Өзен бойындағы орман – Боске — Мақалалармен ағылшынша

Кіріспе

Америка Құрама Штаттарының оңтүстік-батысындағы өзендер бойында кездесетін орман түрі – өзен жағалауындағы галереялық ормандар.

Боске (BOHSSkay) – өзендердің, өзен жағалауларының және көлдердің су тасқынына ұшырайтын жазықтарында кездесетін галереялық орманның бір түрі. Бұл атау испан тіліндегі "орман" деген сөзден ("bosque" деп айтылады) алынған.

Орнату

Құрғақ немесе жартылай құрғақ АҚШ-тың оңтүстік-батысында боске – өзендер, ағыстар немесе басқа да су жолдарының жанында ғана кездесетін, көбінесе жасыл жапырақтармен қапталған, оазис сияқты жасыл орманның ұзын жолағы. Ең әйгілі боске – Нью-Мексикодағы Рио-Гранде өзенінің орта ағысы бойындағы 300 миль (483 км) қашықтыққа созылған ормандық экожүйе. Ол Санта-Фе қаласынан басталып, Альбукерке арқылы Техас штатының Эль-Пасо қаласына дейін жалғасады. Боскедің ең танымал және экологиялық тұрғыдан сақталған бөліктерінің бірі Сан-Антонионың оңтүстігінде орналасқан Боске-дель-Апачи ұлттық жануарлар қорығының құрамына кіреді. Коста-Рика мемлекетінде Боске Алегре деп аталатын тағы бір боске орны бар.

Ортаңғы Рио-Гранде босесі

Келушілер үшін түрлі паналау орындары, саябақтар мен жолдар бар, мысалы, Нью-Мексико штатының Албукерки қаласындағы Пасео-дель-Боске жолы.

Флора мен фауна

Шөлдің жағалаулық орманы ретінде, ортаңғы Рио-Гранде боскесі флора мен фаунаның ерекше әртүрлілігімен сипатталады. Боске мекенінде кең таралған ағаштарға мескит, пахта, шөл самырсыны және шөл зәйтүні жатады. Көбінесе бір ғана жапырақ қабаты болғандықтан және боскеде кездесетін ағаш түрлері көбінесе жапырақты болғандықтан, түрлі-түрлі бұталар, шөптер және басқа да төменгі қабаттағы өсімдіктер де өседі. Боскеде шөлдік жиде, көк пало-верде, сұр шөптесін (Condalia lycioides), мексикалық қаражидек (Sambucus mexicana), құбылыс гүл және үнділік тамыры гүлдейді. Бұл мекенде көптеген лишайниктер де кездеседі. Жартылай құрғақ аймақ үшін, боске мен айналасындағы шөлдік экожүйелердің арасындағы биологиялық әртүрлілік ерекше. Кучлер схемасы бойынша, оның ішінде Мескит Боскесі, вегетативтік қауымдастықтардың белгілі бір топтары анықталған. 2017 жылы Альбукеркидің Боскесінде (АҚШ, Нью-Мексико штаты) 150 түрлі флора (ағаштар, бұталар, шөптесін және шөптер) тіркелді. Боске – әртүрлі көшпелі құстардың, мысалы, үйректердің, қаздардың, балықшылдардың, қанағаттардың және аққулардың маңызды тоқтау орны. Жыл бойы қоныстанған құстарға қызылқұйрықты бүркіт, Купер бүркіті, американдық сұңқар, колибри, сұр соқыр, тоқылдақ және оңтүстік-батыс самырсын кіреді. Альбукеркидің Боскесінде (АҚШ, Нью-Мексико штаты) 270-тен астам құс түрі табылған. Боскедегі су жануарларына Рио-Грандедегі сирек кездесетін күміс миноу жатады. Сүтқоректілерге шөлді аққұлақ, ақ аяқты тышқан, Солтүстік Американың кірпісі, Солтүстік Американың бобры, ұзынқұйрықты күзен, жалпы енот, койот, тау арыстаны және бобкат кіреді. Пахта ағаштары түрлі жануарларға пана ретінде қызмет етеді. Алайда, 2020 жылдың қыркүйегінде Боске экожүйесін бақылау бағдарламасының (BEMP) баяндамасында климаттың өзгеруі жер асты суларының деңгейіне және ауа температурасының жоғарылауына байланысты ортаңғы Рио-Гранде боскесіндегі пахта ағаштарына пропорционалды емес әсер ететіні болжалды. Баяндамада сондай-ақ инвазивті өсімдік түрлерінің жер асты суларының осындай өзгерістеріне сезімтал еместігі айтылды, бұл климаттың өзгеруімен ортаңғы Рио-Гранде боскесінің өсімдік құрылымы мен жануарлар мекендеу орындары күрт өзгеретінін көрсетеді.

As a desert riparian forest, the middle Rio Grande bosque has a characteristic variety of flora and fauna. Common trees in the bosque habitat include mesquite, cottonwood, desert willow, and desert olive. Because there is often only a single canopy layer and because the tree species found in the bosque are generally deciduous, a wide variety of shrubs, grasses, and other understory vegetation is also supported. Desert hackberry, blue palo verde, graythorn (Condalia lycioides), Mexican elder (Sambucus mexicana), virgin's bower, and Indian root all flourish in the bosque. The habitat also supports a large variety of lichens. For a semi arid region, there is extraordinary biodiversity at the interface of the bosque and surrounding desert ecosystems. Certain subsets of vegetative association are defined within the Kuchler scheme, including the Mesquite Bosque. In 2017, 150 different species of flora (trees, shrubs, forbs, and grasses) were documented in Albuquerque's Bosque (New Mexico, United States). The bosque is an important stopover for a variety of migratory birds, such as ducks, geese, egrets, herons, and sandhill cranes. Year round avian residents include Red tailed hawks, Cooper's hawks, American kestrels, hummingbirds, owls, woodpeckers, and the southwestern willow flycatcher. Over 270 species of birds can be found in Albuquerque's Bosque (New Mexico, United States). Aquatic fauna of the bosque include the endangered Rio Grande silvery minnow. Mammalian residents include desert cottontail, white footed mouse, North American porcupine, North American beaver, long tailed weasel, common raccoon, coyote, mountain lions, and bobcats. Cottonwood trees serve as shelter to a variety of animals. However, a September 2020 report by the Bosque Ecosystem Monitoring Program (BEMP) predicted that cottonwood trees in the middle Rio Grande bosque will be disproportionately impacted as climate change affects groundwater depth and as air temperatures rise. The report separately concluded that invasive plant species were not sensitive to such changes in groundwater, suggesting that the plant structure and animal habitats of the middle Rio Grande bosque will change dramatically as climate changes.

Тұрғындар саны

Алғашқы тұрғындар шамамен 15 мың жыл бұрын Боске төңірегінде қоныстанса да, олар экожүйеде елеулі өзгерістер жасаған жоқ. Халық саны күрт өскенде және тұрғындар егін шаруашылығы үшін суды басқа бағытқа бұра бастағанда ғана Боскеге қол сұғыла бастады, соның нәтижесінде экожүйеде өзгерістер байқалды.

Қалпына келтіру

Көптеген адамдар үшін орманның экожүйесі мен ортасын сақтау қиын және үздіксіз алаңдау тудыратын мәселе болып табылады. Суды бұру құрылыстары, мысалы, бөгеттер, арналар, суару каналдары және т.б. өтелмейтін зиян келтірді, осының салдарынан су тасқынынан құрғақ жерлер пайда болды және су деңгейі төмендеді. Осыдан туындаған тізбектеп келетін әсерлердің нәтижесінде көптеген түрлі өсімдік түрлері, жануарлар мен қосмекенділер қырылып немесе басқа жерге көшірілді. Судың тартылуы және батпақты жерлердің жоғалуы өртке бейімді және одан әрі тұрғын аймақтарды жоятын жағдайды тудырады. Дегенмен, 2023 жылдың маусым айында Армия инженерлік корпусының Альбукерки бөлімі мен Орта Рио-Гранде консервациялық округі Рио-Гранде өзенінің Альбукерки мен Белен арасындағы бірнеше бөгеттерді қайта жаңартуға бағытталған жобалау келісіміне қол қойды, бұл Орта Рио-Гранде, Берналиллодан Беленге дейінгі жобаның бір бөлігі болып табылады, және өзен бойындағы су тасқынынан келтірілетін зиянды азайтуға көмектеседі. Орманның қайта өсуіне және күтіміне көмектесу үшін Ашық кеңістік бөлімі жаңа ағаштарды отырғызады. BEMP федералдық үкіметтен соның ішінде қаржыландыру алады. 2016 жылғы мәліметтер бойынша, бағдарлама Орта Рио-Гранде орман бойындағы отыз тұрақты учаскені күтіп келді.