Кіріспе

Томас Тинги (11 қыркүйек 1750 - 23 ақпан 1829) – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің коммодоры. Алғаш британдық Корольдік теңіз күштерінде қызмет еткен Тинги, кейін Континенттік әскери-теңіз күштерінде де қызмет етті. Тинги Квази соғысында өзгеше көзге түсіп, өмірінің соңына дейін теңіз кемежайының бастығы қызметін атқарды.

Ерте өмір

Тинги 1750 жылдың 11 қыркүйегінде Лондонда дүниеге келген. Жастық шағында ол британдық Корольдік теңіз флотында мічман болып қызмет етті, ал кейін 1771 жылдың шілдесінде Лабрадор жағалауындағы Шато шығанағындағы блокхаустың бастығы болды. Одан кейін ол Батыс Үндістандағы сауда кемелеріне командирлік етті, содан соң колонияларға келіп, Шығыс Үнді компаниясына инвестиция жасады. Расталмаған деректерге сәйкес, Тинги Америка Тәуелсіздік соғысы кезінде Континенттік флотта қызмет еткен.

Әскери-теңіз карьерасы

1798 жылдың қыркүйегінде Тинги АҚШ Әскери-теңіз күштерінде капитан болып тағайындалды және Франциямен болған жартылай соғыста "Ганг" әскери кемесінің командирі ретінде көзге түсті. Осы кезеңде Тинги испаниола және Куба арасындағы Желді өткел суларында француз каперлерінен американдық кемелерді қорғау үшін эскадрильяға басшылық етті. Тинги "Ганг" кемесімен төрт кемені жаулап алды және британдық фрегатпен болған қақтығысымен әйгілі болды, ол қан төгілмей аяқталды. 1802 жылы жартылай соғыс аяқталғаннан кейін ол Әскери-теңіз күштерінен босатылды.

Вашингтон әскери-теңіз кемежайы

1800 жылдың қаңтар айында Тинги Вашингтон қаласындағы жаңа Вашингтон әскери-теңіз кемежайының құрылысын қадағалауға тағайындалды. Ол Вашингтонның саяси топтарында жақсы байланыстарға ие болды және Томас Джефферсон мен Джеймс Мэдисон кабинетінің мүшелерімен тығыз қарым-қатынаста болды. 1804 жылдың 23 қарашасында ол қайтадан Әскери-теңіз күштерінің капитаны болып тағайындалды және Вашингтон әскери-теңіз кемежайының командирі және әскери-теңіз агенті қызметтерін атқарды. Ол өмірінің соңына дейін осы лауазымдарда қызмет етті. WNY-де ұзақ жылдар бойы қызмет еткен кезінде Тинги құлдық еңбекті қолдады. 1808 жылғы әскери-теңіз кемежайының тізімі мен жалақы төлемі құлдарды әскери-теңіз кемежайының жалақы тізіміне енгізу практикасының кең таралғанын және тиімді екенін көрсетті. Тинги және басқа да әскери-теңіз офицерлері өз жалақыларын құл "қызметшілерінің" жалақысы мен азық-түлігін алу арқылы толықтыра алды, олар "қарапайым теңізшілер" ретінде әскери-теңіз жалақы тізімінде тіркелді. 1808 жылдың 19 мамырында Теңіз күштері министрі Роберт Смитқа жазған хатында Тинги Вашингтон әскери-теңіз кемежайында барлығы 194 қызметкер бар екенін және оның ішінде 58 қара нәсілді құл немесе жұмыс күшінің 29,9% құралатынын мәлімдеді. Осы құл еңбекшілердің ондайы теңізшілер Абрам Линсон мен Чарльз Ланкастер (суретті қараңыз) сияқты әскери-теңіз офицерлеріне жалға берілді, олар коммодордың құл "қызметшілері" болды. Коммодор Тинги кейіннен 1809 жылдың 21 шілдесінде 29 жастағы Линсонды босатып жіберді. Соңында Тинги қызметтің дәстүрін келтіріп, Роберт Смиттен бұл тыйымды қайта қарауды сұрады. Смит бұл өтінішті қарастырмады. Смит Тингидің өтінішін қабылдамауының себебі, жақында Тинги мен оның орынбасары Джон Кассинге (әскери-теңіз офицері) қарсы әскери-теңіз қызметкері Сэмюэл Хансон жасаған айыптамалар болды. Хансон екі офицердің де отбасылары мен достарына тиесілі құлдарды кеме құрылысы орындарының жалақы тізіміне енгізу арқылы қаржылық пайда тапқанын айыптады. Джефферсонның досы Хансон президентке де хат жазып, айыптамалар туралы хабардар етті. "Смит, бұрынғы заңгер, жақсы оқырман болды және ол да, Джефферсон да тергеудің жария болуын қалаған жоқ. Оларға алаңдаудың қажеті болмады, себебі жергілікті газеттердің ешқайсысы ұсынылып отырған тергеу туралы жазба жасаған жоқ, сондай-ақ тергеу комиссиясы өткені туралы файлда ешқандай жазба болған жоқ". 1809 жылы әскери-теңіз кемежайы құлдарды жұмысқа алуды қайта бастады, Тинги Смит министріне "осы маңайдағы жақсы құлдарды жұмысқа алуға және олардың саны қазіргі уақытта жиырмадан аспауға" рұхсат сұрады. 1815 жылдың 11 мамырында Әскери-теңіз комиссарлары кеңесі тағы да Тингиге WNY-дегі жұмыспен қамту практикасы туралы хат жазды: "Мемлекеттік қызметке жарамсыз адамдарды жұмысқа алудағы қысым, мүгедек және басқаруға келмейтін құлдарды қиын жағдайдағы жесірлер мен жетімдердің және мұқтаж отбасылардың игілігі үшін, шәкірттерді олардың ұстаздарының игілігі үшін, сондай-ақ қарттар мен балаларды олардың отбасылары мен ата-аналарының игілігі үшін жұмысқа алу. Бұл практикалар тоқтатылуы керек". Сол кездегі әскери-теңіз ережелеріне сәйкес, коммодор Тинги Вашингтон әскери-теңіз кемежайының шығындарының 1% комиссия ретінде алды. Оның сатып алу және келісімшарт мәселелеріне қатысуы көп ұзамай заңсыз сатып алу туралы пікір қалыптастырды және 1810 жылдың 10 желтоқсанында коммодордың әрекеттерін тергеуді бастауға себеп болды. Тергеу барысында ешқандай маңызды бұзушылықтар анықталмады. Тингидің командирлік қызметі кезінде Вашингтон әскери-теңіз кемежайының қызметкерлері жиі жаңа қару-жарақтарды жобалау және сынау үшін пайдаланылды. Министр Смит 1808 жылдың 6 ақпанында және 17 тамызында Тингиден доктор Уоллестің өнертабысын және Роберт Фултонның торпедасын сынақтан өткізуді сұрады, екі жоба да кемежай қызметкерлері мен ресурстарын қажет етті. 1814 жылдың тамызында британдықтар Вашингтонға шабуыл жасағанда, Теңіз күштері министрі Тингиге кемежайды өртеп жіберуді бұйырды. Ол 1814 жылдың 17 қыркүйегінде қызына жазған хатында: "Жау қаланың иесі болғаннан кейін мен қаладан кеткен соңғы офицер болдым, алған барлық бұйрықтарды толық орындадым, оның ішінде менің зейнеткерлікке шығуым және олардың қолына түспеуім. Мен сондай-ақ бірінші болып қайтып келдім және олар бейбіт түрде иелері болған күні ішке кірген жалғыз адам болдым". Тинги британдық күштер кеткеннен кейін өз міндеттерін қайта бастады. Вашингтон әскери-теңіз кемежайының командирі болған 29 жыл бойы Тинги өзінің дипломатиялық шеберлігін пайдаланып, оған қойылған жиі қайшы талаптарды келістірді. "Кемежай командирі" ретінде оның хат-хабарлары өзінің саяси жоғары лауазымдағы адамдарының талаптары мен қызметкерлерінің қажеттіліктері және кейде талаптары арасында теңгерімділікке жетуге деген ұмтылысын көрсетеді. Теңіз күштері министрі кейде коммодорға ауыр жүк жүктеді, мысалы, Жосия Фокс және Уильям Доути сияқты теңіз конструкторларына жұмыс бағытын жүзеге асыруға және кемежай қызметкерлерін жұмысқа алуға рұхсат беру.

Өлім және жерлеу

Тинги 1829 жылдың 23 ақпанында қайтыс болды. Ол Вашингтон қаласындағы Конгресс зиратында әскери салтанатпен жерленді.

Қоғамдар

1820 жылдары Тинги беделді Колумбия өнер мен ғылымды дамыту институтының мүшесі болды. Институттың құрамында бұрынғы президенттер Эндрю Джексон мен Джон Куинси Адамс, сондай-ақ сол кездегі әскери, мемлекеттік қызмет, медицина және басқа да салалардағы көптеген белгілі тұлғалар болды. 1820 жылдың 1 наурызында Тинги Колумбия округіндегі теңіз және жағалау күзеті офицерлерін мұқтаж офицерлер, олардың жесірлері мен балаларына көмек көрсету мақсатында бауырластық қоғам құру туралы ұсынысты қарастыруға шақырды. Осының нәтижесінде сол жылы қайтыс болған офицерлердің отбасылары үшін Теңізшілер бауырластық қауымдастығы құрылды. Кейіннен қауымдастық 1823 жылы Конгреске тіркелу үшін өтініш бірақ, Конгресс бұрынғыдай жағдай туындауынан қауырсынып, олардың өтінішін қабылдамады. Содан кейін қауымдастық округтік жарғы негізінде ұлттық ұйым құрды.

Жеке өмір

Оның қызы Ханна Тунис Крейвенге тұрмысқа шықты, ол үкімет қызметкері, кейіннен теңіз флотының есепшісі болды. Оның екі ұлы, Тунис және Томас Тинги, Америка Азамат соғысы кезінде Одақ теңіз флотында көзге түсті. Тағы бір қызы, Маргарет, Мэн штатынан АҚШ өкілі Джозеф Ф. Уингейтке тұрмысқа шықты. Тинги көбінесе көптеген бейбіт жұмыскерлерімен жақсы қарым-қатынаста болды. Вашингтон теңіз кемесінде жұмыс істеген құл Майкл Шайнер Тингинің қазасын былай деп еске алды: "Вашингтон теңіз кемесінің командирі, Комодор Томас Тинси 23 ақпан 1829 жылы дүйсенбі күні қайтыс болды, жерде қар жатыр, ол өте жақсы офицер және әдепті адам болған".

Құл иелері

1810 жылғы АҚШ-тың Колумбия округінің халық санағында Томас Тингидің үйінде алты құл тіркелгені көрсетілген. Құл иесі болғандықтан коммодор Тинги "қатал, тіпті қатыгез" болуы мүмкін еді; 1828 жылы күнделік жазушы Майкл Шайнер былай деп жазды: "Сол кезде коммодор Тингидің аяқшысы 4-ші үйдің ішіндегі бірнеше адамның аяқтарын кесіп тастаған, оны бастау үшін арқандыққа алып барған, ол оған қозғалыс берді." "Қозғалыс", яғни қамшылау – бұл жалаңаш арқаны қалың арқанмен ұру. Тинги қашып кеткен құлдарды құлдыққа қайтаруда жиі жетекшілік етті. 1820 жылғы 4 қаңтарда «Бостон Патриот» және «Daily Advertiser» газеттері коммодор Томас Тингидің құл жұмысшысы Джон Говардты ұстағанын және Тингидің өкілі оны Колумбия округіне қайтаруға тиіс екенін хабарлады. 1821 жылғы 16 тамызда Тинги өзінің құлдықтағы аспазы және үй шаруасы Сьюки Динге қатысты хабарлама жариялап, былай деді: «Кімде-кім оны түрмеде немесе басқаша түрде үш күнге қала газеттерінде жарнамалап ұстаса, оны ашық саудада ақшаға сатуға рұқсат етіледі, онда сатудан түскен ақшаның төрттен бірін толық ақшалай төлейміз, шығыстарды есептемей». 1822 жылы Тинги әріптесіне Сьюки Диннің еркін әйел ретінде жұмыс іздеп жүргенін жазды. Тинги құлдыққа түскен әйелді қалай ұстап алуға болатынын және оны ұстағаннан кейін бірден қалай сату керектігін егжей-тегжейлі түсіндірді.

Атаулар мен құрметтер

АҚШ Әскери-теңіз күштерінің үш кемесі оның құрметіне Тинги деп аталды, сондай-ақ Вашингтон әскери-теңіз базасының Тинги қақпасы және осы қақпаға апаратын Вашингтон қаласындағы Тинги көшесі (SE) бар.