Кіріспе

Солтүстік Америкадағы ең үлкен шөл – Чихуахуа шөлі (lang es, Desierto Chihuahuense) – Мексиканың солтүстік бөлігі мен АҚШ-тың оңтүстік-батысын қамтитын шөлдік экоаймақтың атауы. Ол алыс Батыс Техастың көп бөлігін, Нью-Мексикодағы Рио-Гранде аңғарының ортасынан төменгі бөлігі мен Пекос аңғарының төменгі бөлігін, Аризонаның оңтүстік-шығысын, сондай-ақ Мексика таулы үстіртінің орталық және солтүстік бөліктерін алып жатыр. Батысында Сонора шөлі, Колорадо үстірті және Сиерра-Мадре Оксидентал тауларымен, ал солтүстік-батысында Сиерра-Мадре Ориентал тауларының жазықтығымен шектеседі. Оның ең үлкен, үздіксіз кеңістігі Мексикада орналасқан, Чиуауа штатының көп бөлігін, Коауила штатының бөліктерін, солтүстік-шығыс Дурангоны, Закатекастың солтүстік бөлігін және Нуэво-Леонның шағын батыс бөліктерін қамтиды. Шамамен 500 мың шаршы километр аумақты құрайтын бұл шөл салыстырмалы түрде жас, бар болғаны 8000 жылдық тарихқа ие. Көптеген жергілікті шөптер мен басқа да түрлер малдың шектен тыс жайылуы және урбанизация салдарынан креозот бұтасы және мескит сияқты ағаш тәрізді өсімдіктердің үстемдігіне түсті. Бұрын көптеп кездесетін мексикалық қасқыр саны азайып, қазірде қорғалатын түрлер тізіміне енген.

Климат

Шөл негізінен жаңбыр көлеңкелі шөл, себебі шөлдің батысын Сиерра-Мадре-Оксиденталь, ал шығысын Сиерра-Мадре-Ориенталь таулары шектеп тұр, олар Тынық мұхиты мен Мексика шығанағынан келетін ылғалдың көп бөлігін тосып, өткізбейді. Климаттық жағдайлары бойынша, шөлде көбінесе құрғақ, мезотермальды климат басым, жаздың аяғында бір жаңбырлы маусым және қыс басында аз жауын-шашын жауады, ең суық айдың орташа тәуліктік температурасы 0 °C (32 °F) жоғары болады. Ішкі орналасуы және батыстағы Сонора шөлімен салыстырғандағы биіктігі (көбінесе биіктігі өзгеріп тұрады) шөлде жазғы температура сәл жұмсақ болуына себеп болады (дегенмен, әдетте маусым айында күндізгі температура ), ал қысы жұмсақ немесе салқын болып, кейде жиі аяз болады. Жоғары биіктіктегі шеттерінде ғана қар аз жауады. Солтүстік және шығыс бөліктерінде қыс оңтүстік және батыс бөліктеріне қарағанда анық байқалады, көптеген жылдары қысқы жауын-шашынның бір бөлігі қар түрінде жауады.

Қорғалатын аумақтар

2017 жылғы бағалауда экоөңірдің 7 пайызы қорғалатын аумақтар құрайды екен. Қорғалатын аумақтарға Аризонадағы Буэнос-Айрес ұлттық жануарлар дүниесін қорғау қоры; Джанос биосфералық қоры, Меданос-де-Самалайука табиғи қорғалатын аймағы және Чихуауадағы Санта-Елена каньоны флорасы мен фаунасын қорғау аймағы; Куатро-Сиенегас бассейні, Окампо флорасы мен фаунасын қорғау аймағы және Коахуила штатындағы Мадерас-дель-Кармен биосфералық қорығының бір бөлігі; Мапими биосфералық қоры және Дуранго штатындағы Каньон-де-Фернандес мемлекеттік паркі; Биттер-Лейк ұлттық жануарлар дүниесін қорғау қоры, Боске-дель-Апач ұлттық жануарлар дүниесін қорғау қоры, Карлсбад таулары ұлттық паркі, Каризозо Мальпаис, Оливер Ли ескерткіш мемлекеттік паркі, Органа таулары – Шөл шыңдары ұлттық ескерткіші, Петроглифтер ұлттық ескерткіші, Севильета ұлттық жануарлар дүниесін қорғау қоры және Нью-Мексико штатындағы Ақ құмдар ұлттық паркі; сондай-ақ Техас штатындағы Биг-Бенд ұлттық паркі, Биг-Бенд мемлекеттік паркі, Блэк-Гэп жабайы табиғатты басқару аймағы, Франклин таулары мемлекеттік паркі және Гуадалупе таулары ұлттық паркінің бір бөлігі кіреді.