Мунир Саид Талиб: Индонезиялық құқық қорғаушының трагедиясы
Munir Said Thalib
Мунир Саид Талиб (1965-2004) – Индонезиялық құқық қорғаушы, «Контрас» ұйымының негіздейіші. Адам құқығы мен сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрескен белгілі тұлға.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Индонезиялық адам құқықтары жөніндегі белсенді (1965–2004)
Indonesian human rights activist (1965–2004)
Мунир Саид Талиб (8 желтоқсан 1965 – 7 қыркүйек 2004) – индонезиялық белсенді. "Контрас" адам құқықтары ұйымын құрған және 2000 жылғы "Тіршілік құқығы" сыйлығының лауреаты Мунир 2004 жылы Утрехт университетінде халықаралық құқық және адам құқықтары саласында магистрлік білім алу үшін жолға шыққанда қаза тапты. Ол Индонезияның ең белгілі адам құқықтарын қорғаушысы және сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрескерлердің бірі.
Munir Said Thalib (8 December 1965 – 7 September 2004) was an Indonesian activist. Founder of the Kontras human rights organisation and laureate of the 2000 Right Livelihood Award, Munir was assassinated in 2004 while travelling to Utrecht University to pursue a master's degree in international law and human rights. He is one of Indonesia's most famous human rights and anti corruption activists.
Саяси белсенді мансабы
Мунир Батуда, Шығыс Явада аралас хадхрами араб және явандық текті отбасыда дүниеге келді. Ол Шығыс Ява провинциясының Маланг қаласындағы Бравиджая университетінде заң білімін алып, 1989 жылы Шығыс Ява провинциясының астанасы Сурабаяда заңдық көмек көрсетуші ретінде еңбек жолын бастады. Ол Индонезияның жетекші адам құқықтары қорғаушыларының біріне айналды және қорқытуларға, тіпті өлім жанамаларына да тап болды. Ол Индонезия әскерін Шығыс Тиморда, сондай-ақ Ачех және Папуа провинцияларында адам құқықтарын бұзуда айыптады, оларды заңсыз ағаш кесу және есірткі тасымалымен айналысатын қылмыстық желіде жұмыс істеген деп мәлімдеді. Бірде ол қарт еңбекшіні қауіпсіздік қызметкерлерінен сақтап, қолынан жарақат алды. Ол жоғалған адамдар мен зорлық-зомбылық құрбандары жөніндегі комиссияны (КонтраС) құрды. Соңғы лауазымы – Индонезияның адам құқықтарын қорғайтын үкіметтік емес ұйымы – Индонезиялық Адам Құқықтары Мониторингінің (IMPARSIAL) атқарушы директоры болды. 2001 жылы ол Копасстың адам ұрлаудағы рөлін тергеп жатқанда, үйіне бомба салынған жәшік жеткізілді. Екі айдан кейін, 12 қарашада мәйіттің сараптамасы жарияланғанда, Нидерландтың сот-медициналық институты Мунирдің денесінде қатерлі дозадан үш есе көп мөлшерде мырыш бар екенін анықтады. Бұл туралы Индонезия полициясы да растады. Үш күдікті болды: бұрынғы ұшқыш Поликарпус Будихари Приянто, ол рейсте Мунирге бизнес-класстағы орнын берген деген күдік бар, және екі бортсерік. Поликарпус Мунирдің апельсин шырынына мырыш қосып, Гаруданың сол кездегі бас директоры Индра Сетиаванның бұйрығымен әрекет еткен деген күдік бар. Индонезия президенті Сусило Бамбанг Юдхойоно Мунирдің өлтірушілерін әділет алдына келтіретінін уәде берді және жедел түрде тәуелсіз тергеуді ұйымдастырды. Алайда, тергеуге қолдау мен қаржы азайды, жоғары лауазымды шенеуніктер ынтымақтастықтан бас тартты және тергеу қорытындылары жарияланбады. 2005 жылдың желтоқсанында Индонезия соты Поликарпус Будихари Приянтоны Мунирді өлтіргені үшін кінәлі деп танып, он төрт жылға бас бостандығынан айырды. Мунирдің жақтастары Поликарпус бұйрық бойынша әрекет еткенін және бұл сотта дәлелденбегенін мәлімдеді. 2006 жылдың қазан айында Индонезияның Жоғарғы соты жеткіліксіз дәлелдер болғандықтан Поликарпусқа қатысты айыптау үкімін жойды. 2007 жылдың қазан айында Индра Сетиаван мен оның орынбасары Рохайнил Айни Поликарпустың Мунирдің рейсіне билет алуы үшін жалған құжаттармен қамтамасыз еткені үшін сотқа тартылды. Олар өлім жазасына кесілуі мүмкін еді. Екеуі де Мунирді өлтіргені үшін сотталып, түрмеге қамалды және үкімдеріне шағымдануда. 2007 жылы Джакарта соты Гаруданың төтенше жағдай туғанда қонудан бас тартуында кінәлі деп тапты және компанияны Мунирдің жесіріне 600 миллион рупия өтемақы төлеуге міндеттеді. Гаруда бұл шешімге шағымданғаннан кейін, Жоғарғы сот өтемақы сомасын белгісіз мөлшерге дейін арттырды. Бірақ Гаруда өтемақы төлемеді. 2014 жылдың қарашасында Поликарпус түрмеден босатылды. Поликарпус 2020 жылдың 16 қазанында COVID-19 пандемиясы кезінде, 16 күн емделгеннен кейін COVID-19 салдарынан қайтыс болды.
Munir was born in Batu, East Java into a family of Mixed Hadhrami Arab and Javanese origins, from Kathiri. He studied law at Brawijaya University in Malang in the province of East Java, and later started off his career in 1989 as a legal aid officer in the East Java provincial capital, Surabaya. He became one of Indonesia's leading human rights campaigners and faced intimidation, including death threats. He accused the Indonesian military of human rights violations in East Timor and in the troubled provinces of Papua and Aceh, and accused them of running a criminal network involved in illegal logging and drug smuggling. He once fractured his hand whilst saving an elderly labourer from being beaten by security officials. He founded the Commission for Missing Persons and Victims of Violence (KontraS). His last position was executive director of Indonesian Human Rights Monitor (IMPARSIAL), another Indonesian human rights NGO. In 2001, while he was investigating Kopassus's role in kidnappings, a bomb package was delivered to his house. When the results of the autopsy were released two months later, on 12 November, the Netherlands Forensic Institute revealed that Munir's body contained a level of arsenic almost three times the lethal dose. This was later confirmed by Indonesian police. There were three suspects; Pollycarpus Budihari Priyanto, a former pilot who allegedly gave up his business class seat to Munir during the flight, and two flight attendants. It is alleged that Pollycarpus placed the arsenic in Munir's orange juice, upon orders from Garuda's chief executive at that time, Indra Setiawan. Indonesian president Susilo Bambang Yudhoyono proclaimed that he will make sure that Munir's killers are brought to justice and quickly convened an independent investigation. However support and resources for the investigation waned, senior officials refused to comply, and the findings were never released. In December 2005, Pollycarpus Budihari Priyanto was found guilty of Munir's murder by an Indonesian court and sentenced to fourteen years imprisonment. Munir's supporters claim that Pollycarpus was acting on orders and that this was not brought out during the court case. In October 2006, the Supreme Court of Indonesia invalidated the conviction against Pollycarpus, citing insufficient evidence. In October 2007, Indra Setiawan and his deputy, Rohainil Aini, faced trial for providing Pollycarpus with fake documents to board Munir's flight from Jakarta to Singapore. They would have faced a possible death penalty. They were both convicted and imprisoned for Munir's murder, and have appealed their convictions. In 2007, a Jakarta court found that Garuda was negligent in refusing to perform an emergency landing, and ordered the company to pay 600 million rupiah in compensation to Munir's widow. When Garuda appealed this decision, the supreme court increased the compensation to an undisclosed amount. Garuda then failed to pay the compensation. In November 2014, Pollycarpus was released from prison. Pollycarpus died on 16 October 2020 due to COVID 19 during the COVID pandemic after being treated for 16 days.
Мемлекеттік барлау агенттігінің (БИН) адам өлтіруге қатысы
Индонезияның мемлекеттік барлау қызметінің (БИН) жоғары лауазымды шенеуніктері Мунирдің өлтірілуіне қатысты деп айыпталды. Сол кездегі полиция бастығы Сутанто БИН-нің қатысы туралы білген деген күдік бар. БИН төрағасының орынбасары Мучди Пурвопранжоно кісі өлтіру ісі бойынша сотталды, бірақ халықаралық қоғамдастық бұл сотты "құрылған сот" деп айыптады. Өлтіруге дейін Поликарпус Мючдиге кем дегенде 26 рет, ал БИН-нің құпия желісіне бірнеше рет қоңырау шалған.
Top level Indonesian State Intelligence Agency (BIN) officials were implicated in Munir's murder. The chief of police at the time, Sutanto, allegedly knew of the BIN involvement. A BIN deputy chairman, Muchdi Purwopranjono, was tried and acquitted for the murder in what has been internationally condemned as a "sham trial". Prior to the murder Pollycarpus made at least 26 calls to Muchdi, and a number of calls to a confidential BIN line.
Өлімнен кейінгі марапаттар
Мұнир қайтыс болғаннан кейін Train Foundation азаматтық батылдық сыйлығымен марапатталды, бұл сыйлық "сан түрлі жанқиямет ерлеріне" беріледі. 2013 жылы Маланг қаласында оның құрметіне мұражай ашылды.
Munir was posthumously awarded the Train Foundation's Civil Courage Prize, which recognizes "extraordinary heroes of conscience". In 2013 a museum in Malang was opened in his honour.
Жеке өмір
Мұнир сол кезде еңбек құқығын қорғайтын белсенді Сусиватиға үйленген. Олардың екі баласы болды. Оның әйелі Мұнирдің қанымен жасалған қылмыстың тергелуін жалғастырып, Мұнирдің ісі мен адам құқықтарын Индонезия саясатының басты назарында ұстауға тырысады.
Munir was married to Suciwati, a labour rights activist at the time. They had two children. His wife is pursuing the investigation of Munir's assassination and works to keep Munir's case and human rights at the centre of Indonesian politics.