Кіріспе

Нью-Йорк қалалық метро желісі, физикалық құрылымы және тарихы

БМТ Франклин даңғылы желісі (сондай-ақ Брайтон-Франклин желісі деп аталады) – Нью-Йорк штатының Бруклин қаласындағы Нью-Йорк қалалық метросының төмен сыйымдылыққа ие жылдам транзит желісі. Желі Франклин даңғылы мен Проспект паркі арасында жүреді. Қызмет үздіріссіз, және оны Франклин даңғылы шаттлы қамтамасыз етеді. Бұл желі Бедфорд-Стьювесант және Крон-Хайтс аудандарына қызмет көрсетеді және Фултон-стрит желісі мен Брайтон желісі арасында ыңғайлы байланыс жасауға мүмкіндік береді. Желі бастапқыда Бруклин, Флатбуш және Кони-Айленд темір жолының бөлігі болды, ол Бруклиннің орталық бөлігін Кони-Айлендпен байланыстыру үшін құрылды. Бұл Франклин даңғылы желісі 1878 жылы темір жолдың бір бөлігі ретінде ашылды. Пойыздар Лонг-Айленд темір жолы арқылы Бруклиннің орталық бөлігіне дейін қатынады. 1896 жылы Фултон-стрит көтерілген жолымен байланыс орнатылды, бұл Манхэттенге тікелей қызмет көрсетуге мүмкіндік берді. 1905 және 1906 жылдары Парк-Плейс маңындағы желі соңғы қалған деңгейлі қиылыстарды жою үшін көтерілді. 1913 жылы желі Бруклиндегі әртүрлі темір жол желілерін біріктірген Бруклин жылдам транзиті (BRT) компаниясына өткізілді. 1913 жылғы екі келісімшарттың аясында BRT 4-келісімшарттың бөлігі ретінде Брайтон желісін Флатбуш даңғылының астындағы тікелей метро бағытына қосуды жоспарлады. Нью-Йорк қалалық метросы тарихындағы ең ауыр жылдам транзит апаты – Малбоун-стрит апаты 1918 жылдың 1 қарашасында болды. Оқиға кезінде Проспект Паркі станциясына жақындаған бес вагондық ағаштан жасалған көтерілген пойыз рельстен шығып, кем дегенде 93 адам қаза тапты. 1920 жылы Франклин даңғылы желісі Фултон-стрит көтерілген жолынан бөлінді, ал Брайтон желісі пойыздары Флатбуш даңғылының астындағы жаңа метроны пайдалана бастады. Желінің жағдайы 1980 және 1990 жылдары нашарлап, нәтижесінде оны тастап кетуге жақын болды. Бір станса, Дин-стрит, 1995 жылы жолаушылар ағынының төмендігіне байланысты жабылды. Жергілікті қоғамдық белсенділер мен көлік жақтастарының өтініштерінен кейін MTA желіні жаңғыртуға 74 миллион доллар жұмсауға келісті. Желі 1998 және 1999 жылдары он сегіз айға жабылды, осы кезеңде жолдың конфигурациясы өзгертіліп, станциялар қайта жаңартылды.

Шығу тегі

Қазіргі Франклин-авеню желісі 1920 жылға дейін қазіргі Брайтон-Бич желісінің бөлігі болды, ол кезде екі желі Проспект-парктің солтүстігінде бөлінді. Дегенмен, теміржол басшылары жолды Бруклиннің орталық қаласына жақындатуды қалады. Бір мәселе болды: желі Проспект-паркі арқылы өте алмайтын, себебі парк Нью-Йорк қаласының қалыңдығынан тынығу үшін арнайы салынған еді. Брайтон-Бич желісінің бұл бөлігі маршрут бойынша жасалған келісімді білдірді, өйткені Crown Heights арқылы айналып өту жолы 2,3 миль (4 км) болса, BF&CI-нің Бруклиннің орталық қаласына тікелей бағыты тек 1,7 миль (3 км) құрады. Кейіннен LIRR үшін үлкен локомотивтерді орналастыру үшін ашық қазбаны тереңдету қажет болды. 1896 жылдың 15 тамызында теміржол пандус және қысқа көтерілген теміржол арқылы оған қосылды. Бұл қосылыс Фултон-стрит жоғарылатылған теміржолына жалғасты, ол Бруклиннің орталық қаласынан Квинс округінің шекарасындағы Либерти және Грант даңғылдарындағы Сити-Лайнға дейін созылып, 1893 жылы аяқталды. Содан кейін желі Атлантик авенюінен көпір салды, онда LIRR әлі де деңгейде жұмыс істеп тұрды. Атлантик авенюін жақсарту бағдарламасының бөлігі ретінде LIRR-дің бұл бөлігі 1903 және 1905 жылдар аралығында туннельге орналастырылды. Қосылысты салу үшін Кони-Айлендке қарайтын жол жаңа туннель арқылы жаңа метро желісін кесіп өтіп, қайта салынған төрт жолды Проспект-парк станциясына сыртқы жол ретінде кіруді қажет етті. Бұл жолдың солтүстіктен келгенде өткір S иілімі бар. Апатқа себеп, тәжірибесіз машинист болды, ол сағатына 30-40 миль жылдамдықпен оңтүстікке қарай бұрылатын S иіліміне кірген, ал бұл жерде сағатына 6 миль жылдамдық шектеуі болған. Бұл Нью-Йорк метросы тарихындағы ең қасіретті апат, сондай-ақ АҚШ тарихындағы ең ауыр жылдам транзит апаттарының бірі. Сонымен қатар, Фултон-стрит жоғарылатылған теміржолына байланыс үзіліп, Бруклин көпіріне тікелей қызмет көрсету мүмкін болмады. Манхэттеннен метро пойыздары мен Франклин-авенюден келген жоғарылатылған пойыздар Кони-Айлендке дейін бірлесіп жұмыс істеді. Франклин-авеню желісіне бастапқыда қосылған Фултон-стрит жоғарылатылған теміржолы 1940 жылы жабылып, оның орнын IND Фултон-стрит желісі басты. Фултон-стрит метросы мен Франклин-авеню арасында тегін ауысу орнатылды. Қызметтен алынатын пойыздар бұрынғы маршрут бойынша жүреді. 1982 жылы New York Times газеті бұл желіні "Эббетс-филдке қақпа" деп сипаттады. 1974 жылдың 1 желтоқсанында R32 вагондарынан тұратын оңтүстікке қарай бағытталған шаттл пойызы Франклин-авенюден келе жатып, туннельге жақындап келе жатып, кроссоверден шығып, Малбоун-стрит апатында BRT вагоны 100 соқтығысқан жерге ұшты. Бұл оқиға бірнеше жарақатқа әкелді, бірақ өлім болған жоқ, себебі уақыт сигналы Crown Heights-тан төмен түсетін пойыздардың жылдамдығын шектеді. 1981 жылы MTA сәтсіз "Іс-қимыл бағдарламасы" аясында нашарлаған желіден бас тартуды ұсынды. Ол кезде күніне осы желіні 10 000 жолаушы пайдаланды. Жақын жердегі Франклин-авенюі бойындағы автобус қызметі желіні алмастыруы мүмкін деп ұсынылды. 1982 жылдың қаңтар-наурыз айларында желі бойындағы тіреу қабырғасы құлау қаупі болғандықтан, желіге шұғыл жөндеу жұмыстары жүргізілуі керек болды. MTA өкілі жөндеу жұмыстары үш жылға созылатынын және желіні қайта құру үшін 38-60 миллион доллар қажет болатынын мәлімдеді. Ол MTA желідегі қызметті тоқтатуды қарастырып жатқанын айтты. 1986 жылы Нью-Йорк қалалық транзиттік басқармасы 11 маршруттағы 79 станцияны, оның ішінде бүкіл Франклин-авеню желісін, төмен жолаушылар саны мен жоғары жөндеу құнына байланысты жабу мәселесін анықтау үшін зерттеу жүргізді. Көптеген адамдар, соның ішінде Нью-Йорк қалалық кеңесінің мүшесі Кэрол Грейцер бұл жоспарларды сынады. 1990 жылдарға қарай Франклин-авеню шаттлы "көшпенді пойыз" деп танылды және Франклин-авеню желісі өте қираған. Шаттл пойыздарының ұзындығы төрт вагондан екі вагондарға дейін қысқартылды, ал платформалар нашар күтімге түскендіктен, олар әдепкіде құлап жатты. Дегенмен, MTA әлі де желіні толығымен жаңартуға қаражат таба алмады. Күнделікті 50 жолаушы төлейтін Дин-стрит станциясы 1995 жылы жабылды.

Қалпына келтіру

Азаматтық топтар ақырында Нью-Йорк штатының Ассамблеясын МТА-ны желіні тастаудың орнына қайта құруға көндірді, және 1996 жылдың 26 сәуіріндегі кеңес отырысында маршрут 18 айға жабылатыны, осылайша желі 63 миллион долларға жаңартылатыны жарияланды. Нәтижесінде, 1998 жылдың шілдесінен 1999 жылдың қазанына дейін 18 ай ішінде инфрақұрылым мен станциялардың көп бөлігі 74 миллион долларға толыққанды жаңартылды. Шатлдың толық уақытқа жабылуы уақытты үнемдеуге және 22 миллион доллар сақтауға мүмкіндік береді деп есептелді. Тендер бойынша келісімшарт 1997 жылдың ақпан айында жарияланды. Жөндеу жұмыстары кезінде уақытша шатл автобусы мен B48 автобусы пойыз қызметін алмастырды. Желі 1999 жылдың 18 қазанында, жоспардан үш ай бұрын қайта ашылды. IND Fulton Street Line желісіне ауысу үшін жүйеден тыс қағаз трансфер қажет болды, бірақ екі лифт пен эскалатормен жабдықталған жабық трансфер құрылысы салынды. Бұл жабық трансферге дейін Фултон-стрит эстакадалық желісінің бір бөлігі сақталды, осылайша жолаушылар Фултон-стрит желісіне өту үшін баспалдақтан пайдалана алды. Желі қайта ашылғаннан кейін де Дин-стрит станциясын қалпына келтіру туралы талаптар болды, сондай-ақ Ботаникалық бақ және Проспект парк аялдамаларының ADA стандарттарына сәйкес келмейтіні туралы шағымдар түсті. Проспект паркіне кейінірек жасалған жоба арқылы қолжетімділік қамтамасыз етілді.

Сипаттама

Фултон көшесі мен Франклин даңғылында, Фултон көшесінің жоғарылатылған желісі IND Фултон көшесі метро желісіне берген жерінде, заманауи жайлылықтармен, лифттермен және эскалаторлармен жабдықталған үлкен станция орналасқан. Бұл станция Фултон көшесі және Франклин даңғылы желілері арасында көшуді жеңілдетеді. Осы станциядан бастапқыдағы жоғарылатылған желінің көп бөлігі алынып, ауыр конструкциямен ауыстырылды. Желі Франклин/Фултоннан Парк-плейс станциясына дейін бір рельспен жүреді. Бұл 1896 жылы ашылған, бастапқы желіні Фултон-стрит жоғарылатылған желісімен байланыстыру үшін салынған және шығындарды азайту мақсатында ескі желінің бойымен қайта жаңартылған. Желінің бұл бөлігі 1903-1905 жылдардағы нығайтылған виадуктың көп бөлігін пайдаланғанымен, 1999 жылы толығымен қайта құрылды. Бұрын Дин-стритте Фултон-стрит және Парк-плейс станциялары арасында аялдама болған. Дин-стрит станциясы 1995 жылы жабылды, себебі ол жүйедегі ең аз пайдаланылатын станциялардың бірі болды және өте нашар күйде еді. Станцияда әлі де қауіпті ағаш платформалар және басқа станцияларда жаңартылған флуоресцентті шамдардың орнына, шамдар болды. Станция жабылғаннан кейін бұзылып, станциядан қалған жалғыз белгі – станция платформасына кететін баспалдақты жарықтандырған жаяу жол шамдары. Парк-плейс пен Стерлинг-плейс арасында желі 1896 жылы Фултон-стрит жоғарылатылған желісін қосу жобасы аясында ашылған пандус арқылы төмен түседі және 1878 жылғы бастапқы жолға кіреді, соның ішінде Шығыс Парквейдің астындағы ескі теміржол стиліндегі туннель де бар. Туннельдің оңтүстік жағында 1928 жылы салынған және жаңартқан Ботаникалық бақ станциясы орналасқан. Франклин даңғылы мен Ботаникалық бақ арасындағы үш станцияның барлығы Нью-Йорк қалалық көлігінің "Көліктегі өнер" бағдарламасынан қаржыландырылған ерекше көркемдік элементтер, тас және темір жұмыстарымен қайта жаңартылды немесе жаңадан салынды. Ботаникалық бақтан бастап желі 1878 жылғы бастапқы жол төсегімен жалғасады және Проспект паркінде Брайтон желісінің негізгі бөлігімен қосылады. Проспект паркіне кірмес бұрын пойыз солтүстікке қарай жүретін рельске ауысады, ол тікелей туннельге кіреді. Шатл Prospect Park станциясының төрт рельстік сыртқы жолында тоқтайды.

Станция тізімі

Көршілік (шамамен)СтанцияҚызметтеріАшылғанТрансферлер мен ескертулерБедфорд–Стьювесант15 тамыз 1896 1901 жылғы мәліметтерге сәйкес, Брайтон Бич темір жолы Дин-стрит станциясын жабу туралы өтініш берген. 1901 жылғы 28 қазанда қайта ашылды. 1995 жылы қайта жабылды; қазір бұзылған (IRT Eastern Parkway Line at )Тұтынушылар паркі19 маусым 1899 Ботаникалық бақ (бірінші нұсқасы) шамамен 1924 жылы. 1928 жылы жабылып, бұзылды және Ботаникалық бақтың екінші нұсқасымен ауыстырылдыФлэтбуш1 шілде 1878 (BMT Brighton Line); әдетте солтүстік платформасын пайдаланады, BMT Brighton Line-мен бірігіп, жергілікті жолдарға айналады (тұрақты қызмет жоқ).