Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Көшкен оқиғаларға қайта қарау.
Look back at events that took place before
Ретроспектива (латын тілінен келген retrospectare – "қайта қарау") – әдетте, бұрын болған оқиғаларға немесе жасалған туындыларға көз жүгірту. Ретроспектива сөзі медицина, бағдарламалық жасақтау, халық мәдениеті және өнер салаларында нақты мағынаға ие. Бұл сөз заңдарға, стандарттарға және наградаларға ретроактивті деген сөзбен мағынасы жақын ретінде қолданылады.
A retrospective (from Latin retrospectare, "look back"), generally, is a look back at events that took place, or works that were produced, in the past. As a noun, retrospective has specific meanings in medicine, software development, popular culture and the arts. It is applied as an adjective, synonymous with the term retroactive, to laws, standards, and awards.
Медицина
Медициналық ретроспектива – пациенттің медициналық тарихы мен өмір салтын қарастыру.
A medical retrospective is an examination of a patient's medical history and lifestyle.
Өнер және халықтық мәдениет
Ретроспективті көрме суретшінің ұзақ жылдар бойғы еңбектерінен тұрады. Сол сияқты, ретроспективті жинақ альбом әншінің бұрынғы жазбаларынан, көбінесе оның ең танымал хиттерінен құрастырылады. Телевизияда немесе газет орындарда актер, саясаткер немесе басқа да танымал тұлға туралы арнайы бағдарлама оның мансабының ең жарқын сәттерін ретроспективті түрде көрсетеді. Көшбасшы (әдетте егде) ғалым Festschrift – мақалалар жинағынан тұратын құрмет кітабымен немесе оның мансабына арналған тақырыптық лекциялар сериясымен марапатталуы мүмкін. Атақты адамдарды күлдіру кештері құрметті қонақтың мансабын әжуалайды, көбінесе ретроспективті форматта.
A retrospective exhibition presents works from an extended period of an artist's activity. Similarly, a retrospective compilation album is assembled from a recording artist's past material, usually their greatest hits. A television or newsstand special about an actor, politician, or other celebrity will present a retrospective of the subject's career highlights. A leading (usually elderly) academic may be honored with a Festschrift, an honorary book of articles or a lecture series relating topically to a retrospective of the honoree's career. Celebrity roasts good naturedly mock the career of the guest of honor, often in a retrospective format.
Марапаттар
Ретроспективті немесе ретроактивті сыйлық – бұл алдын ала құрылып, содан кейін бұрын оған лайық болған адамдарға берілетін сыйлық. Басқаша айтқанда, қолданыстағы сыйлықтың талаптарына сәл өзгеріс енгізу арқылы, қазіргі ережелер бойынша жеңіске жетер еді деген адамдарға ретроспективті сыйлықтар табысталуы мүмкін. Алайда, ретроспективті түрде берілетін сыйлықтардың саны салыстырмалы түрде аз.
A retrospective or retroactive award is one which is created and then awarded to persons who would have received it before. Alternatively, a slight change to the criteria of an existing award may result in retrospective awards being presented to persons who would have won the award under present rules. Comparatively, few awards are presented retrospectively.
Заң
Бұл термин заңның (қолданбалы, азаматтық немесе реттеуші) өзгертілген немесе қайта түсіндірілген, өзгертуге дейін жасалған іс-әрекеттерге әсер ететін жағдайларда қолданылады. Мұндай өзгерістер бұрын жасалған заңды әрекетті кері күшпен заңсыз ететін болса, онда бұл фактілік заң немесе кері күшпен әрекет ететін заң деп аталады. Мұндай заңдар айыпталушыны іс-әрекет жасаған кезде заңсыз емес болған әрекеттері үшін жазалайтындықтан, олар сирек кездеседі және көптеген құқықтық жүйелерде рұқсат етілмейді. Көбінесе, өзгерістер жасалған іс-әрекеттердің немесе қарым-қатынастардың құқықтық салдарларын (немесе мәртебесін) кері күшпен нашарлатады, оларды жасалған кездегіден гөрі ауыр санатқа жатқызу арқылы; жаңа жазаларды қосу, жаза мерзімін ұзарту немесе төленетін айыппұлдар мен залап ақысын арттыру сияқты белгіленген жазаны немесе өтемақыны өзгерту арқылы; немесе дәлелдер ережелерін өзгертіп, ақталуды бұрынғыдан қиындату арқылы. Керісінше, ретроспективті заңның бір түрі, әдетте, кешірім заңы деп аталады, белгілі бір іс-әрекеттерді қылмыстық қылмыс деп санамайды. Кешірім де ұқсас әсерге ие, бірақ ол белгілі бір жағдайдың орнына жағдайлар класына қолданылады. In mitius өзгерісі заңсыз іс-әрекеттердің ықтимал салдарларын жеңілдетуі мүмкін (мысалы, өлім жазасын өмір бойы бас бостандығынан айырумен ауыстыру арқылы) кері күшпен. Соңында, бұрынғы заң жойылған немесе күшін жойған жағдайда, ол тіпті егер мұндай жағдайлар заң жойылғанға дейін туындаған болса да, бұрынғы жағдайларға қолданылмайды; бұл принцип nullum crimen, nulla poena sine praevia lege poenali деп аталады.
The term is used in situations where the law (statutory, civil, or regulatory) is changed or reinterpreted, affecting acts committed before the alteration. When such changes make a previously committed lawful act now unlawful in a retroactive manner, this is known as an ex post facto law or retroactive law. Because such laws punish the accused for acts that were not unlawful when committed, they are rare, and not permissible in most legal systems. More commonly, changes retroactively worsen the legal consequences (or status) of actions that were committed, or relationships that existed, by bringing it into a more severe category than it was in when it was committed; by changing the punishment or recompense prescribed, as by adding new penalties, extending sentences, or increasing fines and damages payable; or it may alter the rules of evidence in order to make exoneration more difficult than it would have been. Conversely, a form of retrospective law commonly called an amnesty law may decriminalize certain acts. A pardon has a similar effect, in a specific case instead of a class of cases. An in mitius change may alleviate possible consequences for unlawful acts (for example, by replacing the death sentence with lifelong imprisonment) retroactively. Finally, when a previous law is repealed or otherwise nullified, it is no longer applicable to situations to which it had been, even if such situations arose before the law was voided; this principle is known as nullum crimen, nulla poena sine praevia lege poenali.
Бағдарламалық жасақтама әзірлеу
Бұл термин бағдарламалық жасақтауда да қолданылады, онда ретроспектива – жоба немесе процесс аяқталғанда (әдетте итерациядан кейін) жоба тобының өткізетін кездесуі. Онда жобаның немесе ретроспектива қамтыған уақыт кезеңінің не нәрсесі сәтті болғаны, не жақсартуға болады және болашақ итерациялар мен жобаларда осы жетістіктер мен жақсартуларды қалай пайдалану туралы талқыланады. Ретроспективаны әртүрлі тәсілдермен жүргізуге болады. Шапшаң даму (agile) әдістемесінде ретроспектива итеративтік және инкременттік дамуда маңызды рөл атқарады. Әр итерацияның соңында келесі итерация үшін процесті жақсарту жолдарын табу мақсатында ретроспектива өткізіледі.
The term is also used in software engineering, where a retrospective is a meeting held by a project team at the end of a project or process (often after an iteration) to discuss what was successful about the project or time period covered by that retrospective, what could be improved, and how to incorporate the successes and improvements in future iterations or projects. Retrospective can be done in many different ways. In agile development, retrospectives play a very important role in iterative and incremental development. At the end of every iteration, a retrospective is held to look for ways to improve the process for the next iteration.
Стандарттар
Ғылыми және техникалық стандарттар саласында ретроспективтілік қағидасы жаңа ережелерге дейін жатқан материалдарға қолданыстағы нормаларды қолдануды білдіреді. Ретроспективті немесе кері күшпен қолданылатын стандарттың мысалы – жануарлардың ғылыми атауларын реттейтін Халықаралық зоологиялық номенклатура кодексі (ICZN кодексі), оның 4-ші басылымы 2000 жылдан бері қолданылып келеді. ICZN кодексінің барлық алдыңғы басылымдары немесе бұрынғы басқа ережелер мен келісімдер қазіргі таңда ескерілмейді, ал бұрын жарияланған ғылыми атаулар тек ICZN кодексінің қазіргі басылымымен бағалануға тиіс.
In the context of scientific and technical standards, retrospectivity applies current norms to material that pre dates new rules. An example of a retrospective or retroactive standard is the International Code of Zoological Nomenclature (ICZN Code), a convention which governs the formal scientific naming of animals, of which the 4th edition is effective since 2000. All previous editions of the ICZN Code, or previous other rules and conventions, are disregarded today, and the scientific names published in former times are to be evaluated only under the present edition of the ICZN Code.