Кіріспе

Мысыр, Ливия және Сирия мемлекеттерін құруға жасалған сәтсіз әрекет, Мысыр, Сирия және Ливияның бірігуі.

Араб Республикалары Федерациясы (FAR; إتحاد الجمهوريات العربية, Ittiḥād al Jumhūrīyāt al 'Arabīyah) – Мұаммар Каддафидің Ливия, Мысыр және Сирияны біріктіріп, біртұтас араб мемлекетін құруға жасаған сәтсіз тытысы. 1971 жылдың 1 қыркүйегінде үш елде де референдум арқылы мақұлданғанымен, елдер бірігудің нақты шарттары бойынша келісе алмады. Федерация 1972 жылдың 1 қаңтарынан 1977 жылдың 19 қарашасына дейін сақталды.

Тарих

1969 жылы Ливияда араб ұлтшыл әскери шенеуніктер билікті басып алды. Мысыр президенті Гамал Абдель Насердің Ливияның жаңа үкіметіне идеологиялық ықпалы бірден байқалды. Ливияның тәжірибесіз үкіметін қолдау үшін сарапшыларын жіберген Мысыр, Ирак, Судан және Сирияның араб ұлтшыл үкіметтері осы басшылықты дереу мойындады. Каддафи жалпы араб идеяларын жариялады, Солтүстік Африка мен Таяу Шығысты қамтитын біртұтас араб мемлекетінің қажеттігін айтты. 1969 жылдың желтоқсанында Ливия, Мысыр мен Суданмен бірге саяси бірігуге бағытталған қадам ретінде Араб революциялық фронтына негіз салды, ал 1970 жылы Сирия оған қосылу ниетін білдірді. 1970 жылдың қыркүйегінде Насер қайтыс болғаннан кейін, оның ізбасары Анвар Садат біртұтас мемлекет орнына саяси федерация құруды ұсынды. Бұл 1971 жылдың сәуір айында іске асырылды, соның арқасында Мысыр, Сирия және Судан Ливияның мұнай ақшасынан ірі гранттар алды. 1972 жылдың ақпанында Каддафи мен Садат бірігу туралы бейресми хартаға қол қойды, бірақ келесі жылы қарым-қатынас нашарлағандықтан ол іске аспады. Садат Ливияның радикалды бағытына көбірек алаңдады, ал 1973 жылдың қыркүйегінде Федерацияны іске асыру мерзімі ешқандай шарасыз өткізілді. 1973 жылдың қазан айында Мысыр мен Сирия Ливиямен кеңеспей Израильге қарсы координацияланған шабуыл жасап, Қазан соғысын бастарды. Садат Синай түбегін Мысырға қайтару үшін Израильмен келіссөздер жүргізуге келісті, бұл елге қарсы жаңа шабуылдар жасалмауына кепілдік берді. Каддафи соғыстың шектеулі мақсаттары мен қару тоқтатуына ашуланды, Садатты қорқақтықпен, АРФ-ты әлсіретіп, араб мүддесіне опасыздық жасады деп айыптады. Садат бұл сөзге жауап ретінде, сол жылдың басында Ливияның Жерорта теңізінде еврей туристерін тасымалдаған азаматтық кемені батыруына жол бермеу үшін араласып, тоқтатып қалғанын мәлімдеді. Содан кейін Египет-Ливия қарым-қатынасы екі елдің басшыларына қарсы жиі айыптаулармен сипатталды, ал бірігуді іздеу туралы одан әрі талқылаулар тоқтатылды.

Референдумдар

1971 жылдың 1 қыркүйегінде Мысыр, Ливия және Сирияда Араб Республикалары Федерациясы туралы үш бірдей референдум өтті. Мысырдағы референдумда сайлаушылардың 99,96 пайызы, Ливиядағы референдумда 98,6 пайызы, ал Сирияда 96,4 пайызы ұсынысты мақұлдады.