Кіріспе

Рой Орбисон әні
1960 жылы Рой Орбисон мен Джо Мелсон орындаған ән

"Only the Lonely (Know the Way I Feel)" – Рой Орбисон мен Джо Мелсон жазған 1960 жылғы ән. Орбисонның Fred Foster продюсерлік еткен ән жазбасы Monument Records үшін әншінің алғашқы маңызды хиті болды. "Нью-Йорк Таймс" газеті бұл әнді "құлыққан, күшті ынталылықты" көрсетеді деп сипаттады. "Only the Lonely" Ұлыбританияда бірінші орынға ие болды, бұл көрсеткішке 1960 жылдың 20 қазанында қол жеткізіп, екі апта бойы сол орында тұрды (1960 жылдың 28 шілдесінен бастап Ұлыбритания синглдер тізімінде барлығы 24 апта). The Authorized Roy Orbison мәліметінше, "Only the Lonely" – Орбисоннің мансабындағы ең ұзақ тізімде болған сингл. Бастапқы жазбаға Орбисонның барабаншысы Ларри Паркс, сондай-ақ Нешвиллдің тұрақты музыканттары Флойд Крамер (пианино), Боб Мур (бас-гитара), Хэнк Гарланд және Гарольд Брэдли (гитара), Джо Мелсон мен Анита Керр тобы (қосымша вокал) қатысты. Барабаншы Бадди Харман сессияның қалған әндерінде ойнады. 1999 жылы Рой Орбисонның Monument Records лейблымен жазған "Only the Lonely" әні "Грэмми" атақ-даңқ залына енгізілді.

Даму

Музыкалық бизнесте көп табысқа жете алмаған бірнеше жылдан кейін, әйелі мен жаңа туған баласымен кішкентай пәтерде тұрған Рой Орбисон 1958 жылы танысы Джо Мелсон машинасының терезесіне соғып, бірге жұмыс істеуді ұсынғанда, әндер жазу үшін көлігінде отырып жұмыс істеуге көшкен еді. Чет Аткинс продюсерлік еткен кезде, олар RCA Victor үшін бірнеше ән жазды, олардың тек екеуі ғана жариялауға лайық деп танылды. Уэсли Роуз Орбисонды Monument Records компаниясының продюсері Фред Фостердің назарына жеткізді. Ол жерде Орбисон "Нэшвилл дыбысын" танымал еткен алғашқы әртістердің бірі болды. Monument студиясындағы алғашқы сессиясында Орбисон "Paper Boy" әнін жазды (RCA Victor бұрын қабылдамаған ән), ал дыбыс инженері Билл Портер ду-вуп әншілерін жақын микрофонмен тәжірибелеп жазды. Орбисон студияда орындау үшін, Нэшвилл дыбысын күшейту мақсатында, струнный квартетті шақырды. Нәтижесіндегі жазба "таза, кәсіби дыбысқа" ие болды, соның арқасында Орбисонның стильдік ерекшеліктеріне толыққанды мүмкіндік берілді. Осы үйлесіммен Орбисон үш жаңа ән жазды, олардың ең танымал әні – "Uptown" болды. Нәтижелерге риза болған Мелсон кейіннен: "Біз студияда тұрып, жазбаны тыңдадық, бұл әлемдегі ең әдемі дыбыс деп ойладық", – деп еске алды. Дегенмен, "Uptown" Billboard Top 100 тізімінде тек 72-орынға ие болды, ал Орбисон бірде-бір жоғары деңгейдегі түнгі клубпен келісімшарт жасауға бағытталды. 1960 жылдың басында Орбисон мен Джо Мелсон тағы бір ән – "Only the Lonely" жазды, оны Элвис Пресли мен Эверли бауырларына сатуға тырысты, бірақ олар бас тартты. (Ән шатасуды болдырмау үшін "Know The Way I Feel" деп аталды, себебі Сэмми Кэн мен Джимми Ван Хьюзен 1958 жылы Фрэнк Синатра үшін "Only The Lonely" деген тағы бір ән жазған еді.) Оның орнына, олар "Only the Lonely" әнін RCA Nashville студиясында жазды, онда "Uptown" әніне керемет дыбыс берген струнный квартет пен ду-вуп әншілері қолданылды. Бірақ бұл жолы дыбыс инженері Билл Портер мүлдем жаңа стратегия қолданды: миксті төменнен емес, жоғарыдан құрастырып, алдымен жақын микрофонмен жазылған қосымша дауыстарды естірте бастады, ал соңынан ырғақты бөлімді жұмсақ ету арқылы аяқтады. Осы үйлесім Орбисонның өзгеше дыбыстық белгісіне айналды. Жазбада сондай-ақ Орбисонның күшті дауысын көрсеткен фальцет нотасы да бар. Өмірбаян жазушысы Алан Клейсонның айтуынша, ол "оның тамағынан емес, терең ішкі сезімінен" туған. Ән сол кездегі танымал музыканың дәстүрлі куплеттік-хорлық құрылымынан ерекшеленді, эмоционалдық жарылысқа қарай дамып, еркек орындаушылар үшін сирек кездесетін биікке көтеріліп, содан кейін төмен түсетін құрылымға ие болды. Сингл Billboard Hot 100 тізімінде екінші орынға көтерілді және Ұлыбритания, Ирландия және Австралияда бірінші орынды иеленді. Орбисонның айтуынша, ол және Мелсон енді әндерді Орбисонның дауысын ескере отырып, оның диапазоны мен күшін көрсету үшін жасай бастады. 1988 жылы Rolling Stone журналына берген сұхбатында ол: "Мен [өз дауысымның] дыбысын ұнаттым. Мен оны әнге айналдыруды, дыбыстың керемет болуын қаладым, және осылай жалғастыра бердім. Менің ойымша, "Ooby Dooby" мен "Only the Lonely" арасындағы уақытта ол керемет дауысқа айналды", – деді. Орбисон сұранысқа ие болды. Ол American Bandstand бағдарламасында өнер көрсетіп, Пэтси Клайнмен үш ай бойы АҚШ-та гастрольдік сапар жасады. Пресли "Only the Lonely" әнін алғаш рет естігенде, ол одан бас тартқан ән екенін білген соң, достарына сыйлық беру үшін пластинкалардың бір қорабын сатып алды.

Кавер нұсқалары

1969 жылы кантри әншісі Сонни Джеймс әнді жазды және ол Billboard кантри музыка тізімінде бірінші орынға шықты. Крис Исаак 1996 жылы шыққан Baja Sessions альбомына әннің акустикалық орындалуын қосты.

Танымал мәдениетте

Орбисонның әнінің нұсқасы фильмдерде пайдаланылды, оның ішінде "Махаббат хаты" (1999) және "Жалғыз ғана" (1991) фильмдері. Брюс Спрингстин 1975 жылы шыққан "Thunder Road" әнінде осы әнге сілтеме жасады, ал 1987 жылы Орбисонды Рок-н-ролл даңқы залына енгізген кезде Спрингстин: "1975 жылы Born to Run альбомын жазу үшін студияға барғанда, мен Боб Дилан сияқты сөздермен, ал Фил Спектор сияқты дыбыстайтын жазба жасағым келді, бірақ ең бастысы – Рой Орбисон сияқты ән шырқағым келді" деді. Спрингстин бастапқыда альбомын сағаттың дабысымен бастап, содан кейін радиода Орбисонның әні ойнауына ниеттенген.