печ патриархаты таратылғанда, Герцеговина епархиясы және Осман империясының билігіндегі барлық серб епархиялары Константинопольдің Экуменикалық патриархатының құзырына өтті. Герцеговина епископтары, Экуменикалық патриархаттағы дәстүр бойынша, митрополит құрметті атағын сақтап қалды. Митрополиттің ордасы Мостар қаласына көшірілді. 1878 жылдан бастап Босния мен Герцеговина Австрия-Мажарстанның оккупациясы астында болды, бірақ 1880 жылғы шіркеу конвенциясына сәйкес, барлық Шығыс православие епархиялары Константинопольдің Экуменикалық патриархатының рухани құзырында қалды. Бірінші дүниежүзілік соғыстың аяқталуымен, 1918 жылы, Босния мен Герцеговинадағы Шығыс православие епископтары біріккен Серб православие шіркеуіне қосылу туралы бірауыздан шешім қабылдады. Бірігу процесі 1920 жылы аяқталды және содан бері Захумлье және Герцеговина епархиясы Серб православие шіркеуінің құрамында болып келеді. Епархияның орталығы Мостардағы Қасиетті Үштік соборы болды. 2017 жылдан бері ол Босния соғысы (1992–1995) кезінде қиратылғаннан кейін қайта құрылуда. Серб православие шіркеуінің қайта жаңғыруынан (1920) және Шіркеу Конституциясынан (1931) кейін, епархия Мостар, Билећа, Гачко, Невесинье, Столац және Требинье аудандарын, Метковић және Дубровник қалаларын, сондай-ақ Марко Полоның туған жері Корчула аралын қамтыды. Фоча және Чайниче аудандары Дабар Босния епархиясына берілді. 1920 жылғы Серб православие шіркеуіне интеграцияланғаннан бастап, Захумлье және Герцеговина епископтары Иован Илић (1926–1931), Симон Станковић (1932–1934), Тихон Радовановић (1934–1939), Николај Јовановић (1940–1943), Лонгин Томић (1951–1955) және Владислав Митровић (1955–1991) болды. 1992 жылы Серб православие шіркеуінің Киелі Синодының мәжілісінде доктор Атанасије Јевтић Захумлье және Герцеговина епархиясының епископы болып сайланды.
In 1557, Serbian Patriarchate of Peć was restored and the Eparchy of Herzegovina was returned to its jurisdiction, with its bishops holding the honorary title of metropolitan. In 1766, when the Serbian Patriarchate of Peć was abolished, Eparchy of Herzegovina and all other Serbian eparchies under Ottoman rule came under the jurisdiction of Ecumenical Patriarchate of Constantinople. Bishops of Herzegovina kept their honorary title of Metropolitan, as was also the custom in the Ecumenical Patriarchate. The seat of metropolitan was transferred to Mostar. Since 1878, the territory of Bosnia and Herzegovina was under the occupation of Austria Hungary, but under the Church Convention of 1880, all Eastern Orthodox eparchies remained under the ecclesiastical jurisdiction of the Ecumenical Patriarchate of Constantinople. At the end of the First World War in 1918, Eastern Orthodox bishops in Bosnia and Herzegovina reached a unanimous decision to enter the united Serbian Orthodox Church. The process of unification was completed in 1920 and since then the Eparchy of Zahumlje and Herzegovina has remained part of the Serbian Orthodox Church. The seat of the eparchy was the Cathedral of the Holy Trinity, Mostar. As of 2017, it is being rebuilt after being demolished during the Bosnian War (1992–1995). After the restoration of the Serbian Orthodox Church (1920), and with the Church Constitution (1931), diocese comprised the districts Mostar, Bileća, Gacko, nevesinje, Stolac, and Trebinje, the towns of Metković and Dubrovnik and the island of Korčula, the birthplace of Marco Polo. Districts of Foča and Čajniče were allotted to the Diocese of Dabar Bosnia. Since the Serbian Orthodox Church integration of 1920, the bishops of Zahumlje and Herzegovina were Jovan Ilić (1926 1931), Simon Stanković (1932 1934), Tihon Radovanović (1934 1939), Nikolaj Jovanović (1940 1943), Longin Tomić (1951 1955) and Vladislav Mitrović (1955 1991). At the meeting of the Holy Synod of the Serbian Orthodox Church in 1992, Dr. Atanasije Jevtić was elected for the Bishop of the Eparchy of Zahumlje and Herzegovina.
Екінші дүниежүзілік соғыс
1941-1943 жылдардағы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Захумлье және Герцеговина епархиясының аумағында 19 шіркеу зақымдалды немесе қиратылды. Тоғыз пасторлық үйлер ауыр зақымдар алды немесе толығымен қирады. Он екі (12) кітапхана және 21 шіркеу мұрағаты толығымен жойылды.
During World War II from 1941 to 1943 on the territory of the Eparchy of Zahumlje and Herzegovina 19 churches were damaged or destroyed. Nine parish homes were either heavily damaged or totally destroyed. Twelve (12) libraries and 21 church archives were completely destroyed.
Сербия Югославия соғыстарында
Сонымен қатар, Югославияның ыдырауы мен 1991-1993 жылдардағы азаматтық соғыс кезінде барлық серб православиелік епархияларының ішінде Zahumlje және Герцеговина епархиясы ең көп зардап шекті. Жиырма төрт (24) шіркеу қиратылды, ал 16 шіркеу ауыр зақымдар алды, сонымен қатар Завала монастыры да қирады. Үш шағын шіркеу зақымдалды немесе толығымен жойылды. Екі пасторлық үй қирады, біреуі миналанды, екіншісі өртке ұшырады. Мостардағы Епископ сарайы және Дубровниктегі Епископ үйі де қирады. Сонымен қатар, он зират жойылды немесе қорланды. Захумлье және Герцеговинаның орталығы болған Мостарда серб православиелік шіркеуіне тиесілі барлық мүлік жойылды. 1873 жылы, оккупация кезінде салынған Қасиетті Үшбірлік соборы 1992 жылдың 7-8 маусымында оққа түсті, ал 15 маусымда (Пентекост мерекесінің екінші күні) қоңырау мұнаралары қиратылды және собор өртенді. Содан кейін қалған қабырғалар миналанды, ал монументалды ғибадатхана қиран-құйрыққа айналды. Мостар зиратында орналасқан, Құдай ананың тууына арналған 16 ғасылдан қалған ескі шіркеу де қирады. 19 ғасырда салынған Епископ сарайы миналанды, ал Екінші дүниежүзілік соғыста зардап шеккен Цитомислич монастыры да 1991-1993 жылдардағы соғыста осындай аяққа жетті. (1991-1993 жылдардағы соғыста зақымдалған, қиратылған және қорланған шіркеулер, монастырлар және басқа да шіркеу ғимараттары туралы мәліметтер Серб Православие шіркеуі мұражайының мұрағатынан алынды.)
Also, during the breakup of Yugoslavia and the ensuing civil war of 1991 1993, the Eparchy of Zahumlje and Herzegovina of all the Serbian Orthodox eparchies sustained the most damage. Twenty four (24) churches were destroyed and 16 churches were heavily damaged, in addition to the monastery of Zavala. Three chapels were damaged or destroyed in their entirety. Two parish houses were destroyed, one mined and the other set on fire. Bishop's Palace in Mostar and the Bishop's house in Dubrovnik were destroyed, as well. Also, ten cemeteries were either destroyed or desecrated. In Mostar, where the see of Zahumlje and Herzegovina was located, everything belonging to the Serbian Orthodox Church was destroyed. The Cathedral of the Holy Trinity, constructed in 1873 at a time of occupation, between 7 and 8 June 1992, was shelled, and on 15 June (on the second day of the Pentecost) the belltowers were destroyed and the cathedral was set ablaze. Subsequently, the remaining walls were mined, and the monumental shrine was turned into rubble. The old church built in the 16th century in honor of the Birth of the Virgin Mary, situated in the cemetery of Mostar, was also destroyed. The Bishop's Palace, built in the 19th century, was mined while the monastery of Zitomislic which suffered damages in World War II, also met the same fate in the war of 1991 1993. (The survey of damaged, destroyed and desecrated churches, monasteries, and other church buildings during the war of 1991 1993 was cited from the archives of the Museum of the Serbian Orthodox Church.)