Кіріспе

Цусима бұғазындағы архипелаг

Ики аралы (壱岐島) немесе Ики архипелагы (壱岐諸島) – Жапонияның Нагасаки префектурасындағы Ики қаласы ретінде басқарылатын Цусима бұғазындағы архипелаг. Аралдардың жалпы ауданы және жалпы халқы 28 008 адамды құрайды. Атаулы жиырма үш (23) аралдың тек төртеуі ғана тұрақты түрде қоныстанған. Көршілес Цусима аралдарымен бірге олар Iki–Tsushima жартылай ұлттық паркінің шегінде орналасқан.

Геология

Ики аралдары вулкандық шығу тегі бар: олар 600 000 жыл бұрын соңғы рет белсенді болған алып төртіншілік стратовулканының ашыққа шығып, эрозияға ұшыраған базальтты шыңы. Ики аралы пішін жағынан сәл сопақтау, шамамен солтүстік-оңтүстікке және шығыс-батысқа дейін созылған. Ең биік нүктесі – Такенотсужи (岳ノ辻), теңіз деңгейінен ең жоғары биіктігі бар әлсіз иілген шың. Жер бетінің орташа биіктігі теңіз деңгейінен 100 метрді құрайды. Архипелаг Кюсю жағалауына ең жақын жерде солтүстік-солтүстік-шығысқа қарай және Цусима аралдарының оңтүстік-шығысына орналасқан. Кодзикиде Ики аралы – Изанаги мен Изанами туған аралдардың бірі, ол бесінші бала.

Икикоку

Үш патшалықтың жазбаларының бір бөлігі болып табылатын үшінші ғасырға жататын қытайлық Wèizhì Wōrén chuán (жапонша 魏志倭人伝, Gishi Wajinden) кітабында Корея түбегінің шығысында орналасқан "Ики" (一支国, Iki koku) деп аталатын мемлекет туралы айтылады. Археологтар бұл мемлекетті Яёи дәуіріндегі Харуноцудзи қонысымен байланыстырды, ол Жапониядағы ең ірі қазбалардың бірі болып табылады. Қоныстан табылған заттар жапон аралдары мен Азия құрлығымен тығыз байланысты екенін көрсетеді. Кейде бұл мемлекет "Идайкоку" (一大国) деп те аталады, бірақ бұл басу қатесі болуы мүмкін. Тарихи жазбаларда оның қарапайым жерлерге қарағанда кеңірек егістік алқаптары мен үш есе көп халқы болғаны айтылады.

Ики провинциясы

Аралдар VII ғасырдың екінші жартысында Рицурио реформалары шеңберінде Ики провинциясы ретінде ұйымдастырылды, ал «Ики но куни» атауы императорлық астана Нара қаласында табылған ағаш белгілерде кездеседі. Хэйан дәуірінде аралдар 1019 жылғы Тои шабуылы кезінде жуйчен пираттарының шабуылына ұшырады. Соңынан аралдар Мацура кланының билігіне көшті, олар Кореядағы Горёо, Цусима, Ики және Кюсю арасындағы сауда және коммерциялық қарым-қатынастарды дамытты. Дегенмен, аралдар 1274 және 1281 жылдары Камакура дәуірінде Жапонияға жасалған моңғол шапқыншылығы кезінде қайтадан қирады, сол кезде оның көптеген тұрғындары қаза болды. Муромачи дәуірі бойы аралдар Корея мен Қытайдың жағалау елді мекендерін тонаған жапондық Вокоу пираттарының негізгі базасы болды. Эдо дәуірінде Токугава сёгунаты орнағаннан кейін аралдар Хирадо доменінің билігіне қарады.

Қазіргі заман

Мейдзи қайта жаңғыруынан кейін аралдар 1871 жылдан бастап «Хирадо префектурасының» құрамына кірді, содан кейін Нагасаки префектурасының бөлігіне айналды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде аралдар көптеген жағалау артиллериялық батареяларымен нығайтылды, бірақ ешқандай шайқасқа қатыспады. Бұл нығайтулардың қалдықтары негізгі Ики аралының солтүстігіндегі Вакамияджима аралында табылады. 1948 жылдың 18 қарашасында Ашия әуе базасында орналасқан АҚШ Әскери-әуе күштерінің 36-шы истребитель тобының лейтенанты Уильям Даунхэм, Жапония мен Корей түбегі арасындағы Корея бұғазын патрульдеу кезінде Солтүстік Американың P-51 Mustang ұшағының қозғалтқышы бұзылып қалды. Ол Ики аралына парашютпен сәтті қонды. 1960 және 1970 жылдары, әсіресе Ики қаласында, арал тұрғындары тым көп балық аулаумен белгілі болды, бірақ аудың азаюын жергілікті киттер мен дельфиндерге байланыстырады. 1977 жылы жергілікті балықшылар телекомпанияларды дельфиндерді жаппай қыруды түсіруге шақырды. Жауап ретінде, белсенділер балықшылардың дельфиндерді өлтіру әрекеттерін қатты айыптады. Жапондық лақ естің жойылу қаупін ескере отырып, жергілікті қала әкімдігі 1982 жылдан кейін жапондық лақтың ірі көлемді коммерциялық аулауын тыйым салды. 2016 жылы шағын балықшылар тобының осы тым көп балық аулауға қарсы күрескені туралы хабарлар тарады. 2018 жылдан бері балықшылар Ики аралының айналасындағы материктік Жапониядан келген ірі кемелердің тым көп балық аулауына наразылық білдіруде.

Танымал мәдениетте

Арал 2020 жылы шыққан "Тсусиманың арбауы" видеоойынында бейнеленген. Бұл – негізгі ойын Тсусима аралында өтетін ойынға қосымша жинақ.

Көлік

Ики аралында Асибе, Ишида және Гонурада паром терминалдары орналасқан, олар Икиді Фукуока және Китакюсю сияқты материктік Жапониямен байланыстырады. Шығыс жағалауда орналасқан Ики әуежайы аралды Нагасакидегі Нагасаки әуежайымен жалғастырады. Жапонияның 382-ші ұлттық тас жолы аралдың елді мекендерін байланыстырады, ал "Ики коцу" автобус компаниясы қоғамдық көлік қызметтерін ұсынады.

Аралдар

Фото Атауы Канжи Аумағы[км²] Халық саны Ең биік нүктесі[м] Топырақ Координаттары Ики аралы 壱岐島 133.8 13,178 213 Такенотсужи Харусима 原島 0.53 140 Нагасима 長島 0.51 170 Осима 大島 1.16 200 Вакамияжима 若宮島 0.35 99.7