Дуранго штаты: географиясы, климаты және табиғаты

Кіріспе

Мексика штаты Мексика штаты Дуранго (duˈɾaŋɡo), ресми атауы Estado Libre y Soberano de Durango (; Тепеуан: Korian; Науатль: Tepēhuahcān) – Мексиканың 32 федералдық бірлігін құрайтын 31 штаттың бірі, елдің солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан. 1,832,650 халқы бар Дуранго, Мексика штаттары арасындағы ең аз халқы бар 8-ші штат. Халық тығыздығы бойынша Баха Калифорния Сурдан кейін Мексикада екінші ең төмен көрсеткішке ие. Штаттың бас қаласы Виктория-де-Дуранго, Мексиканың тұңғыш президенті Гуадалупе Викторияның құрметіне аталған.

Жалпы ақпарат

Дуранго облысы; бұл Мексиканың барлық аумағының шамамен 6,3% құрайды. Бұл – ең ірі төртінші штат, ол Орталық Мексика жазығының солтүстік-батысында орналасқан, мұнда ол Сьерра-Мадре-Оксидентальмен жанасады – штаттың ең биік таулары. Штаттың теңіз деңгейінен орташа биіктігі 1775 метрді құрайды, ал аңғарлар аймағында 1750 м, ал Сьерра аймағында 2450 м. Дуранго қаласы Сьерра-Мадре-Оксидентальдың етегінде, 1857 метр биіктікте орналасқан.

Дуранго теңізге шығу жолы жоқ, Чиуауа, Коауила, Сакатекас, Наярит және Синалоа штаттарымен шектеседі. 1917 жылғы Мексика Конституциясына сәйкес, содан бері бірнеше қосымша бөлінулер жасалды. Сьерра-Мадре-Оксиденталь Тынық мұхитынан ылғалды тоқтатып, штаттың жергілікті климатына әсер етеді. Лас-Кебрадас аймағы, тау тізбегінің үстінде және штаттың солтүстік-батысында орналасқан, ылғалды субтропиктік климатқа ие. Ең биік жерлерді есептемегенде, штаттың қалған бөлігінде жартылай шөлейтті және қоңыржай климат басым. Шығыста ыстық және құрғақ, ал биік жерлерде қоңыржай аймақтар бар. Көптеген өзендер Дурангодан басталып, Мексиканың басқа штаттарына ағып түседі. Олардың кейбіреулері Тынық мұхитына немесе Ла-Комарка көлдерінің аймағына құяды, ал Флорида өзені Мексика шығанағына құяды.

Экологиялық аймақтар

Экологиялық тұрғыдан алғанда, штат төрт аймаққа бөлінеді: Ла Квебрада, Сьерра, Долиналар және Жарты шөл. Аймақ салыстырмалы түрде жазық, кейбір тау жоталарымен және ел ішіне қарай аз ғана көлбеулікпен сипатталады. Бұл аймақ бір кезде теңіз астында болған, бірақ қазіргі таңда өсімдіктер құрамында бұталар, нопал кактустары, магуэй өсімдіктері, домалақ кактустар және басқа да шөл аймағына тән өсімдіктер өседі. Аймақтың шекарасын екі өзен – Назас және Агуанавал анықтайды. Штатта екі суқойма бар: Лазаро Карденас (Пальмито) және Франсиско Зарко (Тортолас), Куэнкаме және Лердо муниципалитеттерінің арасында орналасқан. Мұнда койоттар, бүркіттер (sparrowhawks), түрлі жыландар, сұрғырлар, хамелеондар, тарантулдар және шұбарлар кездеседі. Экономикалық тұрғыдан маңызды табиғи ресурстардың көп бөлігі тау-кен өндірісінен түседі, оның ішінде алтын, күміс, темір және сынап кен орындары бар. Сонымен қатар, үлкен мрамор кендері де кездеседі. Аймақта Дюранго штатының жалғыз үңгірлері орналасқан. Росарио үңгірлері (grutas) Сиудад Лердо қаласының жанында, ал Мапими биосферасы түрлі өсімдіктер мен шөл далалық тасбақаларымен әйгілі. Бұл Чиуауа, Коахуила және Дюранго штаттарының шектесетін жерінде орналасқан жоғары қорғалатын аймақ. Сьерра, Сан-Димас, Отаэз және Топия аймақтарында алтын мен күміс кен орындары бар. Долиналар аймағында алтын, күміс, темір және сынап кендері кездеседі. Бүгінгі күнге дейін мұнда 130-дан астам фильм түсірілді, себебі аймақ батыс фильмдеріне тән пейзаждармен және табиғи жарықпен ерекшеленеді. Штат әлі де «Кино елі» (La Tierra del Cine) деп аталады, бірақ 1980-жылдардан бастап батыс фильмдерінің танымалдылығы төмендегенімен кино өндірісі азайды. Көптеген ескі декорациялар әлі де тұр, кейбіреулері пайдаланылмаса, ал кейбіреулері туристік нысандарға айналдырылды, тіпті біреуі нағыз қалаға айналдырылды. Туризм – штаттың табиғи ресурстары мен тарихына қарамастан, салыстырмалы түрде шағын сала. Үкімет туризмді дамытуға күш салып жұмыс істеді, бірақ бұл негізінен астанаға (қала маңындағы кино түсірілімдерін қоса алғанда), штаттағы басқа екі қалаға және белгілі бір дәрежеде экотуризмге бағытталған. Долиналар аймағында, әсіресе Дюранго қаласында көптеген тарихи және туристік орындар бар. Сан-Хуан-дель-Рио муниципалитетінде Франсиско Вилланың туған үйі орналасқан. Қалада бірнеше маңызды сәулеттік ескерткіштер бар, соның ішінде Ұлттық антропология және тарих институты тарихи маңызы бар орын деп мойындаған Ганот Пешард археология мұражайы бар. Сухильдегі бұрынғы Эль Мортеро ранчосы Сухиль алқабының графының резиденциясы болды және штаттың отарлық сәулетінің маңызды мысалы болып табылады. Мапими қаласы өзінің дәстүрлі қалалық жоспарын сақтап, оны Pueblo Mágico мәртебесіне ие болуға мүмкіндік берді. Ең маңызды кені – Ожуэла, қазір қала мен кенді байланыстыратын аспалы көпірімен әйгілі, екеуінің арасында өте терең шатқал орналасқан.

Ecologically, the state is divided into four regions: La Quebrada, the Sierra, the Valleys and the Semi desert. The area is relatively flat with some mountain ranges and a slight incline towards the interior of the country. The area was at one time under the sea, but today the vegetation consists of scrub, nopal cactus, maguey plants, barrel cactus and other arid zone plants. It is defined by two rivers: the Nazas and the Aguanaval. The region has two reservoirs: the Lázaro Cárdenas (Palmito) and the Francisco Zarco (Tórtolas), located between the Cuencamé and Lerdo municipalities. Animals that can be found here include coyotes, gavilanes (sparrowhawks), various snakes, owls, chameleons, tarantulas and scorpions. Most of the economically important natural resources come from mining, including deposits of gold, silver, iron and mercury. There are also large deposits of marble. The area is home to Durango's only caverns. The Rosario Caves (grutas) are located near Ciudad Lerdo, as well as the Mapimí Biosphere, noted for various plants and the desert tortoise. It is a highly protected area centering on where the states of Chihuahua, Coahuila and Durango meet. There are deposits of gold and silver in the Sierra region, San Dimas, Otáez and Topia. The Valleys region has deposits of gold, silver, iron and mercury. To date, over 130 films have been shot here both because of the Western type landscapes and the natural light. The state is still called La Tierra del Cine (Land of the Cinema) although movie production here has waned with the decline of westerns starting in the 1980s. Many of the old sets are still standing, if not used, and some have been converted into tourist attractions, and one has been converted into a real town. Tourism is a small industry here, despite the state's natural resources and history. The government has worked to promote the state for tourism, but this is concentrated mostly on the capital (including the movie sets around the city), two other towns in the state and to some extent, ecotourism. There are many historic and tourist sites in the Valleys region, in particular in the city of Durango. The San Juan del Rio municipality has the house in which Francisco Villa was born. There are several important architectural sites in the city, including the Ganot Peschard Museum of Archeology, which is recognized by the National Institute of Anthropology and History as a site of historical significance. In Súchil, the former hacienda of El Mortero was the home of the Count of the Valley of Súchil and is one of the state's major examples of colonial architecture. The town of Mapimí has conserved its traditional urban layout which has permitted it to become a Pueblo Mágico. The most important mine is Ojuela, now famous for its hanging bridge which connects the town with the mine, separated by an extremely deep ravine.

Медиа

Дюрангоның газеттері: Contacto Hoy, Diario de Durango, El Siglo de Durango, El Sol de Durango және Victoria de Durango.

Мәдениет

Дуранго – ауылдық штат. Көптеген сарышаяндардың мөлшері бірден он екі сантиметрге дейін жетеді, бірақ 1963 жылы 17 сантиметрлік сарышаян табылған.

Жаулап алу және отарлау кезеңі

Дюранго Мексиканың орталық бөлігін солтүстік-батысымен байланыстыратын дәліз үстінде орналасқан. Испандықтар келгенге дейін, бұл аймаққа Уичолдар, Коралар, Тепеуанолар және Тарахумаралар қоныс аударған. Бұл тұрақтанған халықтар еді, олардың таралуы көшпелі тайпалардың қастықтарымен шектелді. Штаттың шығыс жағын Чичимекалар (әсіресе Закатеколар және Какскандар) мен Лагуна аймағының түрлі тайпалары басып алған, олар бейресми әлеуметтік құрылымымен және жалаңаштығымен ерекшеленді. Дюранго – Ноэво-Виская, немесе кейде Мексика-дель-Норте (Солтүстік Мексика) деп аталған отарлық құрылымның орталығы болды. Оған қазіргі Дюранго, Чиуауа, Синалоа, Сонора және Аризона штаттарының барлығы немесе бір бөлігі кірді. Епархия сондай-ақ Нью-Мексико, Колорадо, Коауила, Техас, Сакатекас, Калифорния және Баха-Калифорнияның барлығы немесе бір бөлігін қамтыды. Бұл солтүстікке орналасқан қалалардан өзгеше, себебі ол Филипп II-нің «Ordenanzas» және «Descubrimiento y Población» жарлығы әлі күшінде болған кезде салынған. Маңызды дау-жанжалдың бірі – үкіметтің шіркеуді діни емес өмірден, әсіресе білім берудан шеттету әрекеттері болды, бұл ғасырлар бойы қалыптасқан өмір салтына, әсіресе шаруалар мен ауыл тұрғындарына қауіп төндірді. Бұл көтерілістер штаттың орталық және оңтүстік бөліктерінде, соның ішінде Виктория-де-Дуранго астанасында ең күшті болды. Мескитальдың кейбір аймандарындағы бүлікшілердің белсенділігі соншалық болды, сол себепті мұғалімдер уақытша жұмыстан алынды. 2000-жылдар ерекше қиын кезең болды, өйткені бұл Фелипе Кальдеронның есірткі картельдерімен күресі кезінде болды және Хоакин Гусман («Эль Чапо») бір кезде штат аумағында жасырынған. Көбінесе зорлық-зомбылық есірткі тасымалының бақылауына байланысты болды. Есірткіге байланысты зорлық-зомбылық үлкен мәселе болды, жүздеген денелер Дуранго қаласының маңындағы жасырын қабірлерден табылған. Зорлық-зомбылық 2009-2011 жылдар аралығындағы ең жоғары деңгейге жетті.